Uprawa w Polsce odmian późnych wiąże się z ryzykiem i dużymi kosztami dosuszania. W ub.r. był problem z osiągnięciem dojrzałości technicznej nawet odmian średnio wczesnych. Ale był to sezon chłodny, o bardzo niekorzystnym przebiegu pogody dla ziarnówek.
Co roku ponad 30 nowych mieszańców
Jak niedawno informowaliśmy, w tym roku do Krajowego rejestru wpisano 32 nowe odmiany kukurydzy. W 2025 r. wpisano do KR 39 odmian, w 2024 r. – 33 odmiany, w 2023 r. – 33 odmiany, w 2022 r. – 36 odmian. W ciągu 5 lat wpisano aż 173 nowe odmiany kukurydzy, a to świadczy o dynamicznym postępie hodowlanym.
Nowe odmiany są plenniejsze, ale też nie można przy wyborach dyskwalifikować starszych mieszańców. Dużo z nich jest uniwersalnych, sprawdzonych i wiernie plonujących od lat. Rolnicy mają takie typy sprawdzające się w powtarzających się systematycznie sezonach z upałami i niedoborami wody. Wybór odmian kukurydzy jest ogromny i przez to trudny. Na LOZ kukurydzy na ziarno na zbliżające się siewy rekomendowanych jest 47 mieszańców o FAO od wczesnych do średnio późnych. LOZ kukurydzy ziarnowej na 2026 r. przedstawiamy na mapie.
Ważny plon i dosychanie na polu
Cechami pożądanymi odmian ziarnowych są: plenność, szybkie dosychanie na polu (cecha dry down). Dry down cechuje mieszańce z ziarnem typu dent, które zaczynają dosychać później niż flint, ale proces ten przebiega gwałtownie z tzw. efektem kominowym. Wynika to głównie z innej budowy skrobi w ziarnie. Odmiany z bardzo mocną cechą dry down charakteryzują się luźno ułożonymi i krótszymi liśćmi okrywowymi kolby i cieńszą okrywą nasienną ziarniaków.
W ziarnówkach kukurydzy ważna jest też mała podatność na osypywanie ziarna, czy tolerancja na fuzariozę kolb. Znaczenia nabiera też efektywność wykorzystania azotu i tolerancja na okresowe niedobory wody. Te dwie ostatnie cechy są oczywiście warunkowane genetycznie, ale też duży wpływ wywiera tutaj agrotechnika, nawożenie i dokarmianie. Dobry rozwój systemu korzeniowego i lepsze wykorzystanie azotu stymuluje wgłębne nawożenie fosforanem amonu oraz dokarmianie kukurydzy cynkiem i borem.
Średnio wczesne stabilne w wieloleciu
Najbezpieczniejszy jest wybór do uprawy odmian średnio wczesnych, a tylko na południu kraju dobrze wychodzą odmiany średnio późne. Długość wegetacji i warunki termiczne na Podkarpaciu sprzyjają uprawie późniejszych odmian. Dla tego obszaru nie rekomenduje się uprawy odmian wczesnych, a tylko średnio wczesnych i średnio późnych. Natomiast w rekomendacjach dla woj. podlaskiego w ogóle nie ma odmian średnio późnych, a dla woj. pomorskiego i zachodniopomorskiego zalecana jest uprawa tylko odmian wczesnych.
W Polsce dla przeważającego obszaru kraju najrozsądniejszym, najbezpieczniejszym i ekonomicznym wyborem jest uprawa odmian średnio wczesnych (FAO 230–250). Odmiany z tej grupy wczesności plonami niewiele ustępują odmianom średnio późnym, a szybciej dojrzewają i mają suchsze ziarno w czasie zbioru. Z badań wynika, że odmiany średnio późne plonują w Polsce (w sprzyjających warunkach) o 4–5 q/ha wyżej od odmian średnio wczesnych, ale wymagają wyższych kosztów związanych właśnie z dosuszeniem ziarna i później schodzą z pola utrudniając uprawę pożniwną i siew pszenicy.
Marek Kalinowski
