Warto pamiętać, że podczas sezonu wegetacyjnego rzepak ozimy w porównaniu z pszenicą ozimą pobiera pięciokrotnie więcej wapnia oraz dwukrotnie więcej azotu, fosforu i potasu. Odmiany ulepszone rzepaku ozimego wymagają znacznych ilości potasu, a także azotu i siarki. Z mikroelementów roślina ta potrzebuje manganu, cynku i boru. Do prawidłowego wzrostu i rozwoju niezbędne jest również odpowiednie zaopatrzenie rzepaku w miedź i molibden.
Czy odczyn gleby ma znaczenie?
Rzepak ozimy wymaga gleb, które znajdują się w wysokiej kulturze. Przy przygotowywaniu stanowiska pod uprawę tej rośliny należy nie tylko uwzględnić zasobność gleby w składniki pokarmowe, ale również zwrócić szczególną uwagę na odczyn gleby. Jest on bowiem czynnikiem w dużym stopniu warunkującym efektywność nawożenia mineralnego rzepaku ozimego. Zabieg wapnowania powinien być przeprowadzony podczas uprawy przedplonu. W przypadku gleb ubogich w magnez zaleca się stosowanie nawozów wapniowo-magnezowych, przy czym należy pamiętać, że szybko działające formy tlenkowe można aplikować tylko na glebach zwięzłych, gliniastych czy ilastych. Na pozostałych stanowiskach wskazane jest stosowanie wolniej działających nawozów węglanowych.
Kiedy nawozić fosforem i potasem?
Nawożenie fosforem i potasem powinno być wykonane przed siewem rzepaku ozimego, przy czym przy ustalaniu dawek tych składników należy uwzględniać zasobność gleby, potrzeby pokarmowe rzepaku oraz zakładany plon. Warto również wziąć pod uwagę stopień wykorzystania składników pokarmowych z nawozów mineralnych, który dla fosforu wynosi 10-30% w pierwszym sezonie wegetacyjnym, a w sprzyjających warunkach wartość ta może dochodzić do 40%. W przypadku potasu w pierwszym roku po zastosowaniu nawozów mineralnych rośliny wykorzystują zwykle 50-70% tego składnika, a w sprzyjających warunkach nawet do 80% zastosowanej dawki. Potas jest zatem znacznie efektywniej wykorzystywany przez rośliny niż fosfor.
Nawożenie azotem jesienią
Ważną rolę w uprawie rzepaku ozimego w okresie jesiennym odgrywa azot. Nawożenie azotowe jest bardzo ważne, ponieważ niedobór tego składnika może prowadzić do słabszego rozwoju rzepaku, a także obniżenia jego mrozoodporności. Nie jest natomiast wskazane stosowanie zbyt wysokich dawek azotu, gdyż może to doprowadzić do osłabienia zimotrwałości roślin oraz do ich nadmiernego wzrostu. Stąd też w jesiennym nawożeniu dobrze jest stosować nawozy wieloskładnikowe o niskich zawartościach azotu, takie jak OPTIPLON 4-14-30, który poza azotem, fosforem i potasem dostarcza roślinom wapnia i siarki czy też nawóz OPTIPLON 8-20-30 (NPK). Niekiedy w sytuacji przyorania wysokiego ścierniska czy też podczas przyorywania słomy można zastosować wyższą dawkę azotu. W przypadku uprawy rzepaku ozimego na stanowiskach bardzo dobrych i dobrych można zredukować jesienne nawożenie azotowe.
Dokarmianie rzepaku ozimego jesienią
Dokarmianie rzepaku ozimego w okresie jesiennym powinno także uwzględniać odpowiednie zaopatrzenie roślin w siarkę, magnez i wapń odżywczy. Optymalne zaopatrzenie rzepaku w siarkę wpływa na lepsze wykorzystanie azotu przez rośliny, co prowadzi do uzyskania wyższego plonu. Z kolei przy niedoborze siarki zmniejsza się plonotwórcza efektywność azotu, natomiast wzrost nawożenia azotowego prowadzi do pogłębienia niedoboru siarki. Odpowiednie zaopatrzenie rzepaku ozimego w siarkę wpływa na ograniczenie w roślinach gromadzenia niskocząsteczkowych form azotu, takich jak azotany, amidy i aminokwasy, które to stanowią bezpośrednie źródło pożywienia dla patogenów. W związku z tym siarka może w dużym stopniu ograniczyć namnażanie się patogenów i presję chorób.
Który pierwiastek zwiększa odporność roślin?
Jesienią istotne znaczenie ma również aplikacja magnezu. Pierwiastek ten spełnia bowiem ważną rolę w gospodarce fosforowej roślin, sprzyjając pobieraniu fosforu przez rośliny oraz jego włączaniu w związki wysokoenergetyczne, fosfolipidy, kwasy nukleinowe i nukleoproteidy. Dodatkowo poprawia odporność rzepaku ozimego na patogeny utrudniając ich przenikanie przez ściany komórkowe, co jest bardzo ważne w okresie jesienno-zimowym. Zwiększa również tolerancję roślin na działanie niskich temperatur.
Nawóz wieloskładnikowy OPTIPLON 4-10-23
Cennym źródłem zarówno siarki, jak i magnezu w uprawie rzepaku ozimego jest nawóz wieloskładnikowy OPTIPLON 4-10-23 (NPK), zawierający dodatkowo wapń odżywczy, który poprawia odporność roślin na stresy biotyczne i abiotyczne. Odgrywa również ważną rolę w tworzeniu i stabilności ścian komórkowych, stanowiących „układ szkieletowy” nadający roślinom odpowiednią wytrzymałość, co zwiększa ich odporność na działanie czynników mechanicznych, a także stanowi silną ochronę przed wnikaniem patogenów. Optymalne zaopatrzenie rzepaku ozimego w wapń odżywczy wpływa korzystnie na jego zdrowotność, gdyż pierwiastek ten ogranicza skutki stresu w roślinach, w efekcie neutralizacji reaktywnych form tlenu, które powstają w niesprzyjających warunkach w komórkach roślinnych.
dr hab. Marzena S. Brodowska, prof. Uczelni UP w Lublinie
