Owies jary: Lista Odmian Zalecanych

Owies jest podstawowym gatunkiem mieszanek zbożowych. W integrowanej produkcji jest istotnym elementem płodozmianu, zwłaszcza z dużym udziałem zbóż. Pełni ważną rolę fitosanitarną, bo nie uczestniczy w łańcuchu żywicielskim grzybów podsuszkowych. Zmniejsza ich presję w zbożowej monokulturze, sam dobrze znosi uprawę po zbożach i jest dość dobrym przedplonem dla innych zbóż.

Galeria

W artykule przeczytasz:

Potrzebuje wody, a to gwarantuje wczesny siew owsa
Fitosanitarny w płodozmianie, ale podatny na mączniaka i rdzę
Oplewione i dwie nagie odmiany owsa

Polskie odmiany owsa mają doskonałe parametry cenione przez przetwórstwo. Największą karierę zrobiła tutaj odmiana Bingo, a od kilku lat jej miejsce, także jako lidera List Odmian Zalecanych, zajęła bardzo podobna do Bingo, ale ulepszona i wydajniejsza odmiana Rambo. Warto dodać, że powierzchnia uprawy owsa jarego jest już podkradana przez odmiany ozime. Przybywa takich odmian na rynku, ale jedyną zarejestrowaną w ub.r. jest Edzio ze strzeleckiej hodowli. W badaniach rejestrowych są: Tadzio, RAH 0425, KWS Snowbird i RGT Southwark.

Potrzebuje wody, a to gwarantuje wczesny siew owsa

Jednym z ważniejszych czynników determinujących plonowanie owsa jest optymalny termin siewu. W większości rejonów optymalne terminy siewu powinny ruszać od połowy marca, a jedynie w rejonach północno-wschodnim i podgórskim można opóźnić siew do 10 kwietnia.

Wczesny siew jest ważny, bo owies charakteryzuje się dużymi potrzebami wodnymi, szczególnie od stadium strzelania w źdźbło do kłoszenia. Co do wymagań glebowych i pokarmowych owies nie jest wybredny, a dodatkowo toleruje niskie pH. Ma też stosunkowo małą wrażliwość na niskie temperatury wczesną wiosną, a jego korzenie wydzielają do rizosfery substancje hamujące rozwój grzybów będących sprawcami chorób.

Przy zalecanym wczesnym siewie najważniejsze jest wykorzystanie przez owies zapasów wody zimowej, ale nawet jakby wiosennej suszy nie było, to pamiętajmy, że każdy dzień opóźnienia siewu skraca fazy i redukuje potencjał plonowania. A zatem liczy się woda, ale też okres wegetacji w cyklu wydłużającego się dnia.

Fitosanitarny w płodozmianie, ale podatny na mączniaka i rdzę

Owies nie jest wrażliwy na niskie wiosenne temperatury i nie ma przy siewie jakiejś bariery termicznej. Ziarniaki kiełkują w temperaturze 3–5°C, a zatem możliwie wcześnie wysiany skiełkuje i dobrze wykorzysta wodę. Dzięki temu dobrze ukorzeni się, będzie bardziej odporny na wyleganie i wykształci większą liczbę kłosków w wiechach. Przy wczesnym, optymalnym siewie zależnie od odmiany zaleca się stosować zagęszczenie ok. 400–450 ziarniaków/m².

Wiedząc o fitosanitarnej roli owsa w płodozmianie zbożowym nie zapominajmy, że jest jednak kilka groźnych chorób tego gatunku. Wg informacji COBORU w ostatnich latach w doświadczeniach najczęściej obserwowano w uprawie owsa jarego objawy mączniaka prawdziwego, rdzy owsa oraz helmintosporiozy.

Wśród zarejestrowanych odmian owsa zwyczajnego największą odpornością na mączniaka prawdziwego wyróżnia się Bingo i Vasco, na rdzę owsa: Lion, Romulus, Motto i Dynamit, na rdzę źdźbłową: Bingo, Agent, Gepard, Monsun, Panteon, Nawigator i Elegant, a na helmintosporiozę zdecydowanie najodporniejsza jest odmiana Motto, na drugim miejscu MHR Samuraj.

Oplewione i dwie nagie odmiany owsa

Zbliża się wiosna i dziś przedstawiamy Listy Odmian Zalecanych owsa jarego. W większości są to rekomendacje na 2025 r. Nieliczne województwa przedstawiły już uaktualnione LOZ. Szczegóły przedstawiamy na mapie. Dodam tylko, że w odmianach królują oplewione żółtoziarniste, ale są jeszcze utrzymane w Krajowym rejestrze dwie odmiany owsa nagiego – HMR Harem i Adorator.

Po ostatnim posiedzeniu Komisji ds. Rejestracji Odmian Roślin Zbożowych wpisano dosłownie tydzień temu dwie nowe odmiany owsa jarego: Fantazja i Pontus. Rok temu zarejestrowano jedną odmianę Belfer, a dwa lata temu odmiany: Kreator, Vasco i Waran.

Na Listach Odmian Zalecanych na 2025 r. (LOZ na 2026 r. zaktualizowały woj.: mazowieckie, podlaskie i wielkopolskie) znajdowało się 18 odmian owsa zwyczajnego i jedna nagiego. Te rekomendacje przedstawiamy na mapie, a poniżej (za listą opisową odmian COBORU) przedstawiamy charakterystykę odmian najczęściej rekomendowanych). Liderem od kilku lat jest Rambo.

Rambo – to odmiana zarejestrowana w 2020 r., która już po dwóch latach znalazła się na szczycie rekomendacji LOZ. Ta odmiana żółtoziarnista przeznaczona jest do uprawy na terenie całego kraju z wyjątkiem wyżej położonych terenów górskich i jest godnym następcą odmiany Bingo. Plon ziarna z łuską duży do bardzo dużego. Odporność na mączniaka prawdziwego i septoriozę liści – dość duża, na rdzę owsa i helmintosporiozę – średnia. Rośliny średniej wysokości, o dość małej odporności na wyleganie. Termin wiechowania i dojrzewania średni. Udział łuski średni, masa 1000 ziaren dość duża, wyrównanie ziaren średnie, gęstość w stanie zsypnym dość duża. Zawartość białka dość mała. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Refleks – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2019 r., żółtoziarnista, jest przeznaczona do uprawy na terenie całego kraju z wyjątkiem wyżej położonych terenów górskich. Plon ziarna z łuską średni, bez łuski dość duży. Odporność na rdzę źdźbłową i helmintosporiozę – średnia, na mączniaka prawdziwego, rdzę owsa i septoriozę liści – dość mała. Rośliny średniej wysokości, o małej odporności na wyleganie. Termin wiechowania i dojrzewania średni. Udział łuski dość mały, masa 1000 ziaren średnia, wyrównanie ziarna dość duże, gęstość w stanie zsypnym duża. Zawartość białka średnia, tłuszczu bardzo duża. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Dziś przedstawiamy odmiany jare owsa, ale z uwagi na zmiany klimatyczne i ryzyko suszy wiosennej rośnie zainteresowanie odmianami ozimymi. Na razie jedyną wpisaną do Krajowego rejestru jest Edzio. Obok z prawej nazwa kodowa będącej w badaniach urzędowych odmiany Tadzio

FOTO: Marek Kalinowski
Wulkan – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2021 r., żółtoziarnista, przeznaczona do uprawy na terenie całego kraju z wyjątkiem wyżej położonych terenów górskich. Plon ziarna z łuską dość duży. Odporność na mączniaka prawdziwego, rdzę owsa, helmintosporiozę, septoriozę liści – średnia. Rośliny średniej wysokości, o dość dość dużej odporności na wyleganie. Termin wiechowania i dojrzewania średni. Udział łuski dość mały, masa 1000 ziaren dość duża, wyrównanie ziaren dobre, gęstość w stanie zsypnym średnia. Zawartość białka mała. Tolerancja na zakwaszenie gleby przeciętna.
Bingo – odmiana wpisana do Krajowego rejestru w 2009 r., żółtoziarnista, przeznaczona do uprawy w całym kraju z wyjątkiem wyżej położonych terenów górskich. Plon ziarna z łuską duży, bez łuski bardzo duży. Odporność na mączniaka prawdziwego i rdzę wieńcową – dość duża, na rdzę źdźbłową, helmintosporiozę i septoriozę liści – przeciętna. Rośliny dość wysokie, o przeciętnej odporności na wyleganie. Termin wiechowania wczesny, dojrzewania przeciętny. Udział łuski bardzo mały, masa 1000 ziaren bardzo duża, gęstość w stanie zsypnym średnia, wyrównanie ziarna dość dobre. Zawartość białka przeciętna, tłuszczu dość duża. Tolerancja na zakwaszenie gleby średnia.