Nawet 50 proc. kukurydzy może jeszcze czekać na zbiór
Na Lubelszczyźnie żniwa kukurydziane nadal trwają. Kilka dni względnie dobrej pogody pozwoliło części gospodarstw nadrobić zaległości, ale nie rozwiązało problemu. Jak ocenia Gustaw Jędrejek, prezes Lubelskiej Izby Rolniczej (LIR), w niektórych rejonach województwa do zebrania pozostaje jeszcze znaczna część plantacji.
– Trudno mi powiedzieć procentowo, ale myślę, że jeszcze te 40–50 proc., może 30 proc., jest do zbioru – mówi prezes LIR.
Jak dodaje, sporo kukurydzy wciąż stoi m.in. w powiatach chełmskim, radzyńskim i bialskim. Rolnicy, którzy mogli wcześniej wjechać w pole, często zdecydowali się na sprzedaż kukurydzy na pniu. W ten sposób uniknęli problemów ze zbiorem, suszeniem i magazynowaniem.
– Trochę ludzie sprzedali tym, którzy potrzebowali kukurydzy na pniu. I chyba na tym nieźle wyszli, bo cena była dosyć wysoka. Padały kwoty 6–7, a nawet 8 tys. zł za hektar. Ci wybrnęli najlepiej. A im później, tym sytuacja jest coraz gorsza – zauważa Jędrejek.
Plony kukurydzy na Lubelszczyźnie bardzo zróżnicowane. Od 3 do nawet 12 ton z hektara
Tegoroczne plony kukurydzy na Lubelszczyźnie są bardzo nierówne. Jak mówi Gustaw Jędrejek, w niektórych gospodarstwach rolnicy zbierają od 3 do 7 ton z hektara, ale są też plantacje, na których uzyskują 10, a nawet 12 ton. Lepsze wyniki osiągnięto przede wszystkim tam, gdzie gleba zachowała więcej wilgoci.
– Tam, gdzie było trochę niżej, gdzie wilgoć została, to plony były w miarę. Ale są też rekordowe – relacjonuje Jędrejek.
Wilgotność kukurydzy sięgała 38 proc. Suszenie kosztuje coraz więcej
Jednym z największych problemów tegorocznych zbiorów jest wilgotność ziarna. Podczas ostatniego okna pogodowego rolnicy korzystali z możliwości wjazdu w pole, ale zebrana kukurydza wymaga intensywnego suszenia.
– Było 38 proc. miejscami, ale były też niektóre odmiany, gdzie wynosiła 34 proc. A więc potrzeba sporo gazu, żeby to wysuszyć – wyjaśnia prezes Lubelskiej Izby Rolniczej.
Problemem jest nie tylko ilość gazu potrzebna do suszenia, ale przede wszystkim jego cena. Jak relacjonuje Jędrejek, w przypadku jednego z lokalnych skupów koszt zakupu gazu wzrósł z około 1,70 zł do 3,40 zł.
– Jeżeli gaz na początku sezonu był po 1,70 zł, a teraz jest po 3,40 zł, to jest dwukrotnie więcej. Ci, co skupują, muszą więc troszkę obniżać cenę – mówi.
Jak informuje prezes LIR, niektóre punkty skupu ograniczały przyjmowanie kukurydzy lub czasowo wstrzymywały odbiór. Jak wynika z jego relacji, powodem były m.in. problemy z dostępnością gazu oraz wysokie koszty suszenia.
– Niektóre skupy nie miały gazu albo wyliczyły, że im się nie kalkuluje suszyć za tak drogi gaz. Po prostu każdy kalkuluje, tak jak w gospodarstwie – tłumaczy Jędrejek.
Prezes LIR zwraca jednak uwagę, że sytuacja nie wygląda wszędzie tak samo. W regionie działa skup, który dysponuje dużą suszarnią i kilkoma punktami skupu. Dzięki temu może przewozić ziarno między lokalizacjami i kontynuować jego odbiór.
– Mamy szczęście, że jesteśmy tutaj blisko. Ten skup kupuje większe ilości, ma sporą suszarnię, przewozi ziarno, bo ma kilka skupów. Traktuje klienta zawsze bardzo poważnie. To jest dla nas coś bardzo korzystnego – podkreśla rozmówca.
Ceny kukurydzy spadły. Rolnicy dostają około 500 zł za tonę mokrego ziarna
Sytuacja na rynku kukurydzy pogarsza się pod względem cen. Jak relacjonuje Gustaw Jędrejek jeszcze niedawno za mokrą kukurydzę skupy oferowały około 650–700 zł za tonę. Obecnie stawki spadły do około 500 zł/t. Sucha kukurydza kosztuje natomiast około 700 zł/t, a miejscami nawet mniej.
– Ceny spadają do 500 złotych już. Zapowiadało się ładnie, bo było około 700 zł za mokrą, a dzisiaj 700 zł kosztuje już sucha – mówi Jędrejek.
Jak podkreśla prezes LIR, problem polega na tym, że rolnicy nie zawsze mogą poczekać ze sprzedażą na korzystniejsze ceny. Mokre ziarno trzeba wysuszyć albo odpowiednio zabezpieczyć do przechowywania. W przeciwnym razie gospodarstwa są zmuszone sprzedawać je po aktualnych stawkach, nawet jeśli oznacza to niższe przychody.
Do tego dochodzą potrącenia związane z wilgotnością ziarna. Rolnik, który dostarcza mokrą kukurydzę, musi liczyć się z kosztami jej dosuszenia. Według Jędrejka w niektórych przypadkach trzeba dopłacić nawet 100–105 zł do tony. To oznacza, że cena widoczna w cenniku skupu niekoniecznie odpowiada kwocie, która ostatecznie zostanie w kieszeni gospodarza.
Rękawy sposobem na drogie suszenie kukurydzy
Część gospodarstw ratuje się przechowywaniem kukurydzy w rękawach foliowych. To rozwiązanie pozwala odłożyć sprzedaż w czasie, ale nie każdy rolnik ma odpowiednie warunki i możliwości, żeby z niego skorzystać.
– Ludzie ratują się tym, że pchają w rękawy – mówi Jędrejek.
Jak wyjaśnia, również lokalny skup oferuje taką możliwość. W poprzednich latach rolnicy mogli wynajmować rękawy i samodzielnie przechowywać w nich ziarno. W tym sezonie część magazynowania organizuje także sam punkt skupu.
Nie jest to jednak rozwiązanie, które pozwoli wszystkim spokojnie przeczekać trudny okres. Rolnicy muszą brać pod uwagę zarówno warunki przechowywania, jak i ryzyko związane z dalszym opóźnianiem zbiorów.
– Nie można tego tak po prostu przetrzymać. Chyba że zrobi się w rękaw. Jest dużo warunków – zaznacza prezes LIR.
Omacnica i dziki dodatkowo utrudniają zbiory
Na problemach z wilgotnością i cenami lista kłopotów się nie kończy. W części upraw pojawiła się omacnica prosowianka, która osłabia łodygi kukurydzy. Przy dalszym pogorszeniu pogody może to doprowadzić do wylegania i łamania roślin.
– Najgorsze jest to, że miejscami jest omacnica. Jeżeli łodygi są słabe, jeżeli przyjdzie śnieg, deszcz, wiatr, to je połamie i nie da się zebrać. Także nie ma co liczyć na późniejsze zbiory, tylko każdy łapie to, co może – ostrzega Jędrejek.
Kolejnym problemem jest dzika zwierzyna. Pozostawione na polach duże plantacje kukurydzy stanowią dla niej łatwo dostępne źródło pokarmu. Jak wynika z relacji prezesa LIR, szczególnie dużym problemem są szkody wyrządzane przez dziki.
– Jest dużo dzików. Jeżeli ktoś zostawi większą plantację, to dzika zwierzyna ma dostęp do pokarmu i rolnicy się denerwują. Powinno być wykoszone – zauważa rozmówca.
Prezes LIR zwraca uwagę, że kukurydza i buraki cukrowe pozostające długo na polach mogą sprzyjać żerowaniu zwierzyny. W jego ocenie problem wymaga szerszego podejścia do gospodarki łowieckiej i ograniczania nadmiernej populacji zwierząt tam, gdzie powodują one duże szkody.
Rolnicy mieli problem z szacowaniem szkód łowieckich
Tegoroczne problemy z kukurydzą na Lubelszczyźnie dotyczyły również szacowania szkód łowieckich. Jak relacjonuje Gustaw Jędrejek, w niektórych miejscach terminy oględzin były odległe, a rolnicy nie mogli w nieskończoność czekać z rozpoczęciem zbiorów.
Lubelska Izba Rolnicza przypominała więc o konieczności odpowiednio wczesnego zgłaszania planowanego terminu zbioru. Rolnicy otrzymali wskazówki, aby informować o tym na piśmie co najmniej siedem dni wcześniej.
– Podpowiadaliśmy, żeby rolnicy zgłaszali na piśmie co najmniej siedem dni przed zbiorem, że wtedy będą zbierać – mówi prezes LIR.
Izba podpowiadała również rolnikom, aby w przypadku braku oględzin przed zbiorem samodzielnie udokumentowali szkody i oszacowali straty.
– Jeżeli instytucje odpowiedzialne za szacowanie strat nie dokonają ostatecznego szacowania przed samym zbiorem, to wtedy jest łatwiej w sądzie dochodzić swoich praw – wyjaśnia Jędrejek.
Jak tłumaczy, dokumentacja i własne oszacowanie szkód mogą być pomocne, jeśli sprawa trafi do sądu, a oględziny nie zostały przeprowadzone przez właściwy podmiot.
Problem dotyczył m.in. szkód wyrządzanych przez dziki, ale, jak informuje prezes LIR, w powiecie chełmskim rolnicy zgłaszali również liczne szkody powodowane przez łosie. Ich szacowaniem zajmuje się Urząd Marszałkowski.
– W kukurydzy jest bardzo ciężko oszacować szkody, bo tego za bardzo nie widać. Używamy dronów, żeby rolnikom trochę pomóc – mówi prezes LIR.
Rolnicy nie mają łatwego wyboru
Tegoroczne żniwa kukurydziane pokazują, jak wiele czynników jednocześnie wpływa na opłacalność produkcji. Rolnik musi nie tylko zebrać plon w odpowiednim momencie, ale również znaleźć odbiorcę, zapłacić za suszenie i zdecydować, czy sprzedać ziarno od razu, czy szukać możliwości jego przechowania.
Tymczasem ceny skupu spadają, a pozostawienie kukurydzy na polu na kolejne tygodnie może oznaczać dodatkowe straty związane z pogodą, omacnicą i dziką zwierzyną.
– Powinno być wykoszone, wysuszone, sprzedane za dobre pieniądze. Tym bardziej że plony są niższe. Ale nie ma złotego środka – podsumowuje Gustaw Jędrejek.
Agnieszka Sawicka
