W efekcie opóźniają się inwestycje w modernizację, poprawę dobrostanu zwierząt i rozwiązania środowiskowe. Organizacja apeluje o konkretne zmiany w unijnych regulacjach i rozpoczyna kampanię Unlock Farm Potential (z ang. odblokuj potencjał gospodarstwa).
Skomplikowane przepisy i długie procedury hamują rozwój europejskich gospodarstw rolnych
Wysokie koszty produkcji i rosnące wymagania to nie jedyne wyzwania, przed którymi stoją europejscy rolnicy. Coraz większą przeszkodą w rozwoju gospodarstw okazują się skomplikowane procedury administracyjne. Uzyskanie niezbędnych pozwoleń może trwać nawet kilka lat. W tym czasie planowane przedsięwzięcia pozostają niezrealizowane, a ich pierwotne założenia ekonomiczne mogą stracić aktualność.
Na skalę problemu zwraca uwagę Copa-Cogeca, organizacja reprezentująca europejskich rolników i spółdzielnie rolnicze. W 2025 roku przeprowadziła dwa badania obejmujące gospodarstwa i spółdzielnie różnej wielkości, działające w różnych sektorach rolnictwa w ponad 20 państwach członkowskich UE. Wyniki wskazały jednoznacznie, że złożone przepisy i trudności z uzyskiwaniem pozwoleń są zdecydowanie największą przeszkodą w rozwoju działalności rolniczej.
Jak podkreśla organizacja, choć szczegółowe problemy różnią się w zależności od kraju, ich źródła są podobne. Rolnicy wskazują przede wszystkim na nakładające się wymagania, długotrwałe postępowania i niepewność prawną. Brak przewidywalnych terminów rozpatrywania wniosków utrudnia planowanie przedsięwzięć, które często wymagają znacznych nakładów finansowych i wieloletniego okresu zwrotu.
Biurokracja opóźnia inwestycje w dobrostan, modernizację i ochronę środowiska
Konsekwencje przewlekłych procedur wykraczają daleko poza dodatkowe formalności. Jak alarmuje Copa-Cogeca, z powodu barier administracyjnych opóźniane lub całkowicie porzucane są inwestycje dotyczące poprawy dobrostanu zwierząt, ograniczania emisji, modernizacji gospodarstw, efektywniejszego wykorzystania zasobów oraz dywersyfikacji działalności.
Powstaje w ten sposób paradoks. Z jednej strony Unia Europejska oczekuje od rolników wdrażania bardziej zrównoważonych metod produkcji i inwestowania w rozwiązania korzystne dla środowiska. Z drugiej strony obowiązujące regulacje i sposób ich stosowania mogą utrudniać realizację właśnie takich przedsięwzięć.
Istotnym problemem pozostaje również stabilność prawa. Inwestycje w rolnictwie wymagają często dużych nakładów, a ich zwrot następuje dopiero po wielu latach. Rolnicy potrzebują więc pewności, że wymagania, na podstawie których podejmują decyzje, nie zmienią się w trakcie realizacji projektu ani przed osiągnięciem przez niego zakładanej opłacalności.
Unlock Farm Potential: Copa-Cogeca zbiera historie rolników o barierach administracyjnych
Odpowiedzią na zgłaszane trudności jest kampania Unlock Farm Potential, którą Copa-Cogeca zainaugurowała 19 listopada br. Jej celem jest zebranie doświadczeń rolników i spółdzielni z całej Europy oraz przedstawienie ich unijnym decydentom.
Inicjatywę ogłoszono w czasie, gdy Parlament Europejski omawia praktyczne doświadczenia związane ze stosowaniem dyrektyw ptasiej i siedliskowej, również z perspektywy rolnictwa. To ważny kontekst dla dyskusji o wpływie unijnych regulacji środowiskowych na możliwości prowadzenia działalności i realizowania inwestycji w gospodarstwach.
W ramach kampanii rolnicy mogą dzielić się historiami przedsięwzięć, które zostały opóźnione o lata, zablokowane lub ostatecznie porzucone z powodu formalności. Pierwsze opublikowane relacje dotyczą problemów z modernizacją gospodarstw, rezygnacji z planowanych inwestycji oraz trudności we wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań.
Organizacja chce w ten sposób pokazać unijnym decydentom rzeczywiste konsekwencje obowiązujących procedur. Doświadczenia gospodarstw mają stać się argumentem w dyskusji o zmianach w unijnym prawodawstwie.
Copa-Cogeca chce prostszych procedur i terminów wydawania decyzji dla rolników
Copa-Cogeca oczekuje od instytucji Unii Europejskiej i państw członkowskich przede wszystkim lepszej koordynacji procedur administracyjnych. Zdaniem organizacji należy wyeliminować zbędne powielanie wymagań i ograniczyć sytuacje, w których rolnicy muszą przechodzić przez nakładające się na siebie postępowania.
Kolejnym postulatem jest wprowadzenie wiążących terminów wydawania decyzji administracyjnych. Organizacja zwraca również uwagę na konieczność rozwiązania problemu systemowych opóźnień wynikających z postępowań sądowych, przy jednoczesnym zachowaniu prawa do dochodzenia sprawiedliwości.
Copa-Cogeca domaga się także przeglądu i uproszczenia unijnych przepisów środowiskowych. Wskazuje w szczególności na ramową dyrektywę wodną, dyrektywy siedliskową i ptasią, dyrektywę azotanową oraz dyrektywę w sprawie emisji przemysłowych. Według organizacji wymagania wynikające z tych regulacji powinny być spójne, możliwe do zastosowania w praktyce i kompatybilne z odpowiedzialnymi inwestycjami w rolnictwie.
Copa-Cogeca: uproszczenie przepisów nie może pozostać tylko hasłem
Copa-Cogeca podkreśla, że postulowane zmiany nie mają prowadzić do osłabienia ochrony środowiska. Chodzi przede wszystkim o unowocześnienie regulacji, zwiększenie ich skuteczności i zapewnienie większej przewidywalności w ich stosowaniu.
Organizacja pozytywnie ocenia prowadzone na poziomie unijnym działania na rzecz uproszczenia prawa, ale zaznacza, że muszą one przynieść rzeczywiste efekty.
W komunikacie podkreśla: "Celem nie jest osłabienie ochrony środowiska, lecz unowocześnienie przepisów, zwiększenie ich skuteczności i zapewnienie większej przewidywalności ich stosowania".
Jednocześnie ostrzega przed sytuacją, w której uproszczenia pozostaną jedynie polityczną deklaracją. "Musimy zadbać o to, aby uproszczenie oznaczało rzeczywiste uproszczenie, a nie było jedynie hasłem" – zaznacza organizacja.
Dla gospodarstw kluczowe jest bowiem nie tylko to, jakie obowiązki nakładają przepisy, ale również sposób ich wdrażania. Jasne wymagania i stabilne otoczenie prawne pozwalają lepiej planować przedsięwzięcia oraz oceniać ich opłacalność.
Krzysztof Zacharuk
