Rząd pracuje nad tzw. ustawą odorową. Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdza, że przygotowywany jest wniosek o wpisanie projektu do wykazu prac Rady Ministrów. Resort kończy analizy i ocenę skutków regulacji, a nowe przepisy mają uporządkować kwestie uciążliwości zapachowych, które od lat budzą spór między rolnikami a mieszkańcami terenów wiejskich.
Wokół ustawy odorowej od dawna toczy się ożywiona dyskusja, w której pojawiają się liczne obawy dotyczące wpływu nowych regulacji na sektor rolny. Rolnicy wskazują, że proponowane przepisy, jak choćby minimalne odległości nowych obór i chlewni od zabudowań mieszkalnych czy limity dopuszczalnych substancji zapachowych – mogą ograniczyć inwestycje w gospodarstwach.
Z drugiej strony inicjatywy ustawodawcze przedstawiane są jako odpowiedź na skargi mieszkańców i potrzebę uregulowania uciążliwości odorowych.
Resort klimatu i środowiska przy pracach nad projektem ustawy podkreślał konieczność opracowania planów przestrzennego zagospodarowania oraz analiz eksperckich, które mają stanowić podstawę dla nowych przepisów.
Co dalej z ustawą odorową?
Na zapytanie naszej redakcji o to, na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad ustawą odorową – czy planowane jest ich wznowienie oraz skierowanie projektu do dalszych procedur legislacyjnych – Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiedziało, że przygotowywany jest wniosek o wpisanie projektu ustawy do wykazu prac Rady Ministrów.
– Obecnie przygotowywany jest wniosek o wpisanie projektu ustawy do wykazu prac Rady Ministrów oraz ocena skutków regulacji. Ostateczne propozycje zostały porównane z ekspertyzą z grudnia 2025 r., dotyczącą analizy przepisów i określenia potencjalnych poziomów emisji zapachowej dla wybranych branż i inwestycji, które mogą powodować uciążliwości – poinformował resort.
Wpis do wykazu oznacza rozpoczęcie formalnego etapu prac legislacyjnych. Projekt następnie trafi do uzgodnień międzyresortowych, w tym do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
- Wypracowane rozwiązania zostaną następnie przekazane do uzgodnień międzyresortowych, m.in. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi - przekazało ministerstwo.
Uciążliwość zapachowa – stanowisko ministerstwa
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że odczuwanie zapachów ma charakter indywidualny – ten sam zapach może wywoływać różne reakcje, w zależności m.in. od wrażliwości osoby oraz jej nastawienia do źródła emisji. Określenie jednoznacznych kryteriów uciążliwości zapachowej jest z tego względu wyzwaniem regulacyjnym.
Jednocześnie resorty podkreślają, że długotrwałe narażenie na intensywne odory może wpływać negatywnie na samopoczucie, powodując m.in. bóle głowy, nudności, podrażnienia oczu i gardła czy dyskomfort psychiczny. Jak wskazano, dodatkowym utrudnieniem jest brak jednolitego prawodawstwa unijnego w zakresie regulacji zapachów – nie funkcjonuje obecnie odrębna dyrektywa ani wspólne wytyczne w tym obszarze.
- Brak jednolitego prawodawstwa w Unii Europejskiej w formie dyrektywy czy wytycznych, znacznie utrudnia to zadanie - podkreśla MKiŚ.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska szykuje nowe przepisy
W odpowiedzi na rosnącą liczbę skarg dotyczących jakości powietrza i uciążliwości zapachowych resort od kilku lat prowadzi działania analityczne. W 2016 r. opracowano Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej oraz ekspertyzę identyfikującą substancje odpowiedzialne za nieprzyjemne zapachy. W 2020 r. przygotowano wytyczne dotyczące bezpiecznych odległości inwestycji od zabudowań, a w 2025 r. pozyskano analizę prawną dotyczącą potencjalnych poziomów emisji zapachowej dla wybranych branż.
Zebrane opracowania stanowiły materiał analityczny do przygotowania kompleksowych przepisów regulujących problem odorów.
Co wynika z ekspertyzy?
Ekspertyza pt. „Analiza rozwiązań prawnych i określenie poziomów emisji zapachowej dla wybranych gałęzi przemysłu i przedsięwzięć, mogących powodować uciążliwości zapachowe” przedstawia kierunki analizowanych rozwiązań oraz możliwe mechanizmy kontroli emisji.
- Regulowana miałaby być emisja, nie subiektywne odczucie
W analizach przyjęto założenie, że ewentualny system regulacyjny opierałby się na:
- pomiarze emisji z budynków i instalacji,
- identyfikacji chemicznej gazów,
- modelowaniu rozprzestrzeniania (dyspersji),
- porównaniu wyników z wartościami odniesienia określonymi w analizie.
Podkreślono przy tym rozróżnienie pomiędzy emisją (źródłem) a imisją (odczuwaniem zapachu w terenie).
- Instalacje o większej skali produkcji
W analizie wskazano, że szczególnej ocenie pod kątem potencjalnej uciążliwości zapachowej mogą podlegać instalacje o większej obsadzie zwierząt, w tym przekraczające 40 DJP. Przywołano również próg 210 DJP, znany z przepisów dotyczących instalacji mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Nie oznacza to jednak automatycznego objęcia tych instalacji nowymi obowiązkami – są to parametry wykorzystywane w analizach porównawczych i modelowych.
- Progi emisji – wariant analityczny 50%
W ekspertyzie rozważono jeden z wariantów analitycznych, zgodnie z którym w przypadku emisji nieprzekraczającej 50% proponowanej wartości odniesienia (w ujęciu godzinowym) możliwe byłoby uproszczenie wymagań administracyjnych.
Zaznaczono jednak, że jest to scenariusz modelowy służący ocenie potencjalnych rozwiązań regulacyjnych, a nie rozstrzygnięcie legislacyjne.
- Emisja niezorganizowana
W analizie zwrócono uwagę na tzw. emisję niezorganizowaną, obejmującą m.in. naturalną wentylację budynków, nieszczelności, otwarte zbiorniki czy laguny bez przykrycia.
W rozważaniach przyjęto założenie, że udział emisji niezorganizowanej nie powinien przekraczać 30% całkowitej emisji z instalacji. W przypadku przekroczeń możliwe byłoby rozważenie działań ograniczających emisję, przewidzianych w przepisach ustawy – Prawo ochrony środowiska, takich jak hermetyzacja czy stosowanie biofiltrów. Ostateczny zakres ewentualnych obowiązków zależałby jednak od przyjętych rozwiązań ustawowych.
- Zasięg modelowania
W analizach modelowych przyjęto techniczny zasięg obliczeń sięgający do 3 km od instalacji, z możliwością jego rozszerzenia w uzasadnionych przypadkach. Wskazany dystans stanowi parametr wykorzystywany w modelowaniu dyspersji, a nie propozycję ustanowienia formalnej strefy administracyjnej.
- Skargi mieszkańców
W analizie wskazano, że zgłoszenie uciążliwości zapachowej mogłoby stanowić przesłankę do podjęcia czynności wyjaśniających przez organ ochrony środowiska, w tym ewentualnego nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego na podstawie przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zakres takich działań byłby każdorazowo uzależniony od konkretnego stanu faktycznego.
- Identyfikacja chemiczna emisji
Ekspertyza zakłada możliwość szczegółowej identyfikacji chemicznej gazów (np. z wykorzystaniem metod chromatograficznych) oraz odniesienia ich do progów wyczuwalności zapachu. W analizie wskazano, że takie podejście może wiązać się z większymi kosztami niż stosowanie uproszczonych jednostek zapachowych.
- Okresy przejściowe
W analizie rozważano możliwość wprowadzenia okresów przejściowych dla instalacji już funkcjonujących – analogicznie do rozwiązań stosowanych przy wdrażaniu konkluzji BAT – przy czym wskazywano maksymalny okres do 4 lat. Nowe instalacje co do zasady powinny spełniać wymagania od początku działalności.
Ostateczny projekt ustawy odorowej wkrótce trafi do prac rządowych, a zgromadzone ekspertyzy i analizy, jak informuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, posłużyły jako podstawa do wyważenia interesów mieszkańców i rolników oraz określenia mechanizmów kontroli emisji zapachów.
źródło: MKiŚ
oprac. Agnieszka Sawicka
