Sytuacja w rolnictwie pozostaje trudna. Rolnicy mierzą się z wysokimi kosztami prowadzenia gospodarstw, niepewnością na rynkach i zmiennością cen skupu. Tymczasem najnowsze dane Eurostatu pokazują, że w 2025 roku wzrosła wartość produkcji rolnej w Unii Europejskiej. Zwiększył się także wolumen produkcji, a wyraźnie mocniej niż produkcja roślinna wzrosła wartość produkcji zwierzęcej. Jak na tym tle wypada Polska i co jeszcze wynika z unijnych statystyk?
Z danych opublikowanych 12 listopada 2026 r. przez Eurostat wynika, że wartość produkcji rolnej w całej Unii Europejskiej wzrosła w 2025 roku z 532,9 do 558,7 mld euro. Jest to wartość wyrażona w cenach bazowych, a jej zmiana uwzględnia zarówno zmiany wolumenu produkcji, jak i cen.
Eurostat szacuje, że w 2025 roku wolumen produkcji rolnej w UE zwiększył się o 3 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem, natomiast ceny nominalne produktów i usług rolnych wzrosły łącznie o 1,8 proc.
Polska wśród krajów o największej wartości produkcji rolnej
Większą wartość produkcji rolnej niż Polska miały Francja (93 mld euro), Niemcy (78,5 mld euro), Włochy (74,3 mld euro) oraz Hiszpania (71,8 mld euro). Dla Polski i Holandii Eurostat podał po 41,6 mld euro. Kolejna w zestawieniu była Rumunia z wynikiem 23 mld euro.
Według Eurostatu tych siedem państw odpowiadało łącznie za 75,8 proc. całkowitej wartości produkcji rolnej w UE w 2025 roku.
Większy wzrost wartości produkcji zwierzęcej niż roślinnej
W strukturze unijnej produkcji rolnej największy udział miały uprawy. Ich wartość wyniosła 273,2 mld euro, co odpowiadało 48,9 proc. całej produkcji. Z kolei wartość produkcji zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego wyniosła 238,2 mld euro, czyli 42,6 proc. Pozostałe 8,5 proc. stanowiły usługi rolnicze oraz działalność drugorzędna.
W porównaniu z 2024 rokiem wartość produkcji roślinnej zwiększyła się o 1,6 proc., natomiast zwierzęcej o 9,2 proc. W tej drugiej kategorii uwzględniono m.in. mleko, bydło i trzodę chlewną.
Jak wygląda struktura produkcji rolnej w UE w 2025 roku? Mleko ważniejsze niż zboża
Na powyższym wykresie widać, że w strukturze unijnej produkcji rolnej w 2025 roku nieco większy udział miała produkcja roślinna, która odpowiadała za 48,9 proc. jej całkowitej wartości. Produkcja zwierzęca stanowiła 42,6 proc., natomiast pozostałe 8,5 proc. przypadało na usługi rolnicze i działalność drugorzędną.
Po stronie produkcji roślinnej największą część stanowiły warzywa i rośliny ogrodnicze, których udział wyniósł 13 proc. całej wartości produkcji rolnej UE. Na drugim miejscu znalazły się zboża z wynikiem 9,6 proc., a na trzecim owoce, odpowiadające za 7,6 proc. W dalszej kolejności były rośliny pastewne (4,9 proc.), rośliny przemysłowe (4,7 proc.) i wino (4,4 proc.). Mniejszy udział miały ziemniaki (2,7 proc.) oraz oliwa z oliwek (1,4 proc.).
W produkcji zwierzęcej zdecydowanie wyróżnia się mleko. Jego udział wyniósł 15,4 proc. wartości całej produkcji rolnej w Unii Europejskiej. To więcej niż udział zbóż, owoców czy trzody chlewnej. Kolejne miejsca zajęły bydło (8,4 proc.) i trzoda chlewna (7,9 proc.). Drób odpowiadał za 5,2 proc., a jaja za 3,7 proc. Pozostałe zwierzęta stanowiły 1,6 proc., natomiast pozostałe produkty zwierzęce – 0,5 proc.
Zestawienie pokazuje, że choć uprawy roślinne mają łącznie większy udział w unijnej produkcji rolnej niż hodowla zwierząt, to właśnie mleko jest największą pojedynczą kategorią produktów. Wartość produkcji rolnej UE w 2025 roku wyniosła łącznie 558,7 mld euro, licząc w cenach bazowych.
Wzrosła wartość dóbr i usług zużytych w produkcji rolnej
Wyższej wartości produkcji towarzyszył wzrost wartości dóbr i usług wykorzystywanych w procesie produkcji, określanych przez Eurostat jako zużycie pośrednie. W 2025 roku wyniosło ono 309,1 mld euro, czyli o 1,8 proc. więcej niż rok wcześniej.
Największą część zużycia pośredniego stanowiły pasze dla zwierząt – około 36,4 proc. Nawozy i środki poprawiające jakość gleby odpowiadały za 7,6 proc., nasiona i rośliny za 5,1 proc., a środki ochrony roślin za 4,8 proc.
Mimo wzrostu w porównaniu z 2024 rokiem wartość zużycia pośredniego pozostawała o 11,8 mld euro niższa niż w 2022 roku.
Wartość dodana brutto w rolnictwie wzrosła o 8,8 proc.
Eurostat podał również, że wartość dodana brutto unijnego sektora rolnego wyniosła w 2025 roku 249,5 mld euro. Była o 8,8 proc. wyższa niż rok wcześniej. Wskaźnik ten stanowi różnicę między wartością produkcji a wartością dóbr i usług wykorzystanych w procesie jej wytwarzania. Nie jest on jednak tożsamy z zyskiem gospodarstw rolnych ani z dochodem poszczególnych rolników.
Wskaźnik dochodu na jednostkę pracy wzrósł, ale nakład pracy maleje
W 2025 roku unijny wskaźnik realnego dochodu czynników produkcji w przeliczeniu na roczną jednostkę pracy (AWU) zwiększył się o 8,2 proc. w porównaniu z 2024 rokiem. Eurostat wskazuje, że wzrost ten wynikał z wyższego dochodu czynników produkcji przy jednoczesnym spadku całkowitego nakładu pracy w rolnictwie o 2,8 proc.
Wskaźnik ten nie oznacza przeciętnego wynagrodzenia rolnika ani dochodu gospodarstwa domowego. Odnosi dochód czynników produkcji do jednostki pracy odpowiadającej pełnemu etatowi.
Eurostat zwraca również uwagę na długoterminowy spadek nakładów pracy w unijnym rolnictwie. W latach 2010–2025 zmniejszyły się one łącznie o 27,8 proc. W przypadku Polski średnioroczne tempo spadku wyniosło 3,4 proc.
Wartość produkcji rośnie, ale rolnicy zarabiają coraz mniej?
Choć dane Eurostatu pokazują wzrost wartości produkcji rolnej w 2025 roku, nie oznacza to automatycznie poprawy opłacalności gospodarstw. W Polsce już pod koniec ubiegłego roku sytuacja ekonomiczna producentów rolnych wyraźnie się pogarszała.
Jak wskazywał Arkadiusz Zalewski z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w grudniu 2025 roku syntetyczny wskaźnik koniunktury w rolnictwie spadł do najniższego poziomu od ponad dwóch lat. Pogarszały się także relacje cen skupu do cen środków produkcji. Szczególnie dotkliwe były spadki cen podstawowych produktów rolnych, podczas gdy koszty prowadzenia gospodarstw pozostawały wysokie.
Jeszcze trudniejszy obraz wyłania się z analiz dotyczących 2026 roku. Według szacunków Zalewskiego ceny środków do produkcji rolnej mogą wzrosnąć w całym roku średnio o 5–6 proc., przy jednoczesnym spadku cen skupu podstawowych produktów rolnych nawet o 8–10 proc. Najbardziej mogą podrożeć nośniki energii – o około 15 proc. – oraz nawozy azotowe, których ceny mogą wzrosnąć o ponad 15 proc.
W rezultacie wskaźnik nożyc cen, pokazujący relację cen produktów sprzedawanych przez rolników do cen kupowanych środków produkcji, może w 2026 roku zbliżyć się do wyjątkowo niekorzystnego poziomu z 2023 roku, kiedy wynosił 84,8 pkt.
Oprac. Agnieszka Sawicka
