Liście grochu z widocznymi minami spowodowanymi żerowaniem miniarek. Należy je obrywać i niszczyć, by zmniejszyć populację szkodnikaMałgorzata Wyrzykowska
StoryEditorOgród

Dziury, plamy i tajemnicze korytarze na liściach. Sprawdź, kto niszczy warzywa

28.06.2026., 10:00h

Zatokowe wżery brzegowe w kształcie ząbków widoczne są czasem na roślinach bobowatych, głównie liściach bobu, grochu, fasoli. Jest to sprawka oprzędzików (ryjkowiec o długości 6–8 mm), czyli niewielkich, szarobrunatnych chrząszczy żerujących nocą.

Co niszczą dorosłe oprzędziki, a co larwy owada?

Oprzędziki szkodzą w dwojaki sposób: owady dorosłe uszkadzają liście, szczególnie młodych siewek do fazy 6 liści, natomiast larwy niszczą korzenie i brodawki korzeniowe, doprowadzając do żółknięcia i osłabienia rośliny. Szkodnik zimuje w postaci dorosłego chrząszcza ukrytego w resztkach roś­linnych lub glebie, w kwietniu i maju rozpoczyna żer na liściach.

Czym pokryte jest ciało oprzędzika?

Samica składa jaja w pobliżu rosnących bobowatych. Oprzędzik ma wydłużone ciało, pokryte drobnymi łuskami i włoskami. Na pokrywach skrzydłowych znajdują się jaśniejsze i ciemniejsze pasy. Głowa zakończona jest ryjkiem. Jajo jest owalne, ma około 0,3 mm długości, początkowo jest białe, z czasem ciemniejące. Larwa biała, łukowato wygięta, ma około 6 mm długości. W celu ograniczenia występowania oprzędzików warto sięgnąć po preparaty biologiczne.

image
Uprawa

Oprzędziki w bobowatych: kiedy zwalczać?

Małe metaliczne chrząszcze robią dziury w liściach

Dziurkowatość liści rzodkiewki lub chrzanu oraz roślin kapustowatych jest skutkiem żerowania pchełek – małych 2–3-milimetrowych skaczących czarnych lub metalicznych chrząszczy. Przy dużym żerowaniu liść wygląda jak sito. Uszkodzenia mogą doprowadzić do utraty wody, co podczas wysokich temperatur może spowodować zasychanie rośliny. Pchełki zimują w postaci dorosłych chrząszczy pod resztkami roślinnymi bądź w glebie.

Ściółkowanie gleby pomoże w walce z pchełkami

W maju szkodniki się budzą i składają jaja w ziemi, z których lęgną się larwy żerujące na korzeniach lub liściach. Do środków i metod ograniczających występowanie pchełek jest ściółkowanie gleby, okrywanie upraw agrowłókniną bądź gęstą firanką oraz podlewanie roślin gnojówką z pokrzyw, opryskiwanie ekstraktem z pokrzywy lub Bioczosem.

Jaki szkodnik grozi uprawom kapustowatych?

Żer okienkowy to robota tantnisia krzyżowiaczka, który zeskrobuje skórkę wraz z miękiszem z powierzchni liścia, głównie roślin kapustowatych. Z kolei okienka w porach lub szczypiorku to robota wgryzki szczypiorki. Tantniś krzyżowiaczek to jeden z najgroźniejszych szkodników upraw kapustowatych. Dorosły motyl osiąga 8–9 cm długości i 15–18 cm rozpiętości skrzydeł. Jest szarobrązowy z jasną wstęgą na grzbiecie.

Najbardziej szkodliwe jest pierwsze pokolenie tantnisia

Szkodnik zimuje w stadium poczwarki ukrytej w resztkach pożniwnych lub w glebie. Gąsienice są ruchliwe, osiągają długość 14 mm, są zielone z ciemną głową. Gąsienice pierwszego pokolenia (mogą być 3–4 pokolenia w roku) pojawiają się w czerwcu i to pokolenie jest najbardziej szkodliwe, gdyż żeruje na młodych warzywach. Gąsienice mogą uszkodzić stożki wzrostu, wówczas kalafior czy brokuł nie wytworzy róż.

Zastosuj wywar z krwawnika, wrotyczu albo liści pomidorów

Do ograniczenia tantnisia wykorzystajmy agrowłókninę, przykrywając uprawy oraz preparaty na bazie ziół i chwastów, jak: napar lub wywar z krwawnika, wyciąg z wrotyczu lub z liści pomidorów. A może Lepinox Plus (biologiczny środek owadobójczy), który niszczy tylko szkodliwe gąsienice i jest bezpieczny dla owadów pożytecznych?

image
Ogród

Wrotycz odstrasza szkodniki, a nawet ślimaki i mrówki. Jak go wykorzystać w ogrodzie

Liściolubka i śmietka ćwiklinka żłobią w liściach tunele

Minowanie liści powstaje wskutek żerowania larw szkodników między dolną a górną skórką liścia. Widoczne są charakterystyczne chodniki zwane minami. Na burakach widoczne są jasne plamy – efekt żerowania śmietki ćwiklinki. Ograniczamy jej występowanie, zrywając uszkodzone liście. Liściolubka selerowa to szkodnik minujący liście selera. Początkowo jasne, później brunatniejące szerokie miny to efekt jej żerowania. W bliskim sąsiedztwie można posadzić orliki lub ślaz, które odciągają szkodniki minujące od upraw.

Małgorzata Wyrzykowska

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
28. czerwiec 2026 10:02