Brodawki korzeniowe powstałe wskutek wnikania bakterii RhizobiumShutterstock
StoryEditorOgród

Co niszczy życie w glebie? Na te 3 rzeczy rolnik powinien uważać

13.09.2026., 10:00h

Gleba to środowisko, w którym żyją bakterie, pierwotniaki, promieniowce, grzyby i glony. Im mniej zabiegów chemicznych, tym więcej pożytecznych organizmów. Za sprawą mikroorganizmów glebowych dochodzi do mineralizacji i przekształcenia martwych resztek roślinnych i zwierzęcych. Biorą udział w tworzeniu próchnicy, która jest niezbędna w prawidłowych procesach – magazynuje wilgoć i udostępnia składniki pokarmowe potrzebne roślinom. Sprzyjają wędrówce w glebie węgla, azotu, siarki, fosforu i witamin.

Na jakiej głębokości w glebie jest największe zagęszczenie mikroorganizmów?

Największe zagęszczenie mikroorganizmów znajduje się w warstwie uprawnej na głębokości do 20 cm oraz wokół korzeni. Te warstwy zamieszkują głównie organizmy tlenowe. W tej warstwie żyją bakterie, grzyby i promieniowce.

image
Uprawa

Jakość gleby: najlepszą robotę robią dżdżownice

Co rozkładają w glebie bakterie beztlenowe?

Bakterie to najmniejsze i najliczniejsze organizmy żyjące w glebie. W przeciwieństwie do roślin i zwierząt, mogą żyć również warunkach beztlenowych. Są odporne m.in. na suszę i temperaturę. Bakterie beztlenowe rozkładają ligniny i celulozę do cukrów prostych, które są rozkładane przez bakterie tlenowe.

Bakterie wiążące azot rosną w symbiozie z bobowatymi

Największe znaczenie mają jednak bakterie wiążące wolny azot z powietrza (Rhizobium), czyli bakterie współżyjące z roś­linami oraz wolno żyjące w glebie. Rhizobium żyją w symbiozie z roślinami bobowatymi. Są to bakterie korzeniowe, tzw. brodawkowe. Na korzeniach bobowatych pojawiają się narośle tworzące brodawki – to efekt wnikania bakterii do korzeni.

Co rozkładają w glebie bakterie śluzowe?

W glebie występują również bakterie Azotobacter, które żyją w wierzchniej jej warstwie. Złe warunki tlenowe oraz kwaśny odczyn gleby wpływają hamująco na rozwój tych bakterii. Bakterie beztlenowe Clostridium występują głównie w glebach kwaśnych, w głębszych warstwach. Zaś należące do promieniowców bakterie śluzowe rozkładają celulozę i resztki roślinne.

Promieniowce rozkładają celulozę, błonnik i chitynę

Drugą grupą mikroorganizmów żyjących we wszystkich warstwach gleby, są promieniowce, które rozkładają materię organiczną oraz celulozę, błonnik i chitynę. Poprawiają żyzność gleby, przetwarzając substancje trudno przyswajalne pochodzące z resztek roślinnych. Niektóre z nich wytwarzają antybiotyki przeciwgrzybowe i przeciwbakteryjne.

Czym żywią się korzenionożki żyjące w wierzchniej warstwie gleby?

Wśród pierwotniaków (jednokomórkowców) mamy m.in. orzęski, korzenionóżki i wiciowce, występujące w wierzchniej warstwie gleby, tam gdzie jest najwięcej bakterii. Większość z nich żywi się bakteriami, glonami, grzybami i martwą materią.

Grzyby rozkładają ligninę i współpracują z korzeniami roślin

Kolejnymi mikroorganizmami zasiedlającymi glebę są grzyby, które odgrywają główną rolę w rozkładzie martwej materii, rozkładają trudne elementy – celulozę i ligninę, budują strukturę gleby, poprawiając tym wchłanianie i gospodarkę wodną oraz współpracują z korzeniami roślin.

image
Ogród

Warzywa same pokazują, czego im brakuje. Wystarczy spojrzeć na liście

Do wiązania węgla przydają się glony

Glony to małe organizmy żyjące w wierzchniej warstwie gleby (okrzemki, sinice, zieleńce), tam, gdzie dociera światło. Dostarczają glebie tlenu i dwutlenku węgla. Glony zawierają chlorofil umożliwiający tworzenie materii organicznej w procesie fotosyntezy. Pomagają tworzyć strukturę i wiążą węgiel.

Chcesz mieć dużo mikroorganizmów? Nie przekopuj głęboko

Jeśli chcemy utrzymać dużą ilość mikroorganizmów sprzyjających właściwej strukturze gleby i zawartości materii organicznej, graniczymy stosowanie nawozów mineralnych, a także przeprowadzajmy uprawę bez głębokiego przekopywania. Dbajmy o właściwe pH gleby, które powinno utrzymywać się powyżej 5,8 – poniżej tej wartości mikroorganizmy giną.

Małgorzata Wyrzykowska

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
13. wrzesień 2026 10:02