Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Składniki paszy dla świń przeciw mykotoksynom

Dominika Stancelewska
Kategoria: Hodowla Zwierząt
Składniki paszy dla świń przeciw mykotoksynom
Hodowla Zwierząt Świnie
Data publikacji 05.05.2022r.

Kontrolowanie drobnoustrojów i mykotoksyn to dwa kluczowe obszary, na których koncentruje się bezpieczeństwo pasz, gdyż od bezpiecznej paszy zaczyna się bezpieczna żywność. Utrzymanie wysokiej jakości surowców ma kluczowe znaczenie dla uzyskiwania optymalnej wydajności zwierząt i zapobiegania zagrożeniom dla zdrowia ludzi.

Warunki wzrostu upraw na polu, przetwarzanie surowców, środki bezpieczeństwa biologicznego podczas transportu pasz oraz bezpieczne jej przechowywanie i stosowanie w gospodarstwie przyczyniają się do tego, jak będą rosły zwierzęta i jakie produkty żywnościowe będziemy uzyskiwać. Zanieczyszczenie paszy bakteriami, metalami ciężkimi, pleśniami czy mykotoksynami może mieć poważne skutki dla zdrowia zwierząt, ich wydajności i opłacalności produkcji. Ponieważ ma to kluczowe znaczenie, istotne jest stosowanie właściwych metod analiz i badań laboratoryjnych do ich wykrywania oraz rozwiązań minimalizujących skutki zanieczyszczenia pasz.

Naukowcy i żywieniowcy niezmiennie zadają sobie pytanie, jak można kontrolować ryzyko obecności mykotoksyn oraz złagodzić negatywny ich wpływ na świnie. Dlatego przeprowadzono wiele badań nad sposobem oceny skutków działania takich toksyn grzybiczych, jak aflatoksyna, zearalenon (ZEN) czy deoksyniwalenol. Do tej pory zidentyfikowano łącznie kilkaset mykotoksyn o bardzo różnych strukturach chemicznych. Ze względu na różnorodne efekty toksyczne i wysoką odporność na działanie temperatury ich obecność stanowi duże wyzwanie dla przemysłu paszowego.

W jaki sposób przeprowadzić kontrolę ryzyka?

r e k l a m a

Spośród poznanych ogółem ponad 300 mykotoksyn około 100 można zaliczyć do wytwarzanych przez grzyby należące do rodzaju Fusarium. Spośród wielu znanych mykotoksyn intensywnym badaniom podlega około 20 grup, z czego tylko 5–6 w związku z oddziaływaniem na rolnictwo i produkcję zwierzęcą. Są to: aflatoksyny, ochratoksyna A, patulina, fumonizyny, deoksyniwalenol (trichoteceny) i zearalenon.

Testowanie mykotoksyn w surowcach i gotowej paszy stało się ważniejsze, ponieważ wiadomo już, że stanowią poważne zagrożenie dla wydajności zwierząt i ich zdrowia, przenoszą się za pośrednictwem mleka na prosięta. Zmiany klimatu generują dodatkowe wyzwania dla ich kontroli, gdyż coraz bardziej ekstremalne warunki pogodowe wpływają na zwiększone wytwarzanie mykotoksyn i ich rozprzestrzenianie się. Może to prowadzić do powstawania nowych toksyn lub ich mieszanin. Zbieranie dokładnych danych na temat poziomów zanieczyszczenia w różnych regionach może być wykorzystane do monitorowania trendów surowcowych w poszczególnych obszarach oraz do dostosowania decyzji zakupowych do sytuacji (lepszej oceny ryzyka).

Deoksyniwalenol (DON) jest najczęściej stwierdzaną mykotoksyną w paszach dla trzody chlewnej. Występuje w kukurydzy i zbożach, które zostały porażone grzybami z rodzaju Fusarium. Istnieją ograniczenia co do ilości dozwolonej w paszy dla świń, ponieważ nawet mała zawartość wpływa na wydajność zwierząt. Nie ma adsorbentów w 100% skutecznych przeciwko DON ze względu na jego właściwości chemiczne. Aktywują się one, co prawda, w żołądku, ale jest niewiele badań potwierdzających ich pełną skuteczność. Jednym z powodów jest to, że mimo wszystko takie doświadczenia na zwierzętach są bardzo kosztowne.

W badaniach nad mykotoksynami wykazano, że oddziałują one na świnie poprzez upośledzenie odporności, zaburzenia funkcji bariery jelitowej i uszkodzenia komórek. W ostatnich badaniach dotyczących prosiąt ssących stwierdzono, że deoksyniwalenol i zearalenon oraz ich pochodne pobierane wraz z mlekiem i siarą loch powodowały w ich organizmach proces zapalny.

Przebadano wiele strategii i dodatków paszowych pod kątem ich zdolności do zmniejszania lub łagodzenia skutków działania deoksyniwalenolu i innych mykotoksyn. Wiele zbadanych metod detoksykacji fizycznej i chemicznej jest ograniczonych ze względu na niewystarczającą skuteczność wiązania, bezpieczeństwo biologiczne lub po prostu opłacalność ich stosowania. Preparaty, które mogą w pewnym stopniu obniżać działanie mykotoksyn, opierają się na różnych mechanizmach. Niektóre z nich mają możliwość wiązania aktywnych substancji toksycznych i wydalenia ich z organizmu. Ale są też takie, które nie dopuszczają do uczynnienia nieaktywnych jeszcze substancji w organizmie.

Sposoby na neutralizacje mykotoksyn

Aby uzyskać lepsze efekty, preparaty detoksykujące zawierają zazwyczaj kilka substancji absorbujących mykotoksyny. Mogą w pewnym stopniu ograniczać działanie tych substancji w organizmie. Jednak należy pamiętać, że nie są w stanie zahamować działania mykotoksyn, gdy materiał paszowy jest w znacznym stopniu nimi zanieczyszczony. Częściową ochronę jelit świń można osiągnąć poprzez dodanie do paszy nie tylko adsorbentów, ale także enzymów.

Glinokrzemiany są częstym składnikiem produktów wiążących, choć nie są do końca efektywne w wiązaniu toksyn fuzaryjnych. Węgiel aktywny z kolei słabo wiąże aflatoksyny. Zdolność do zmniejszenia negatywnego ich działania mają drożdze. Zmniejszenie ilości mykotoksyn można osiągnąć również poprzez dodatek glukomannanów występujących w ścianie komórkowej bakterii oraz polimerów glukanu wyizolowanych ze ścian komórkowych drożdży. Oprócz wiązania aflatoksyn mają one zdolność wiązania ochratoksyny. Zdolność wiązania zearalenonu wykazuje niestrawne włókno pokarmowe. W celu zmniejszenia stężenia mykotoksyn oraz grzybów i pleśni w przewodzie pokarmowym zwierząt można stosować bakterie fermentacji mlekowej. Stwierdzono umiejętność do wiązania przez nie aflatoksyn i niektórych toksyn fuzaryjnych.

Prowadzone są badania nad różnymi czynnikami biologicznymi, które mogą rozkładać mykotoksyny, takimi jak mikroorganizmy i enzymy, jednak skuteczność dodatków biologicznych wydaje się, jak dotąd, niewystarczająca. Częste współwystępowanie mykotoksyn w paszach dla trzody chlewnej sprawia, że ​​muszą być wykorzystane środki detoksykujące ukierunkowane na wiele mykotoksyn. Produkty muszą łączyć źródła organiczne i nieorganiczne w celu zwiększenia ich adsorpcji, stymulacji odpornościowej lub zdolności detoksykacji.

Specjaliści, oprócz mechanicznej i termicznej obróbki surowca oraz stosowania adsorbentów, polecają też strategie żywieniowe oparte na przeciwutleniaczach, takich jak witamina E, selen czy kurkumina. Badanie przeprowadzone przez naukowców z Kanady wskazuje na potencjał łagodzenia skutków występowania deoksyniwalenolu poprzez podawanie większych stężeń składników odżywczych i przeciwutleniaczy w celu poprawy ogólnego stanu zdrowia zwierząt i przeciwdziałania w ten sposób skutkom mniejszego pobrania paszy, które obserwowano w momencie skażenia mykotoksynami.
Stosowanie preparatów lub substancji wiążących mykotoksyny pomaga poradzić sobie z niewielką ilością toksyn w paszy. Niewiele pomoże, gdy materiał paszowy został w dużym stopniu skażony

  • Stosowanie preparatów lub substancji wiążących mykotoksyny pomaga poradzić sobie z niewielką ilością toksyn w paszy. Niewiele pomoże, gdy materiał paszowy został w dużym stopniu skażony

Powstają zmodyfikowane formy

Francuscy naukowcy odkryli natomiast, że wiek świń i wcześniejsze narażenie na deoksyniwalenol mają niewielki wpływ na zdolność do radzenia sobie z toksynami w paszy. Sugerują oni natomiast, że stopień reakcji na paszę skażoną mykotoksynami (niechęć do jej jedzenia) może być potencjalną cechą braną pod uwagę podczas selekcji genetycznej w celu uzyskiwania zwierząt o zwiększonej odporności na toksyny.

Najnowocześniejszą metodą określania stopnia narażenia na deoksyniwalenol jest oznaczanie ilości biomarkerów znajdujących się w osoczu krwi w celu oceny indywidualnego narażenia na toksyny. Różnice w pobraniu i wchłanianiu pokarmu, metabolizmie oraz wydalaniu u poszczególnych zwierząt są bowiem znaczące, dlatego zdaniem specjalistów określenie toksyczności powinno obejmować znacznie szerszą analizę zanieczyszczenia w paszy wraz z analizą ilości biomarkerów w osoczu krwi. Chociaż jest to kosztowna metoda, może dostarczyć więcej informacji w porównaniu z tradycyjnymi narzędziami i daje szanse na znacznie skuteczniejsze dopasowanie różnych detoksykantów.

Eksperci zauważają, że część DON jest metabolizowana przez porażoną roślinę do innych form, a ich poziom szkodliwości nie został jeszcze w pełni określony. Chociaż nie wszystkie są bardziej toksyczne niż sam deoksyniwalenol, to już wiadomo, że niektóre mogą przyczyniać się do wyższej toksyczności, co zostało wykazane dla 3- i 15-acetylo-deoksyniwalenolu oraz deoksyniwalenolu-3-glukozydu. Zmodyfikowane formy są też coraz częściej wykrywane w paszach analizowanych pod kątem zawartości mykotoksyn.

Specjaliści podkreślają również, że mykotoksyny w paszy mogą mieć bardzo niejednorodny rozkład, co nie odzwierciedla faktycznego poziomu skażenia. Konieczne są także dalsze badania nad biologicznymi środkami detoksykującymi, takimi jak probiotyki (Lactobacillus). Są one niszczone w wysokiej temperaturze, ale być może dodatek tych preparatów do wody jest w stanie złagodzić skutki występowania szkodliwych substancji. Jest to bardzo obiecujący obszar do doświadczeń nad eliminacją mykotoksyn.

Fot. Dominika Stancelewska
Artykuł ukazał się w Tygodniku Poradniku Rolniczym 18/2022 na str. 32. Jeśli chcesz czytać więcej podobnych artykułów, już dziś wykup dostęp do wszystkich treści na TPR: Zamów prenumeratę.

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody