Dzwonek Letnia promocja - Czytaj za 1 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Chwościk w natarciu – jak sobie poradzić z tym szkodnikiem buraka?

Marek Kalinowski
Kategoria: Uprawa
Chwościk w natarciu – jak sobie poradzić z tym szkodnikiem buraka?
Uprawa buraki cukrowe
Data publikacji 07.07.2020r.

Zdecydowana większość plantatorów buraka, to profesjonaliści dobrze znający to zagrożenie, a ponadto są wspierani w ograniczaniu choroby sygnalizacją prowadzoną przez służby surowcowe cukrowni. Do tej elity plantatorów po reformie rynku dołączyli też rolnicy zaczynający uprawę buraka cukrowego.

Pozostało 0% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Przede wszystkim ci rolnicy muszą zdać sobie sprawę z zagrożenia chwościkiem buraka i brunatną plamistością liści, które niestety rośnie. Muszą wiedzieć, że choroby buraka to złodzieje plonu korzeni, ale przede wszystkim złodzieje cukru. Niestety, czerwcowe opady bardzo sprzyjały infekcjom choroby.

Chwościk pojawia się na liściach buraków ćwikłowych

Sprawcą chwościka buraka jest grzyb Cercospora beticola i atakuje buraki zwykle w lipcu lub na początku sierpnia. Sygnałem do wzmożenia obserwacji buraków cukrowych są pierwsze objawy choroby na liściach buraków ćwikłowych. Zwykle chwościk pojawia się na nich znacznie wcześniej niż na buraku cukrowym. Jednocześnie z chwościkiem trzeba monitorować w burakach cukrowych także brunatną plamistość liści, której sprawcą jest grzyb Ramularia beticola.

Niestety, bez stosowania fungicydów zwalczających chwościka buraka i brunatną plamistość liści plantacja buraków cukrowych nie utrzyma się. W niektórych rejonach pierwsze zabiegi są konieczne już na początku lipca. Pierwsze, bo zwykle jeden oprysk nie jest wystarczający. Oczywiście najważniejszy jest w tym systematyczny monitoring zagrożenia i określanie progów szkodliwości. Ważna jest zatem znajomość biologii rozwoju chorób liści i rozpoznawanie ich objawów. Nie jest to łatwe i często choroby grzybowe buraka, które można ograniczać fungicydami, możemy pomylić np. z bakteryjną plamistością liści (Pseudomonas syringae), do zwalczania której preparatów nie ma.

Takie pomyłki zdarzają się i w takiej sytuacji (jeżeli mamy do czynienia z bakteryjną plamistością) sięganie po środki chemiczne byłoby bardzo nierozsądne. Jakie są zatem różnice między tymi chorobami? Bakteryjna plamistość liści różni się od chwościka wielkością, kształtem i zabarwieniem plam, co można stwierdzić bez dodatkowych przyrządów diagnostycznych w odpowiedniej fazie zaawansowanego rozwoju tych chorób. Plamy bakteryjnej plamistości na blaszkach są jaśniejsze, większe niż w przypadku chwościka (o średnicy 4–15 mm). Nie są tak regularnie okrągłe (są wieloboczne), otacza je brązowy pierścień i są mniej wyraźne. Z upływem czasu brzeg plam staje się ciemnobrunatny, a środkowa ich część czerwonopomarańczowa lub brudnobiała.
Plamy chwościka są charakterystyczne – szare, okrągłe z czerwoną obwódką. Można je jednak pomylić (zwłaszcza pod koniec czerwca, gdyż chwościk rzadko atakuje tak wcześnie) z mniej regularnymi plamami bakteryjnej  plamistości liści
  • Plamy chwościka są charakterystyczne – szare, okrągłe z czerwoną obwódką. Można je jednak pomylić (zwłaszcza pod koniec czerwca, gdyż chwościk rzadko atakuje tak wcześnie) z mniej regularnymi plamami bakteryjnej plamistości liści 

Opis objawów chwościka

r e k l a m a

Na liściach buraka chwościk objawia się małymi (2–3 mm), szarymi, okrągłymi plamkami otoczonymi czerwoną lub brunatnoczerwoną obwódką. Plamki pojawiają się najpierw na najstarszych liściach, a następnie opanowują okółki coraz młodsze. Zaatakowane liście zasychają a roślina odtwarza utraconą rozetę liściową, wycofując z korzenia materiały zapasowe. Głowa korzenia, który ratując się wytwarza nowe liście, przypomina wyglądem ananasa. Niestety, bardzo podobnie objawia się brunatna plamistość liści. Głowa korzenia także przypomina ananasa, ale plamy na liściach są większe (5–10 mm), jasnobrązowe, okrągłe z brązową obwódką. Rozwojowi chwościka sprzyja ciepła i wilgotna pogoda, rozwojowi brunatnej plamistości sprzyja chłodna i wilgotna pogoda.

Ale to nie jedyne choroby liści zagrażające burakom. Mogą być atakowane przez mączniaka prawdziwego (Erysiphe beticola) i rdzę buraka (Uromyces betae), do których zwalczania rejestrację mają niektóre fungicydy, ale także przez plamik buraka (Phoma betae), werticiliozę, alternariozę (Alternaria tenuis) itd., których zwalczać nie ma czym. Oczywiście chorobą występującą najpowszechniej, coraz wcześniej i powodującą największe straty jest chwościk buraka. Przy silnych infekcjach i braku ochrony straty mogą sięgać do 50% plonu korzeni. Spadek zawartości cukru w soku może sięgać 2–3%. Czy i kiedy chwościk pojawi się w burakach zależy od warunków pogodowych. Patogen rozwija się na plantacji od połowy czerwca do września, w temperaturze minimum 17 st. C (temp. optymalna to 27 st. C), przy wysokiej wilgotności powietrza. Poniżej 15 st. C nowe infekcje chwościkiem nie następują. Niestety, chwościk w br. jest już w burakach. Organizacja doradcza LIZ (Rolnicze doradztwo w uprawie buraka cukrowego Pfeifer & Langen) informowała 26 czerwca br. o stwierdzeniu występowania chwościka na pojedynczych plantacjach w rejonach, w których wystąpiły intensywne opady deszczu.

Uprawiaj odmiany o podwyższonej odporności buraka

Chwościka buraka cukrowego i inne choroby liści można i należy ograniczać bez użycia chemii. W integrowanej ochronie roślin takie działania są priorytetowe. Z metod agrotechnicznych jest to staranne niszczenie i przyorywanie resztek liści i korzeni po zbiorze buraka. Jak w każdej uprawie, ważny jest prawidłowy płodozmian i unikanie wysiewania buraków w sąsiedztwie pól, na których burak uprawiany był w poprzednim sezonie oraz w miejscach, gdzie usypywano w poprzednich latach pryzmy korzeni. Należy też unikać buraka cukrowego w sąsiedztwie plantacji nasiennych buraka cukrowego, pastewnego i ćwikłowego.

Najbardziej skutecznym sposobem ograniczania chwościka buraka jest uprawa odmian o podwyższonej odporności buraka (często dodatkowo z podwyższoną odpornością na rizomanię, o której piszemy obok), ale trzeba przy tym wiedzieć, że takie odmiany są, niestety, zwykle bardziej podatne na mączniaka. Pamiętajmy, że w przypadku każdej odporności z czasem jest ona przełamywana. Z całą pewnością bardziej odporne są najnowsze odmiany niż te żyjące na rynku już kilka lat.

Progi szkodliwości i ochrona

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Rolnictwo precyzyjne od A do Z

Rolnictwo precyzyjne od A do Z

Płacisz tylko

25,00 zł

Cena regularna 50,00 zł

SPRAWDŹ
Zwalczanie chemiczne chwościka buraka jest ostatecznością i powinno wynikać z przekroczenia progów szkodliwości. W celu dokładnego określenia stopnia porażenia plantacji buraków można wykorzystać najłatwiejszą metodę zrywania liści. W tym celu przechodząc przez plantację po przekątnej pobieramy losowo 100 liści. Nie zbieramy najstarszych liści obumarłych ani najmłodszych liści sercowych. Wybieramy tylko duże liście ze środkowego okółka. Mając zebrany materiał określamy ilość porażonych liści. Jeden liść z oznakami chwościka buraka to 1% porażenia.

Kiedy najlepiej jest wykonać zabieg i od jakiego momentu szkodliwość chwościka przekracza próg ekonomiczny. Według informacji Instytutu Ochrony Roślin PIB w Poznaniu, próg szkodliwości chwościka buraka jest uzależniony od daty obserwacji i wynosi:
  • do 5.VIII – 5% roślin z objawami nowej infekcji,
  • od 5.VIII do 15.VIII – 25% roślin z objawami nowej infekcji,
  • od 16.VIII do 5.IX – 45% roślin z objawami nowej infekcji;
Jeśli do 15.IX obserwuje się nadal więcej niż 45% roślin z objawami nowej infekcji, zalecany jest dodatkowy zabieg.

Progi ekonomicznej szkodliwości patogenów są umowne i inne podaje np. organizacja doradcza LIZ. Według informacji LIZ, próg szkodliwości chorób liści (chwościka i brunatnej plamistości liści) jest uzależniony od daty obserwacji i wynosi: 
  • od 31.VII – 5% porażonych roślin,
  • od 1.VIII do 7.VIII – 10% porażonych roślin,
  • od 8.VIII do 15.VIII – 15% porażonych roślin,
  • od 16.VIII – 45% porażonych roślin.

Jak wspomniałem wcześniej, w diagnostyce warto wykorzystać buraki ćwikłowe rosnące w ogródku każdego gospodarstwa, a jeżeli ich nie ma, to trzeba zadbać o to w przyszłym roku. Burak ćwikłowy ujawnia atak chwościka wcześniej niż buraki cukrowe. Podpowiedzią o konieczności wykonania zabiegu jest monitoring prowadzony przez służby surowcowe cukrowni. Jak uczulają naukowcy stwierdza się zjawisko odporności chwościka na fungicydy. To wynik braku rotacji preparatów, ale też ich stosowania, kiedy nie zachodziła taka potrzeba. Do pierwszego zabiegu na chwościka można użyć fungicydu o działaniu kontaktowym (również wtedy, gdy zabieg ma charakter prewencyjny). Fungicydy kontaktowe są po prostu tańsze i są ważne w przeciwdziałaniu tworzenia się odporności. Fungicydy kontaktowe mogą, niestety, ulegać zmywaniu i jeżeli zabieg jest konieczny, a na najbliższe dni prognozowane będą opady deszczu – wówczas do pierwszego zabiegu należy zastosować fungicyd o działaniu systemicznym. Do drugiego zabiegu – jeśli jest konieczny – należy użyć fungicydu systemicznego, pamiętając o konieczności rotacji substancji aktywnej. Warto dodać, że na w ostatnim czasie pojawiły się na rynku nowe fungicydy do zwalczania chwościka buraka z rejestracją na brunatną plamistość liści, mączniaka prawdziwego i rdzę buraka. To wyraźna zmiana jakościowa. Nowe produkty są bardzo skuteczne i polecane zwłaszcza na te plantacje, gdzie były podejrzenia odporności chwościka buraka na substancje czynne stosowane do jego zwalczania we wcześniejszych sezonach.

Ewentualne porażenie chwościkiem buraka cukrowego można przewidzieć na ok. 2 tygodnie wcześniej, niż znajdziemy je na plantacji. Wystarczy obserwować zdrowotność liści buraków ćwikłowych, bo są one porażane co najmniej tydzień wcześniej

  • Ewentualne porażenie chwościkiem buraka cukrowego można przewidzieć na ok. 2 tygodnie wcześniej, niż znajdziemy je na plantacji. Wystarczy obserwować zdrowotność liści buraków ćwikłowych, bo są one porażane co najmniej tydzień wcześniej 

Marek Kalinowski
Zdjęcia: Marek Kalinowski

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody