Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Elżbietków z bogatą setką na karku

Karolina Kasperek
Kategoria: Wieś i Rodzina
Elżbietków z bogatą setką na karku
Wieś i Rodzina życie wsi
Data publikacji 25.09.2021r.

Są miasta, miasteczka i wsie, które świętują kilku setletnie jubileusze. A są i takie, które mają w pewnym sensie niewiele ponad sto lat. Ale bywa, że te młodsze miejscowości mają historię tak samo bogatą, a może i bogatszą. Taką ma podgostyński Elżbietków, który świętował niedawno stulecie polskości. I wydał z tej okazji niezwykłą książkę.

r e k l a m a

Elżbietków – wdzięczna nazwa. Powstała w ciekawy, choć pewnie nie aż tak nietypowy sposób. Wieś leży w gminie Pogorzela, która w 1861 roku przeszła w ręce niemieckich właścicieli. Jeden z nich wykarczował część lasu w swojej majętności i założył tam folwark, który nazwał imieniem swojej żony Elizy. Elisenhof, a dziś Elżbietków, stał się wsią o niezwykle precyzyjnie udokumentowanej historii. A setki dokumentów znalazły swoją nową oprawę w wydanej z okazji jubileuszu książki "Eżbietków – stulecie polskości", której autorem jest lokalny nauczyciel historii i regionalista Krzysztof Rybka, który na co dzień uczy histori w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Pogorzeli.

100-lecie polskości Elżbietkowa

Moje serce przepłnia dziś wielka radość, ponieważ dziś spełnia się moje marzenie. Kiedy w 2018 roku obchodziliśmy stulecie odzyskania niepodległości przez Polskę, a potem stulecie Powstania Wielkopolskiego, to uświadomiłem sobie, że w naszej miejscowości też wkrótce w naszej miejscowości upłynie sto lat od momentu objęcia gospodarstw rolnych przez Polaków po Niemcach. Zrodziła się w mojej głowie myśl, żeby upamiętnić dla potomnych historię naszej miejscowości. W rozmowie z Krzysztofem Rybką doszliśmy do wniosku, aby spisać "dzieje i wydarzenia w mojej wiosce" (...) Ocaliło to wiele historycznych dokumentów od zniszczenia, a ludzi kiedyś tu żyjących – od zapomnienia (...) Dziękuję wszystkim. Tym osobom, które włączyły się w to dzieło i poświęciły swój czas i udostępniły swoje materiały. Ale dziękuję też tym, którzy mieli wątpliwości, pytały, czy to jest potrzebne, a czasem nawet mówiły, że nie damy rady. To nas też mobilizowało – mówił ze sceny Mieczysław Foltynowicz, elżbietkowski pasjonat historii i pomysłodawca książki.

Jesteście wspaniałą społecznością. To wy jesteście bohaterami, to wy tę książkę tworzyliście, i tworzycie nadal. Przeżyliście w swojej historii niezwykłe sytuacje, z których wyszliście obronną ręką – dodał Krzysztof Rybka, autor.

Mieszkańcy wsi dumnie pozowali do zdjęcia podczas festynu z okazji stulecia polskości Elżbietkowa. Dokładnie tak robili ich przodkowie podczas ważnych uroczystości, co zostało uwiecznione na wielu zdjęciach, które znalazły się w publikacji

  • Mieszkańcy wsi dumnie pozowali do zdjęcia podczas festynu z okazji stulecia polskości Elżbietkowa. Dokładnie tak robili ich przodkowie podczas ważnych uroczystości, co zostało uwiecznione na wielu zdjęciach, które znalazły się w publikacji

Społeczność z bogatą historią

Mieczysław Foltynowicz skończył Technikum Rolnicze. Przez lata prowadził gospodarstwo w Elżbietkowie. Z historią zawsze żył za pan brat.

Pochodzę z rodziny, w której przykładało się dużą wagę do pamiątek. Nasz ród sprowadził się tutaj aż z Litwy. W czasie jakichś wojen podobno prapradziad Foltynowicz jako żołnierz sprowadził się z hrabią Tyszkiewiczem do Pogorzeli. Więcej wiemy o naszym dziadku, który był weteranem wojny bolszewickiej. Weterani mogli nabywać ziemię na Kresach albo w Wielkopolsce. Dziadek zamieszkał w Elżbietkowie, a jego syn, mój ojciec, był tu po wojnie sołtysem – mówi Mieczysław.

Kiedy rozpoczynali pracę nad książką dwa lata temu, Mieczysław zorganizował w miejscowym Domu Strażaka robocze archiwum, do którego mieszkańcy mieli znosić znalezione w szafach, na strychach, dokumenty swoich rodziców, dziadków, pradziadków.

Prosiłem, żeby każdy zebrał zdjęcia, dokumenty i napisał coś o swojej rodzinie. Ludzie pytali: „A co by tam miało być?”, sądząc, że nic ciekawego się w ich rodzinach nie wydarzyło. To ja na to, że przecież mamy tylu ciekawych ludzi, którzy licznie pokończyli szkoły, czymś zasłynęli. Ze każda rodzina ma jakieś ważne momenty. Nie wszyscy byli przekonani, część miała problem z przelaniem opowieści na papier. Nie nawykliśmy do pisania pamiętników. Tymczasem z Elżbietkowa pochodzi artysta rzeźbiarz Andrzej Opaliński, którego obrazy i rzeźby zdobią okoliczne kościoły – wyjaśnia Mieczysław.

Zarówno Niemcy, a potem także Polacy, prowadzili skrzętną dokumentację

Elżbietków pod obecną nazwą pojawił się w Monitorze Urzędowym Województwa Wielkopolskiego w 1921 roku. Ale już wcześniej jego mieszkańcy, do 1922 roku w przeważającej liczbie Niemcy, skrzętnie prowadzili dokumentację. Z dokumentów można się dowiedzieć dokładnie, kto gdzie mieszkał, jakim areałem dysponował. Znamy nie tylko imiona i nazwiska Niemców, którzy zdawali swoje gospodarstwa tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Dokumenty podają nie tylko daty, ale nawet numery pokoi w starostwie, do których „osoby i urzędy mające jakiekolwiek pretensje do powyższych osób”, czyli Niemców, mają się zgłosić.

I dokładne dane transakcji i Polaków, którzy następnie kupowali te gospodarstwa od państwa polskiego. Z monografii dowiadujemy się, że zadaniem gminy było prowadzenie tzw. księgi dusz. Na jej podstawie „przeprowadzano szczepienia ochronne według roczników, pobory do wojska czy też realizowano opodatkowanie”. Znajdujemy tam takie wpisy, jak: „Jan Ochlik wyprowadził się z Elżbietkowa bez odmeldowania nie wiadomo dokąd”. Książkę zdobią liczne zdjęcia. Są wśród nich mieszkańcy podczas orki, żniw czy śniadania na polu, ale są też fotografie grupowe, z wielu uroczystości na przestrzeni dziesięcioleci, w tym wiele takich sprzed wojny, jak choćby z uroczystości poświęcenia figury w maju 1935 roku. O figurze wspomniał m.in. w krótkim wystąpieniu na scenie ks. kanonik Dariusz Bandosz. Przytoczył zasługi elżbietkowian w budowie figury Matki Bożej, przyłącza elektrycznego dla kościoła, wieży kościelnej, ufundowaniu świętych obrazów czy budowie kostnicy i salki parafialnej

Na scenie talenty taneczne prezentowały działające przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury w Pogorzeli zespoły dziecięce "Iskierki" i "Zuchy" i młodzieżowy Modestia, a potem młodzież z Gminnego Centrum Kultury i Rekreacji w Krobi bawiła publiczność skeczami w gwarze wielkopolskiej.

Mieczysław Foltynowicz (po lewej), pomysłodawca książki o Elżbietkowie, i jej autor – Krzysztof Rybka

  • Mieczysław Foltynowicz (po lewej), pomysłodawca książki o Elżbietkowie, i jej autor – Krzysztof Rybka



Karolina Kasperek
Zdjęcie: Karolina Kasperek

r e k l a m a

Widziałeś już nasze video "Czy wieś może być lepszym miejsca do życia niż miasto? Wywiad z Magdaleną Michalak"?

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody