Stres cieplny pojawia się, gdy krowa nie jest w stanie skutecznie odprowadzać nadmiaru ciepła. Jednym z pierwszych objawów jest zmniejszenie pobrania suchej masy, które szybko przekłada się na spadek produkcji mleka oraz osłabienie odporności zwierząt. Odpowiednio zbilansowana dawka, zawierająca kluczowe mikroelementy – szczególnie cynk, miedź, mangan, selen, kobalt i jod – pomaga wspierać integralność jelit, ochronę komórek oraz prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego.
Skutki stresu cieplnego
U krów poddanych działaniu wysokiej temperatury można również zaobserwować: osłabienie odporności, wzrost liczby komórek somatycznych, pogorszenie wskaźników rozrodu, zwiększone ryzyko kulawizn i problemów z racicami, większą podatność na stany zapalne. Przegrzane krowy dłużej stoją, próbując skuteczniej oddawać ciepło. Długotrwałe stanie zwiększa ryzyko przeciążenia racic i powstawania owrzodzeń podeszwy, których skutki mogą być widoczne dopiero po kilku miesiącach. Stres cieplny negatywnie wpływa także na przewód pokarmowy. Aby oddać nadmiar ciepła, organizm kieruje większą część krwi do tkanek obwodowych. W efekcie jelita otrzymują mniej tlenu i składników pokarmowych, co może osłabiać barierę jelitową i prowadzić do tzw. nieszczelnego jelita. Wówczas toksyny oraz związki prozapalne łatwiej przedostają się do krwiobiegu, nasilając stan zapalny i zwiększając obciążenie organizmu.
Mikroelementy w dawce
Z tego też powodu w okresie upałów należy zwrócić szczególną uwagę na żywienie wspierające zdrowie jelit oraz odporność krów. Jednym z mikroelementów pomagających utrzymać prawidłową kondycję tkanek nabłonkowych, w tym nabłonka jelit jest cynk, który wspiera również gruczoł mlekowy, układ rozrodczy oraz zdrowie racic. Pamiętajmy jednak, aby dobór źródła i poziomu cynku zawsze skonsultować z doradcą żywieniowym lub lekarzem weterynarii. O ile cynk jest bardzo ważnym elementem strategii żywieniowej podczas upałów, to dawka pokarmowa powinna uwzględniać również: miedź, mangan, kobalt, selen oraz jod. Miedź wspiera działanie enzymów antyoksydacyjnych i odpowiedź immunologiczną; mangan uczestniczy w ochronie antyoksydacyjnej oraz metabolizmie glukozy; kobalt jest niezbędny do syntezy witaminy B12 w żwaczu i prawidłowego metabolizmu energii; selen pomaga chronić komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi a jod wspiera przemianę materii oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. I co ważne, podczas wysokich temperatur, gdy pobranie paszy spada, zaleca się stosowanie mikroelementów w formie chelatów lub połączeń organicznych, które charakteryzują się znacznie wyższą przyswajalnością.
Ochorna przed upałem
Jednak nawet najlepiej zbilansowana dawka nie rozwiąże problemu stresu cieplnego, jeśli krowy nie mają odpowiednich warunków utrzymania. Aby ograniczyć straty związane ze stresem cieplnym:
- zapewnij krowom cień, wentylację i skuteczne chłodzenie,
- kontroluj dostęp do czystej, świeżej wody,
- obserwuj pobranie suchej masy i wydajność mleczną,
- monitoruj liczbę komórek somatycznych, zdrowotność racic i wyniki rozrodu,
- wspólnie z doradcą przeanalizuj poziom oraz źródła pierwiastków śladowych w dawce,
- zadbaj o cynk, miedź, mangan, kobalt, selen i jod w ilościach dostosowanych do potrzeb stada.
Beata Dąbrowska
