Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach mlecznych może być bardzo zróżnicowane. Analiza 6 tys. gospodarstw w Bawarii wykazała, że w stadach liczących około 80 krów roczne zużycie prądu wynosiło od 28 do 58 tys. kWh. Na jedną krowę przypadało około 125 kWh energii, nie licząc doju.
Mniej prądu, niższe rachunki
Jedną z możliwości jest zmiana oświetlenia na ledowe. Reflektory LED są droższe w zakupie, ale zużywają mniej energii i mają dłuższą żywotność. Przy zachowaniu tego samego natężenia oświetlenia mogą ograniczyć zużycie prądu nawet o około 60%, oczywiście przy odpowiednim dopasowaniu liczby i rozmieszczenia lamp do rzeczywistych potrzeb obory.
Istotny wpływ na zużycie energii ma system doju. Gospodarstwa z robotami udojowymi zużywają średnio około 366 kWh na krowę rocznie, gospodarstwa z halami udojowymi – około 333 kWh na krowę rocznie. W starszych dojarniach dobrym rozwiązaniem może być montaż regulatora częstotliwości w pompie próżniowej. Urządzenie dostosowuje prędkość obrotową pompy do aktualnego zapotrzebowania na moc, co pozwala ograniczyć zużycie energii nawet o 50% podczas doju i mycia. Na zużycie prądu wpływa również organizacja pracy. Im dłużej trwa dój, tym więcej energii pobiera system. Warto więc regularnie kontrolować sprawność instalacji, dbać o właściwe przygotowanie krów do doju, eliminować przestoje i niepotrzebną pracę urządzeń, monitorować wydajność poszczególnych etapów doju.
Energooszczędne chłodzenie
Rezerwy tkwią także w systemie schładzania mleka. I tak np. zastosowanie schładzacza wstępnego obniża temperaturę mleka przed jego dopływem do zbiornika i dzięki temu agregat chłodniczy pracuje krócej, a zużycie energii na chłodzenie może zmniejszyć się nawet o 40%.Zbyt duży zbiornik na mleko zużywa więcej energii niż jest potrzebne do schłodzenia rzeczywistej ilości mleka, dlatego tak bardzo ważne jest, by pojemność urządzenia była dopasowana do wielkości produkcji i częstotliwości odbioru mleka. Nie bez znaczenia jest także lokalizacja zbiornika. Najlepiej umieścić go w chłodnym, dobrze wentylowanym miejscu oraz unikać sąsiedztwa urządzeń emitujących ciepło. Pamiętajmy również o regularnym przeglądzie układu chłodzenia, który pozwala wcześniej wykryć nieprawidłowości, takie jak: zabrudzone wymienniki ciepła, nieszczelności, niewłaściwe ciśnienie czynnika chłodniczego czy zbyt długą pracę agregatu.
Ciepło, które można odzyskać
Dziś standardem jest instalowanie urządzeń i systemów do odzysku ciepła podczas chłodzenia mleka, które może ograniczyć zużycie energii potrzebnej do przygotowania ciepłej wody nawet o 50%. Ciepło powstające podczas chłodzenia mleka, którego temperatura może sięgać około 50°C, jest wykorzystywane do podgrzewania wody. Coraz powszechniejsze stają się montowane na dachach obór czy stodół instalacje fotowoltaiczne, w znacznej części pokrywające zapotrzebowanie na prąd w mlecznych gospodarstwach. Jak przyznaje większość ich użytkowników, inwestycja w panele szybko się zwraca.
Najlepsze efekty w ograniczaniu zużycia energii daje połączenie kilku działań: wymiany oświetlenia, modernizacji pompy próżniowej, sprawnego chłodzenia mleka, odzysku ciepła oraz regularnej konserwacji urządzeń. Jednak pierwszym krokiem do tego zmierzającym powinien być audyt zużycia energii w oborze. Pozwoli on wskazać urządzenia pracujące najdłużej i zużywające najwięcej prądu, a następnie ustalić kolejność modernizacji.
Beata Dąbrowska
