Co z dopłatami po śmierci rolnika?
Co dzieje się z dopłatami, jeśli rolnik złożył wniosek, ale zmarł przed wydaniem decyzji? Czy pieniądze, o które się ubiegał, przepadają?
Jak wyjaśnia Agnieszka Koniecko, zastępca dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, przepisy pozwalają w określonych sytuacjach przejąć płatności.
– W takich sytuacjach pieniądze nie muszą przepaść. O płatności może ubiegać się osoba przejmująca gospodarstwo, spadkobierca lub następca prawny, ale trzeba spełnić określone warunki. Szczególnie ważne są tutaj terminy – mówi Agnieszka Koniecko.
Spadkobierca ma 7 miesięcy na złożenie wniosku
W przypadku śmierci rolnika przed doręczeniem decyzji o przyznaniu dopłat jego spadkobierca może wstąpić do prowadzonego przez ARiMR postępowania. Musi jednak pamiętać o terminie.
– W przypadku śmierci rolnika spadkobierca ma co do zasady 7 miesięcy od dnia śmierci na złożenie odpowiedniego wniosku i nie trzeba czekać na zakończenie postępowania spadkowego – wyjaśnia zastępca dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR.
ARiMR podkreśla, że termin 7 miesięcy nie podlega przywróceniu. Dlatego rodzina powinna załatwić formalności możliwie szybko. Co ważne, nie trzeba czekać na prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku.
Jakie dokumenty musi złożyć spadkobierca?
Zgodnie z zasadami ARiMR obowiązującymi w kampanii 2026 do wniosku o przejęcie dopłat należy dołączyć dokument potwierdzający prawa do spadku. Może to być prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.
A co, jeśli sprawa spadkowa jeszcze trwa?
Wtedy można przedstawić zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. ARiMR dopuszcza również odpowiednio poświadczoną kopię takiego wniosku wraz z wymaganym potwierdzeniem jego nadania. Jeżeli spadkobierców jest kilku, potrzebna może być zgoda pozostałych osób na przyznanie płatności jednemu z nich.
Czy spadkobierca dostanie wszystkie dopłaty po zmarłym rolniku?
Nie zawsze. Znaczenie ma także to, czy zostały spełnione warunki przyznania konkretnych płatności. W kampanii 2026 ARiMR wskazuje, że przy dopłatach powierzchniowych grunty objęte wnioskiem musiały znajdować się w posiadaniu zmarłego rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja 2026 r.
Przy dopłatach do zwierząt ważne jest z kolei zachowanie wymaganego okresu ich posiadania. Zwierzęta mogły w tym czasie pozostawać w posiadaniu zmarłego rolnika lub spadkobiercy.
Trzeba również spełnić pozostałe warunki dotyczące danej płatności. Możliwość przejęcia obejmuje między innymi podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjną, płatności związane z produkcją, płatności dla małych gospodarstw i ekoschematy.
A jeśli rolnik zmarł już po otrzymaniu decyzji?
To inna sytuacja niż śmierć przed zakończeniem postępowania. Jeżeli ARiMR zdążyła doręczyć decyzję o przyznaniu dopłat, ale pieniądze nie zostały jeszcze wypłacone, spadkobierca również może ubiegać się o ich otrzymanie.
W tym przypadku składa jednak wniosek o wypłatę przyznanych już płatności, a nie o wstąpienie do postępowania przed wydaniem decyzji. Również tutaj obowiązują określone terminy i wymagania dotyczące dokumentów spadkowych.
Rolnik przekazał gospodarstwo synowi lub córce. Kto otrzyma dopłaty?
Inaczej wygląda sytuacja, gdy rolnik przekazuje gospodarstwo jeszcze za życia, na przykład dziecku.
– Inne zasady obowiązują przy przekazaniu gospodarstwa, a jeszcze inne przy przejmowaniu zobowiązań wieloletnich – zaznacza Agnieszka Koniecko.
W przypadku dopłat za 2026 rok bardzo ważną datą był 31 maja. Jeżeli rolnik przekazał całe gospodarstwo po złożeniu wniosku o płatności, ale nie później niż 31 maja 2026 r., osoba przejmująca mogła ubiegać się o przyznanie dopłat.
Musiała jednak złożyć odpowiedni wniosek do 30 czerwca 2026 r. i spełnić wymagane warunki. Tego terminu również nie można przywrócić.
Jeżeli natomiast gospodarstwo zostało przekazane po 31 maja 2026 r., płatności bezpośrednie objęte tymi zasadami co do zasady przysługują rolnikowi przekazującemu gospodarstwo, o ile spełnia warunki ich przyznania.
Jakie dokumenty są potrzebne przy przekazaniu gospodarstwa?
Osoba przejmująca gospodarstwo musi przede wszystkim udokumentować jego przekazanie. ARiMR wymaga w takim przypadku umowy potwierdzającej przekazanie gruntów rolnych, a także zwierząt objętych wnioskiem o płatności, jeżeli rolnik ubiegał się o dopłaty związane z produkcją zwierzęcą.
Ważna jest również data przeniesienia posiadania. Agencja bierze pod uwagę dzień wskazany w umowie. Jeżeli takiej daty nie określono, za dzień przekazania uznaje się dzień zawarcia umowy.
Co z ekoschematami i zobowiązaniami wieloletnimi?
Przejęcie gospodarstwa może wiązać się również z przejęciem zobowiązań podjętych przez poprzedniego rolnika. Dotyczy to między innymi działań rolno-środowiskowo-klimatycznych, rolnictwa ekologicznego i innych form wsparcia, w których rolnik zobowiązał się do wykonywania określonych praktyk przez kilka lat.
W takich przypadkach obowiązują szczegółowe zasady dotyczące kontynuowania zobowiązań, terminów i dokumentów. Nowy gospodarz powinien więc ustalić nie tylko, czy może otrzymać płatność, ale również, jakie obowiązki przejmuje wraz z gospodarstwem. Nie wszystkie rodzaje wsparcia są bowiem rozliczane według identycznych zasad.
Gdzie złożyć wniosek o przejęcie dopłat z ARiMR?
Wnioski dotyczące przejęcia płatności w kampanii 2026 składa się elektronicznie przez aplikację eWniosekPlus, dostępną na Platformie Usług Elektronicznych ARiMR.
Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty wymagane w konkretnej sytuacji.
– Jeśli po złożeniu wniosku o dopłaty nastąpiła zmiana w gospodarstwie, warto jak najszybciej ustalić w biurze powiatowym, jakie terminy i dokumenty obowiązują w danej sytuacji i złożyć je przez eWniosekPlus – radzi Agnieszka Koniecko.
Kamila Szałaj
