Eksperci Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej zwracają uwagę, że główny strumień nakładów inwestycyjnych koncentruje się na majątku trwałym – maszynach oraz budynkach. To właśnie te obszary pochłaniają największe środki finansowe polskich rolników.
Maszyny wciąż na pierwszym miejscu
Plany inwestycyjne rolników na lata 2024–2029, zidentyfikowane w badaniu ARiMR przeprowadzonym w 2024 r., jednoznacznie pokazują skalę potrzeb modernizacyjnych. Aż 56,8% respondentów uznało zakup nowych maszyn za niezbędny element rozwoju gospodarstwa, a 49,1% wskazało na konieczność remontów i odnowy już posiadanego sprzętu. To najwyższe wyniki spośród wszystkich analizowanych kierunków inwestycji.
Dane GUS potwierdzają, że te deklaracje przekładają się na realne działania. W 2023 r. ciągniki posiadało 869,5 tys. gospodarstw, czyli około 71% wszystkich gospodarstw rolnych w Polsce. To wyraźny wzrost w porównaniu z 2020 r., gdy odsetek ten wynosił około 67%. Łącznie w użytkowaniu było 1,464 mln ciągników, z czego niemal 99% znajdowało się w gospodarstwach indywidualnych.
Jeszcze bardziej wymowna jest zmiana struktury mocy. W porównaniu z 2010 r. liczba ciągników o mocy co najmniej 100 kW wzrosła o około 72%, a w segmencie 60–100 kW – o 33%. Jednocześnie liczba maszyn najmniejszych systematycznie maleje. Udział ciągników o mocy powyżej 100 kW zwiększył się z 2,3% w 2010 r. do 10,4% w 2023 r., co jasno pokazuje kierunek profesjonalizacji polskich gospodarstw.
Na jedno gospodarstwo wyposażone w ciągniki przypadało średnio 1,7 maszyny, przy czym różnice między gospodarstwami są ogromne – od 1,2 ciągnika w gospodarstwach poniżej 5 ha do aż 4,0 w gospodarstwach powyżej 100 ha. Skala produkcji wprost przekłada się więc na skalę inwestycji.
Kryzys nastrojów, boom zakupowy
Paradoks polega na tym, że wzrost inwestycji dokonuje się w czasie pogarszającej się koniunktury. W IV kwartale 2025 r. wskaźnik IRGAGR spadł o 4,3 punktu, sygnalizując narastającą presję finansową w gospodarstwach: niższe przychody, mniejsze oszczędności i większe zadłużenie. Pesymizm szczególnie widoczny jest wśród mniejszych producentów.
Mimo to statystyki rejestracyjne maszyn pokazują wyraźne ożywienie. Według danych Polskiej Izby Gospodarczej Maszyn i Urządzeń Rolniczych liczba nowych ciągników zarejestrowanych w 2025 r. była o ponad 34% wyższa niż rok wcześniej, a rejestracje przyczep wzrosły o 25%. To jeden z najsilniejszych impulsów inwestycyjnych ostatnich lat.
– Oznacza to, że słabsza koniunktura nie wygasiła inwestycji, a wręcz je wzmocniła. Gospodarstwa planują ograniczać zakupy operacyjne, ale jednocześnie inwestują w technologie, które mają obniżyć koszty, zwiększyć automatyzację i poprawić efektywność produkcji – tłumaczy Krzysztof Podhajski, Prezes Zarządu Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej.
Budynki: mniej obiektów, więcej metrów
Drugim filarem rolniczych inwestycji są budynki. Dane GUS za I–III kwartał 2025 r. pokazują, że wybudowano 4,1 tys. nowych budynków gospodarstw rolnych, czyli o 4,2% więcej niż rok wcześniej. Choć liczba rozbudów nieznacznie spadła, to kluczowe znaczenie ma powierzchnia.
Nowe obiekty oddane do użytku miały łącznie 1,8 mln m² powierzchni użytkowej – aż o 23,2% więcej niż rok wcześniej. W przypadku budynków modernizowanych wzrost powierzchni sięgnął 32,5%. To wyraźny sygnał, że rolnicy inwestują w duże, wysokokubaturowe obiekty: hale magazynowe, nowoczesne budynki inwentarskie i zaplecze techniczne.
Największą aktywność inwestycyjną odnotowano w województwach wielkopolskim (429,9 tys. m² nowej powierzchni), mazowieckim (382,6 tys. m²) i podlaskim (221,4 tys. m²). Na drugim biegunie znalazły się regiony południowe i zachodnie, m.in. śląskie i dolnośląskie.
Leasing i kredyt napędzają modernizację gospodarstw
Tak duża skala inwestycji nie byłaby możliwa bez finansowania zewnętrznego. W pierwszym półroczu 2025 r. firmy leasingowe sfinansowały maszyny i urządzenia rolnicze o wartości ponad 3,8 mld zł, co oznacza wzrost o 32% rok do roku. Rolnictwo odpowiada już za 30% całego rynku leasingu maszyn i urządzeń w Polsce.
– Wysoka skala tego wzrostu sugeruje, że gospodarstwa, szczególnie średnie i duże, intensywnie przygotowują się na nowe standardy technologiczne i bioasekuracyjne. To również wynik popularności oferty leasingowej, która dzięki elastyczności i mniejszemu obciążeniu zdolności kredytowej pozwala szybciej unowocześniać park maszynowy – przekonuje Prezes Zarządu Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej.
Uzupełnieniem leasingu pozostają kredyty rolne, w tym inwestycyjne i płynnościowe, dostępne w 2025 r. nawet z oprocentowaniem na poziomie około 1% rocznie.
Inwestycje jako warunek przetrwania
Zgromadzone dane prowadzą do jednoznacznego wniosku: w polskim rolnictwie inwestowanie przestało być opcją, a stało się koniecznością. Zakup coraz mocniejszych ciągników, budowa dużych obiektów gospodarczych i korzystanie z zewnętrznego finansowania składają się na model gospodarstwa funkcjonującego jak nowoczesne przedsiębiorstwo.
Mimo niepewności i trudnych nastrojów rolnicy wysyłają czytelny sygnał – nie rezygnują, lecz inwestują. To właśnie te decyzje, podejmowane dziś w salonach sprzedaży maszyn, bankach i na placach budowy, zadecydują o konkurencyjności i odporności polskiego rolnictwa w nadchodzącej dekadzie.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. raportu Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej
