Rynek mleka pogrążony w kryzysie
Na biurko ministra rolnictwa i rozwoju wsi Stefana Krajewskiego trafiła interpelacja autorstwa posłanki Polskiego Stronnictwa Ludowego Magdaleny Sroki ws. sytuacji na rynku mleka.
Jak wskazuje Sroka, nadpodaż mleka, spadające ceny, rosnące koszty produkcji i niepewność na rynkach globalnych to czynniki powodujące presję na przetwórców i producentów mleka, które w roku 2026 są wyjątkowo silne.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego jednoznacznie wskazują, że w grudniu 2025 roku cena za 1 litr mleka spadła o 23,1% w skali roku i wynosiła średnio 1,99 zł.
– Tak znacząca obniżka cen przekłada się bezpośrednio na gwałtowne kurczenie się przychodów wielu gospodarstw, przy jednoczesnym utrzymywaniu się wysokich kosztów produkcji – w szczególności kosztów pracy, paszy, energii elektrycznej, paliwa oraz usług weterynaryjnych. W województwie pomorskim za litr mleka surowego (w klasie ekstra) w styczniu 2026 r. zapłacono 1,59 zł netto – to dużo poniżej kosztów produkcji – informuje posłanka Sroka.
Presja finansowa na producentów mleka rośnie
Jak wskazuje Sroka, presja finansowa wśród rolników produkujących mleko narasta, a brak stabilizacji rynkowej jest najbardziej odczuwalny przez producentów prowadzących gospodarstwa w regionach o tradycyjnie niższych cenach skupu surowca, czyli pomorskiej i centralnej części Polski.
– Dodatkowym czynnikiem niepewności są prognozy analityków na 2026 rok, dotyczące rynku mleka. Wskazują, że presja cenowa może utrzymać się jeszcze przez kilka miesięcy, w zależności od sytuacji na rynkach światowych. W szczególności niepokojące są sygnały z Niemiec, gdzie ceny mleka spadły poniżej 30 centów za kg – wskazuje Sroka.
W związku z powyższym posłanka skierowała do resortu rolnictwa pytania dotyczące oceny aktualnej sytuacji na rynku mleka i prognoz dla cen skupu surowca w roku 2026, działań stabilizujących rynek mleka i planowanych form wsparcia dla rolników, ewentualnego wsparcia finansowego dla gospodarstw mlecznych z wyszczególnieniem mniejszych produkcji oraz rozmów na poziomie UE dot. działań w sektorze mleczarskim. Jaką odpowiedź otrzymała?
Polska jednym z największych producentów mleka w UE
Odpowiedzi na interpelację udzieliła wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi Małgorzata Gromadzka, która na pytanie dotyczące oceny aktualnej sytuacji na rynku mleka i prognoz dla cen skupu surowca w roku 2026 wskazała, że Polska pozostaje jednym z największych producentów mleka w UE, a produkcja w 2025 r. osiągnęła rekordowy poziom blisko 16 mln ton.
Jednocześnie, w związku ze wzrostem podaży mleka na rynkach światowych, od jesieni 2025 r. obserwowany jest spadek cen przetworów mlecznych i mleka w skupie. Resort szacuje, że w 2026 r. produkcja mleka w Polsce utrzyma się na podobnym poziomie jak rok wcześniej, natomiast średnia cena skupu może być niższa o ok. 9–11% w porównaniu z 2025 r., a dalsze zmiany będą zależeć głównie od sytuacji na rynkach międzynarodowych.
Resort rolnictwa monitoruje rynek mleka
W odniesieniu do kwestii związanych z podjęciem działań stabilizujących rynek mleka i planowanych form wsparcia dla rolników, wiceminister rolnictwa zapewniła, że sytuacja na rynku mleka jest monitorowana na bieżąco, w tym również w zakresie eksportu i importu zarówno w kraju, jak i w UE.
Ponadto wiceminister rolnictwa przypomniała, że sektor mleka i przetworów mlecznych jest objęty zasadami wspólnej organizacji rynków produktów rolnych na rynku wewnętrznym UE, a zakres mechanizmów w zakresie interwencji rynkowej został określony w stosownym rozporządzeniu. Jak wskazuje Gromadzka, w sektorze mleczarskim funkcjonują mechanizmy wsparcia rynku, takie jak interwencyjne zakupy masła i odtłuszczonego mleka w proszku oraz możliwość przyznania dopłat do prywatnego przechowywania masła, odtłuszczonego mleka w proszku i serów. Podkreśla jednak, że decyzje o uruchomieniu dopłat do prywatnego przechowywania podejmowane są przez Komisję Europejską, a nie na poziomie poszczególnych państw członkowskich.
– 23 grudnia 2025 r. MRiRW wystąpił do Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności o podniesienie cen interwencyjnych. Polska na posiedzeniach Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (grudzień 2025 r., 26 stycznia 2026 r.) poparła uruchomienie dopłat do prywatnego przechowywania sera i masła oraz wnioskowała o rewizję poziomu cen interwencyjnych. KE wskazała, że obecne poziomy są efektem ukierunkowania WPR na mechanizmy rynkowe; nadmierna podwyżka cen interwencyjnych niosłaby ryzyko zakłóceń i trwałych nadwyżek – wskazuje w odpowiedzi wiceminister Gromadzka.
Z jakich form wsparcia mogą korzystać producenci mleka?
Z odpowiedzi na interpelację wynika, że producenci mleka mogą korzystać z następujących form wsparcia oferowanego przez polski rząd na redukcję kosztów i w celu ustabilizowania płynności finansowej:
- kredytów inwestycyjnych z dopłatą do oprocentowania (oprocentowanie po stronie rolnika ok. 4,49–4,50%; limity: do 5 mln zł w gospodarstwie rolnym, do 8 mln zł w dziale specjalnym),
- dofinansowania utylizacji padłych zwierząt (100% kosztów zbioru i transportu, 75% kosztów unieszkodliwienia),
- zwrotu akcyzy od ON (2026: 1,48 zł/l; budżet 2,013 mld zł),
- dopłat do ubezpieczeń upraw i zwierząt (65% składki; budżet 629 mln zł w 2026 r.),
- interwencji I.12.1 – refundacja 70% składki ubezpieczenia od ryzyka strat w dochodach z tytułu chorób zakaźnych (warunek ≥20% strat; zaplanowane 2 nabory w 2026 r.; dostępność zależna od oferty ubezpieczycieli),
- kredytów klęskowych na wznowienie produkcji po zdarzeniach pogodowych (oprocentowanie 0,5% przy wymaganym poziomie ubezpieczenia).
Polska prowadzi rozmowy na poziomie UE
W odpowiedzi na pytanie dot. rozmów prowadzonych na poziomie UE ws. działań w sektorze mleczarskim Gromadzka ponownie wskazała, że Polska prowadzi rozmowy na poziomie Unii Europejskiej dotyczące działań stabilizujących sytuację w sektorze mleczarskim. Pod koniec 2025 r. resort rolnictwa zwrócił się do komisarza UE ds. rolnictwa o podniesienie cen interwencyjnych, a podczas posiedzeń Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa poparł uruchomienie dopłat do prywatnego przechowywania sera i masła oraz wnioskował o rewizję poziomu cen interwencyjnych. Komisja Europejska podkreśla jednak rynkowy charakter Wspólnej Polityki Rolnej i zwraca uwagę na ryzyka związane z nadmiernym podnoszeniem cen interwencyjnych. Jednocześnie wiceminister rolnictwa zapewniła, że trwają robocze kontakty z instytucjami unijnymi w sprawie dochodzenia antysubsydyjnego prowadzonego przez Chiny.
Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. sejm.gov.pl
