Kiedy zaświadczenie jest wymagane
Zgodnie z art. 28 ustawy preparaty przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych mogą nabywać wyłącznie osoby pełnoletnie, które ukończyły szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, doradztwa dotyczącego tych środków albo integrowanej produkcji roślin. Uprawnienia daje również ukończenie studiów obejmujących przedmioty z zakresu ochrony roślin. Zaświadczenie zachowuje ważność przez pięć lat.
Od 6 marca 2026 r. obowiązują znowelizowane przepisy, które zaostrzyły zasady sprzedaży w tej grupie produktów. Sprzedawca weryfikuje uprawnienia przy każdej transakcji, a przy zakupie na odległość nabywca podaje numer zaświadczenia, nazwę podmiotu, który je wydał, oraz termin ważności dokumentu. Ograniczono także sposób dostawy — środków ochrony roślin nie wolno dostarczać do automatów paczkowych ani skrzynek pocztowych, jak również do pomieszczeń, w których prowadzona jest sprzedaż żywności lub pasz.
Najdalej idące restrykcje objęły środki stosowane metodą fumigacji. Fumigantów, czyli preparatów opartych na fosforku glinu, fosforku magnezu i fluorku sulfurylu, nie można już sprzedawać przez internet — dostępne są wyłącznie w punktach stacjonarnych. Przy każdej transakcji sprzedawca sprawdza dowód tożsamości kupującego oraz zaświadczenie o ukończeniu specjalistycznego szkolenia z zakresu fumigacji, dokumentuje sprzedaż fakturą i prowadzi ewidencję nabywców obejmującą dane kupującego, nazwę handlową środka, ilość oraz datę zbycia. Jeżeli nabywca nie ma wymaganych uprawnień albo odmawia ich okazania, sprzedawca ma obowiązek odmówić sprzedaży.
Środki dla użytkowników nieprofesjonalnych
Bez zaświadczenia można kupić preparaty oznaczone w etykiecie jako przeznaczone dla użytkowników nieprofesjonalnych. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa potwierdziła, że nowelizacja nie wprowadziła wobec tej grupy nabywców żadnych nowych wymagań — zarówno w punktach stacjonarnych, jak i w sprzedaży internetowej nie trzeba okazywać dokumentów potwierdzających kwalifikacje.
Preparaty z tej grupy najczęściej:
- mają mniejsze opakowania, często w formie gotowej do użycia lub saszetek na niewielką ilość cieczy roboczej,
- mają węższy zakres zastosowań opisany w etykiecie — ogrody przydomowe, działki, tereny wokół domu, wzdłuż ogrodzeń i dróg dojazdowych,
- nie wymagają prowadzenia ewidencji wykonanych zabiegów.
Nie oznacza to jednak, że są to preparaty słabsze. O przynależności do grupy decyduje zakres rejestracji i treść etykiety, a nie skład czy stężenie substancji czynnej. Ten sam środek bywa dopuszczony w dwóch wariantach — Agrosar 360 SL ma osobną etykietę do zastosowań nieprofesjonalnych i osobną do profesjonalnych, przy identycznej zawartości glifosatu 360 g/l. Bezpieczeństwo użytkownika amatorskiego zapewnia więc mniejsze opakowanie i ograniczony zakres zastosowań, a nie rozcieńczenie preparatu. Konsekwencja jest praktyczna: również przy środku „hobby” obowiązują pełne zasady bezpieczeństwa z etykiety.
Przeznaczenie każdego preparatu wynika z etykiety, a jego status można sprawdzić w rejestrze środków ochrony roślin prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Co to oznacza w gospodarstwie
O zakwalifikowaniu do grupy użytkowników profesjonalnych nie decyduje areał, lecz charakter wykonywanych czynności. Rolnik prowadzący produkcję towarową jest użytkownikiem profesjonalnym, nawet jeśli gospodaruje na niewielkiej powierzchni. Obowiązują go wówczas zasady integrowanej ochrony roślin, prowadzenie ewidencji zabiegów przez trzy lata oraz okresowe badanie sprawności technicznej opryskiwacza.
Środki dla użytkowników nieprofesjonalnych nie zastąpią więc rozwiązań stosowanych na plantacjach — ich etykiety nie obejmują zastosowań w produkcji towarowej, a wielkość opakowań uniemożliwia zabiegi na większej powierzchni.
Produkty rolnicze poza reżimem środków ochrony roślin
Zaświadczenia nie wymaga zakup produktów, które formalnie nie są środkami ochrony roślin, choć bywają wykorzystywane razem z nimi. Należą do nich nawozy mineralne, dolistne i mikroelementowe, biostymulatory, a także adiuwanty i zwilżacze poprawiające parametry cieczy roboczej.
Bez szkolenia chemizacyjnego dostępna jest również część preparatów do dezynfekcji i higieny budynków gospodarskich — te zarejestrowane jako produkty biobójcze dla użytkowników powszechnych. Kategorię użytkownika określa pozwolenie na obrót, więc przed zakupem warto sprawdzić, czy dany preparat nie został przeznaczony wyłącznie dla użytkowników profesjonalnych. Odrębną grupę stanowią środki do dezynfekcji magazynów i pomieszczeń przechowalniczych zarejestrowane jako środki ochrony roślin — tych dotyczą pełne wymagania art. 28 ustawy, łącznie z zaświadczeniem.
Gdzie szukać takich preparatów
Sklepy zaopatrujące rolnictwo prowadzą sprzedaż obu grup produktów, przy czym środki profesjonalne wymagają przejścia procedury weryfikacyjnej. W sklepfarmera.pl preparaty nieobjęte tym obowiązkiem wydzielono do odrębnej sekcji asortymentu, dostępnej pod adresem https://sklepfarmera.pl/srodki-ochrony-roslin/srodki-ochrony-roslin-dla-uzytkownikow-nieprofesjonalnych.html. Zamówienie takich produktów nie wymaga podawania danych z zaświadczenia o ukończeniu szkolenia.
Niezależnie od grupy nabywcy obowiązuje ta sama zasada: preparat wolno stosować wyłącznie zgodnie z etykietą, w zarejestrowanej uprawie, dawce i terminie. Etykieta pozostaje wiążąca również wtedy, gdy zakup nie wymagał zaświadczenia.
