To orzeczenie otwiera drogę do ponownego dochodzenia roszczeń, jednak w niektórych przypadkach tylko przez kilka najbliższych tygodni.
Przegrali w sądzie? Termin mija 2 marca 2026 r.
Jak podkreśla Izba Rolnicza w Opolu, sytuacja prawna rolników „uległa diametralnej zmianie”. Szczególnie istotne jest to dla tych gospodarzy, którzy kilka czy kilkanaście lat temu przegrali w sądzie sprawy przeciwko firmom energetycznym lub przesyłowym. Sądy oddalały wówczas powództwa o odszkodowanie lub ustanowienie odpłatnej służebności, uznając, że przedsiębiorstwo nabyło służebność przez zasiedzenie.
Dziś, w świetle wyroku TK, takie rozstrzygnięcia mogą zostać podważone.
– Rolnicy, którzy przegrali sprawy z powodu uznania zasiedzenia na podstawie przepisów sprzed 2008 r., mają prawo wnieść skargę o wznowienie postępowania. Termin na jej złożenie upływa 2 marca 2026 r. – informuje Zarząd Izby Rolniczej w Opolu.
To trzy miesiące od publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jak zaznacza OIR, przekroczenie tego terminu zamyka drogę do wznowienia sprawy i ewentualnego odzyskania pieniędzy. Dlatego rekomenduje natychmiastowy kontakt z adwokatem lub radcą prawnym i analizę akt dawnych postępowań.
– Ze względu na krótki termin i skomplikowany charakter spraw, każdy przypadek powinien zostać pilnie przeanalizowany przez profesjonalnego pełnomocnika – podkreśla Izba Rolnicza w Opolu.
Słupy na polu, ale bez sprawy w sądzie? Liczą się daty 2028 i 2038
Wyrok TK ma również ogromne znaczenie dla rolników, którzy dotąd nie kierowali sprawy do sądu, choć na ich gruntach od lat znajdują się urządzenia przesyłowe. Jak wyjaśnia Izba Rolnicza w Opolu, od 3 sierpnia 2008 r., kiedy w Kodeksie cywilnym wprowadzono wyraźną instytucję służebności przesyłu, terminy ewentualnego zasiedzenia tej służebności biegną już na nowo, ale według nowych, jasno określonych zasad.
Jeżeli przedsiębiorca korzystał z nieruchomości w dobrej wierze, służebność mogłaby zostać zasiedziana dopiero po 20 latach, czyli najwcześniej 3 sierpnia 2028 r. W przypadku złej wiary termin ten wynosi 30 lat, a więc upływa dopiero 3 sierpnia 2038 r. To oznacza, że w wielu przypadkach przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogą dziś skutecznie powoływać się na zasiedzenie według dawnych, nieprecyzyjnych konstrukcji prawnych.
Co mogą zrobić rolnicy?
W praktyce wyrok TK otwiera drogę do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu oraz ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu. Jak informuje Izba Rolnicza w Opolu, kluczowe jest jednak dokładne przeanalizowanie dokumentacji, w tym dat posadowienia urządzeń, ewentualnych decyzji administracyjnych oraz historii własności nieruchomości.
Stanowisko izby ma przede wszystkim charakter ostrzegawczy. Część rolników ma realną, ale bardzo krótką szansę na wznowienie dawnych spraw. Inni zyskują mocniejsze argumenty w sporach z przedsiębiorstwami przesyłowymi. W obu przypadkach, jak podkreśla Izba Rolnicza w Opolu, decydujące mogą okazać się najbliższe miesiące i szybka reakcja właścicieli gruntów.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. OIR
