Paweł Kuroczycki komentuje doniesienia z branży rolniczejAhm
StoryEditorkomentarz

Kiedyś rolnik dostawał połowę ceny bułki, dziś tylko 4 proc. Kto zabiera resztę?

21.11.2026., 18:00h
Paweł KuroczyckiPaweł Kuroczycki

Kryzys energetyczny, blokada cieśniny Ormuz i gaz po 2,7 zł/kg to niejedyne zmartwienia wsi. Gdy sieci handlowe spychają koszty na przetwórców i rolników, a tym zostaje 4 proc. ceny bułki, Bruksela ogłasza walkę z biurokracją za pomocą sztucznej inteligencji.

Kryzys energetyczny i rosnące koszty paliw

Ceny energii stają się prawdziwą zmorą rolników, transportowców i Donalda Trumpa. Rolnicy cierpią, bo drogi jest olej napędowy, ale nie tylko. W Polsce zabrakło też gazu płynnego do suszenia kukurydzy. To poważny problem, na który złożyło się kilka czynników. Gaz płynie teraz do nas tylko ze Stanów Zjednoczonych, wojna w Zatoce Perskiej i blokada cieśniny Ormuz sprawiły, że stamtąd nie możemy liczyć na jego dostawy, a na gaz z Rosji zaostrzyliśmy sankcje.

Problemy z dostawami gazu do suszenia kukurydzy

Efekt jest taki, że zamiast 1,8 zł/kg trzeba zapłacić 2,6–2,7 zł za kilogram tego paliwa, a to ma wpływ nie tylko na koszt usługi, ale także na cenę kukurydzy. Gaz, także ten płynny, to również zmora przetwórców, choćby mleka, którzy z powodu kryzysu energetycznego przeszli z ziemnego na LPG.Wpływ kosztów energii na rolników i przetwórców

W Internecie pojawiły się opinie rolników, którzy odpowiedzialnością za wzrost cen gazu płynnego obarczają rząd. Z drugiej strony, branża gazowa tłumaczy, że rząd nie odpowiada za zapasy tego paliwa, bo zajmują się nim wyłącznie firmy prywatne, to nie gaz ziemny. Ale to także nasz rząd pilnuje sankcji na ruski gaz. Dlaczego nie korzystamy z ich wyjątkowego złagodzenia, przecież chodzi o 2000–3000 ton tego surowca dziennie. Ruskie się na tym jakoś specjalnie nie wzbogacą.

Przez lata wojny, której ciężar odczuła w pierwszym rzędzie Polska i polscy rolnicy zasypani ukraińskim zbożem, kraje Unii Europejskiej importowały rosyjski gaz ziemny (w 2025 r. 36 mld metrów sześciennych), powołując się na różne nadzwyczajne okoliczności. A my teraz nie potrafimy ściągnąć kilkuset cystern z gazem ze Wschodu.

Nie samym gazem żyje Polska i świat. Z powodu wysokich cen paliw cierpi transport i cała nasza gospodarka. Ucierpiał także Donald Trump, którego partia – Republikanie – poniosła klęskę w wyborach do Izby Reprezentantów i Senatu, a przysłowiowym gwoździem do trumny okazały się ceny paliw, zwłaszcza diesla. Trump siał wiatr w Iranie a zebrał burzę przy urnach wyborczych. Co prawda marne to dla nas pocieszenie, ale może kolejne dwa lata przyniosą więcej ostrożności w buńczucznych oświadczeniach i poczynaniach.

Prognozy cen żywności i sytuacja w Zatoce Perskiej

To ważne, bo Bank Światowy przedstawił prognozę cen żywności na 2027 rok, które według tej instytucji mają rosnąć. Nie ma to dla rolników wielkiego znaczenia, a dlaczego, o tym kilka zdań dalej. Ważniejsze jest to, że bankierzy nie spodziewają się uspokojenia sytuacji w Zatoce Perskiej i odblokowania transportu, a nawet jeśli zostanie on odblokowany, to powrót do normalnego poziomu wydobycia zajmie sporo czasu. Nie chodzi tylko o rozminowanie cieśniny Ormuz, ale także o naprawy uszkodzonych instalacji.

Udział rolników w cenie żywności

A teraz wróćmy do myśli, dlaczego wzrost cen żywności może dla rolników nie mieć zbyt dużego znaczenia. Na niedawnej konferencji poświęconej rolnictwu i żywności w Berlinie, przedstawiono dane, z których wynika, że do rolników trafia tylko cztery procent wartości bułki w sklepie spożywczym. Jeszcze w latach 50.–60. rolnicy otrzymywali mniej więcej połowę tej ceny. 70 lat temu sytuacja w Polsce była, delikatnie mówiąc, zupełnie inna niż na Zachodzie. Dziś jak Europa długa i szeroka kupujemy żywność produkowaną tymi samymi technologiami w tych samych sieciach handlowych.

Nierównowaga w łańcuchu żywnościowym

Z konferencji tej wypływa kilka ważnych dla rolnictwa wniosków. Istniejąca nierównowaga jest sygnałem, że przemysł spożywczy musi renegocjować ceny zbytu żywności. Potencjał do zwiększania efektywności i coraz niższych cen został już w dużej mierze wyczerpany, a niskie ceny w sklepach nie oznaczają, że żywność jest w rzeczywistości tania. Po prostu część kosztów przenoszona jest na rolników i przetwórców. I to rolnicy i przetwórcy będą powoli wykańczani przez sieci handlowe.

Ta sytuacja przyniesie opłakane skutki. Przemysł przetwórczy nie będzie już w stanie obniżać cen masła, mleka, twarogu, sera i kiełbasy, bo one są na granicy opłacalności. Przedsiębiorstwa przetwarzające żywność nie zarabiają tyle ile powinny, aby stać je było na sensowny plan inwestycyjny, który przyniesie efekty w przyszłości. Dziś, np. rentowność europejskich liderów mleczarstwa nie sięga nawet 3%. A rolnik znajduje się na końcu tego łańcucha żywnościowego, a właściwie należałoby powiedzieć, że rolnikowi ten łańcuch, a może raczej sznur, zawiązują na szyi.

Unia Europejska i upraszczanie przepisów

Na zakończenie temat nieco lżejszy – o walce Unii Europejskiej ze skomplikowanymi przepisami. Bruksela zamierza zatrudnić do tego sztuczną inteligencję. I tu trzeba zadać jedno proste pytanie: po co było komplikować? Komisja zamierza też wzmocnić szkolenia prawnicze i zwiększyć liczbę pracowników, aby mieć pewność, że nowe przepisy nie będą zbyt skomplikowane. Szczerze wierzę w powodzenie jednego planu – zwiększenia liczby pracowników.

Paweł Kuroczycki

fot. AHM

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.

KUP LICENCJĘ

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
21. listopad 2026 18:02