Rolnicy boją się o plony 2027. Drogie nawozy mogą obniżyć zbiory o 15 proc.

Nawozy drożeją, a plony spadną. Rolnicy boją się zbiorów w 2027 roku

Rosnące ceny nawozów i unijne regulacje mogą odbić się nie na tegorocznych, ale dopiero na przyszłorocznych zbiorach. Z analiz przedstawionych podczas posiedzenia grupy roboczej „Zboża” Copa-Cogeca wynika, że wielu rolników już obawia się problemów z dostępnością nawozów w 2027 roku i spodziewa się niższych plonów.

Ceny nawozów mocno w górę

Podczas lipcowego posiedzenia grupy roboczej „Zboża” Copa-Cogeca w Brukseli eksperci analizowali sytuację na rynku nawozów i jej wpływ na produkcję roślinną w Unii Europejskiej.

Z przedstawionych danych wynika, że w ciągu roku ceny nawozów azotowych wzrosły o 53 proc., a fosforowych o 29 proc.

Jak wyjaśniono, nawozy fosforowe zaczęły drożeć po wybuchu wojny w Iranie, natomiast ceny nawozów azotowych rosły już wcześniej. Jednym z powodów jest wdrażanie mechanizmu CBAM, czyli granicznego podatku węglowego obejmującego import nawozów do Unii Europejskiej.

Zbiory 2026 są bezpieczne, ale 2027 budzi niepokój

Eksperci oceniają, że tegoroczne zbiory nie powinny jeszcze odczuć skutków kryzysu nawozowego. Rolnicy kupili bowiem duże ilości nawozów jeszcze pod koniec ubiegłego roku, przewidując wzrost cen po wejściu w życie nowych regulacji.

Problem może pojawić się dopiero w przyszłym sezonie.

– Zapasy nie wystarczą na kolejny sezon, dlatego realnych skutków kryzysu należy się spodziewać przy zbiorach w 2027 roku – wynika z analiz przedstawionych podczas posiedzenia Copa-Cogeca.

Rolnicy spodziewają się niższych plonów. Są wyniki ankiety

Potwierdzają to wyniki ankiety przeprowadzonej wśród organizacji rolniczych z 14 państw UE. Choć około 80 proc. respondentów deklaruje, że potrzeby nawozowe na 2026 rok są zabezpieczone, już dwie trzecie obawia się problemów z dostępnością nawozów w 2027 roku.

Według ankiety rolnicy spodziewają się średnio:

• spadku plonów o 10–15 proc.,
• około 12 proc. niższych plonów pszenicy ozimej,
• 14–16 proc. niższych plonów kukurydzy, rzepaku i ziemniaków.

Już teraz 65 proc. ankietowanych zmieniło sposób zakupu nawozów, a 44 proc. rozważa zmiany w płodozmianie, ograniczając uprawy wymagające dużych dawek azotu.

CBAM podniesie koszty o miliardy euro

Dużo miejsca poświęcono również kosztom mechanizmu CBAM. Z przedstawionych wyliczeń wynika, że sam podatek od importowanych nawozów ma kosztować rolnictwo ponad 826 mln euro w 2026 roku, a w ciągu siedmiu lat blisko 12 mld euro.

Po uwzględnieniu wzrostu cen nawozów produkowanych w UE łączny koszt dla unijnego rolnictwa ma sięgnąć aż 2,7 mld euro już w 2026 roku oraz ponad 39 mld euro w ciągu siedmiu lat.

Uczestnicy spotkania zgodzili się, że potrzebne są rozwiązania rekompensujące rolnikom dodatkowe koszty wynikające z CBAM.

Komisja Europejska zapowiada pomoc dla rolników

Podczas posiedzenia omówiono również przyjęty przez Komisję Europejską Plan działania na rzecz nawozów (Fertiliser Action Plan). Zakłada on m.in.:

• dopłaty dla rolników,
• większą elastyczność w ramach WPR,
• rozwój produkcji nawozów w UE,
• ograniczenie zależności od importu,
• rozwój nawozów organicznych i biopochodnych,
• lepszy monitoring rynku.

Komisja Europejska zaproponowała już pakiet pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem nawozowym o wartości 540 mln euro.

"To jedno z największych zagrożeń dla produkcji zbóż"

Justyna Jasińska, prezes Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych, podkreśla, że obecna sytuacja wymaga dalszych działań.

– Kryzys nawozowy to dziś jedno z największych zagrożeń dla opłacalności produkcji zbóż w Europie. Plan działania Komisji Europejskiej to krok w dobrym kierunku, jednak bez systemowego rozwiązania problemu kosztów, jakie na rolników nakłada CBAM, trudno mówić o trwałej poprawie sytuacji. Będziemy konsekwentnie zabiegać o to, aby głos polskich producentów zbóż był w tej dyskusji słyszalny – powiedziała Justyna Jasińska.

oprac. Kamila Szałaj