Dopłaty po 2027 roku
8 lipca odbyło się kolejne spotkanie Grupy Roboczej ds. programowania Wspólnej Polityki Rolnej. Rozmawiano przede wszystkim o tym, jak po 2027 roku podzielić dopłaty bezpośrednie między gospodarstwa.
Na razie nie są to ostateczne rozwiązania. Propozycje Komisji Europejskiej są nadal negocjowane, a Polska dopiero przygotowuje swoje stanowisko.
Jedna dopłata zamiast trzech
Duża zmiana może dotyczyć podstawowych dopłat. Komisja Europejska proponuje wprowadzenie tzw. degresywnego obszarowego wsparcia dochodów – DOWD. Miałoby ono zastąpić trzy obecne płatności: podstawowe wsparcie dochodów, płatność redystrybucyjną i płatność dla młodych rolników.
Nie oznacza to końca dodatkowego wsparcia dla młodych. Nadal mieliby być traktowani preferencyjnie. Większe wsparcie mogłoby być kierowane także np. do nowych rolników, gospodarstw rodzinnych, gospodarstw prowadzonych przez kobiety, gospodarstw łączących produkcję roślinną i zwierzęcą czy gospodarstw na terenach ONW.
Duże gospodarstwa z niższymi dopłatami
Nowe dopłaty mają być degresywne. Im większa kwota należna gospodarstwu, tym większa byłaby jej redukcja. Do 20 tys. euro nie byłoby cięcia. Część płatności od 20 do 50 tys. euro byłaby zmniejszana o 25 proc., od 50 do 75 tys. euro – o 50 proc., a powyżej 75 tys. euro – o 75 proc. Maksymalnie gospodarstwo mogłoby otrzymać 100 tys. euro DOWD rocznie.
Małe gospodarstwa nawet z 3000 euro
Osobna płatność ma być przeznaczona dla małych gospodarstw. Jej maksymalna wysokość może wynieść 3 tys. euro rocznie na gospodarstwo, czyli przy obecnym kursie euro 13 tysięcy złotych.
Jeżeli Polska zdecydowałaby się objąć nią gospodarstwa do 5 ha, potencjalnie mogłoby z niej korzystać około 611 tys. gospodarstw, czyli około połowy wszystkich wnioskujących o dopłaty.
Dopłaty dla tych, którzy naprawdę gospodarują
To jeden z ważniejszych tematów polskiej dyskusji. Uczestnicy spotkania wskazywali, że pieniądze powinny trafiać przede wszystkim do gospodarstw, które rzeczywiście prowadzą produkcję rolną i osiągają dochody z rolnictwa.
To oznacza, że przy pracach nad nowymi dopłatami wraca temat aktywnego rolnika. Problemem będzie jednak ustalenie takich kryteriów, które pozwolą sprawdzić faktyczną działalność, ale nie dołożą rolnikom dużej liczby dokumentów. Na razie nie ma gotowych polskich zasad.
Gospodarstwa 5–30 ha wymagają szczególnej uwagi
Ciekawe wnioski przedstawił IERiGŻ. Eksperci określili gospodarstwa o powierzchni od 5 do 30 ha jako gospodarstwa „na rozdrożu”.
W Polsce jest ich około 521,6 tys. Często są już zbyt duże, aby rolnictwo było tylko dodatkowym źródłem dochodu, ale jednocześnie zbyt małe, aby zapewnić rodzinie odpowiednio wysokie dochody.
Według analiz IERiGŻ tylko około 90–100 tys. gospodarstw w Polsce osiąga dochód porównywalny z dochodami osób pracujących poza rolnictwem.
Dlatego właśnie gospodarstwa od 5 do 30 ha mogą być jedną z grup, na których Polska skupi się przy projektowaniu nowych zasad wsparcia.
Co z rolnikami na emeryturze?
Tu również może pojawić się zmiana. Propozycje dają możliwość wyłączenia ze wsparcia rolników pobierających świadczenia emerytalne. Nie oznacza to jednak, że emeryci stracą dopłaty. Polska nie podjęła takiej decyzji. Jest to na razie jedna z możliwości przewidzianych w projektowanym systemie.
Dopłaty po 2027 roku. Na razie trwa dyskusja
Ostatecznych stawek i polskich zasad jeszcze nie ma. Trwa dyskusja o tym, kto powinien otrzymywać większe wsparcie, jak zdefiniować aktywnego rolnika i jak traktować małe oraz duże gospodarstwa.
Kamila Szałaj
