Lubelska Izba Rolnicza kwestionuje obecne zasady rozliczania buraków
Lubelska Izba Rolnicza przypomina, że obecnie podczas odbioru buraków cukrowych główki są traktowane jako zanieczyszczenie organiczne. Zdaniem samorządu rolniczego takie podejście powoduje wymierne straty finansowe po stronie plantatorów.
Według LIR główka stanowi od 5 do 7 proc. masy buraka cukrowego, a masa plonu dostarczanego do cukrowni wraz z główkami może być wyższa od 7 do 12 proc. W komunikacie podkreślono także, że buraki odliścione mają wyższy plon cukru niż korzenie ogłowione, a dodatkowo pozwalają uzyskać większą ilość wysłodków i melasy.
Zdaniem LIR obecne praktyki skupowe prowadzą do obniżenia dochodów producentów buraków cukrowych.
Podstawą sporu jest Polska Norma z 1999 roku
LIR zwraca uwagę, że traktowanie główek buraka jako zanieczyszczenia zostało uzgodnione przez Radę Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej oraz Zarząd KGS w instrukcji odbioru buraków z 17 sierpnia 2022 r.
Instrukcja ta opiera się na Polskiej Normie PN-R-74458, która została zatwierdzona w 1999 r. Norma określa, że przemysłowym korzeniem buraka cukrowego jest korzeń ogłowiony, czyli pozbawiony główki obciętej na wysokości szyjki korzeniowej.
LIR podkreśla jednocześnie, że stosowanie Polskich Norm jest co do zasady dobrowolne. Samorząd powołuje się w tym zakresie na ustawę o normalizacji, zgodnie z którą nie istnieje powszechny obowiązek stosowania norm technicznych.
Co wynika z pisma UOKiK?
W piśmie z 19 maja 2026 r. UOKiK przypomniał, że już wcześniej analizował zgłaszany przez plantatorów problem dotyczący kwalifikacji główek buraka cukrowego.
Urząd poinformował, że w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego o opinię w tej sprawie. Z odpowiedzi KZPBC wynikało, że Polska Norma PN-R-74458 stanowi podstawę wymogów jakościowych stosowanych przy odbiorze buraków, a zgodnie z nią główki korzeni są traktowane jako zanieczyszczenie organiczne.
UOKiK wskazał również na opublikowany w 2025 r. „Kodeks dobrych praktyk w uprawie buraków cukrowych”, przygotowany przez przedstawicieli środowiska naukowego, organizacji plantatorów i producentów cukru. W publikacji tej zapisano, że główki korzeni traktowane są jako dopuszczalne zanieczyszczenie organiczne.
To właśnie na ten fragment powołuje się obecnie Lubelska Izba Rolnicza, argumentując, że główka buraka cukrowego nie powinna być traktowana jako zanieczyszczenie w rozliczeniach z plantatorami.
UOKiK nie zmienił jednak obowiązujących zasad odbioru
W swoim piśmie UOKiK przypomniał jednocześnie, że obowiązujące instrukcje odbioru buraków cukrowych nadal opierają się na Polskiej Normie PN-R-74458.
Urząd zwrócił uwagę, że zgodnie z instrukcją odbioru uzgodnioną pomiędzy Radą Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy KGS a zarządem spółki dostarczane do cukrowni korzenie powinny być prawidłowo ogłowione.
UOKiK podkreślił także, że instrukcje odbioru są wiążące zarówno dla plantatorów, jak i producentów cukru.
Izba apeluje o zmianę instrukcji odbioru
Lubelska Izba Rolnicza wezwała Radę Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej oraz Zarząd KGS do zmiany zapisów instrukcji odbioru buraków cukrowych.
Samorząd rolniczy oczekuje jednoznacznego wskazania, że główka buraka cukrowego nie jest zanieczyszczeniem i powinna być zaliczana do plonu buraka cukrowego.
Jednocześnie z pisma UOKiK wynika, że ewentualne zmiany w zakresie rozliczania główek buraka wymagałyby zmian w Polskiej Normie PN-R-74458, która stanowi podstawę obecnie obowiązujących wymogów jakościowych. Urząd zaznaczył również, że kwestie związane ze zmianą norm technicznych pozostają poza zakresem jego kompetencji.
O stanowisko w sprawie wystąpiliśmy do KGS. Treść opublikujemy.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. LIR, UOKiK
