Susza w 65 proc. gmin. Rolnicy tracą kolejny rok
Tegoroczny sezon znów przyniósł problemy z niedoborem wody. Z danych Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) wynika, że od 21 marca do 10 sierpnia 2026 roku susza rolnicza wystąpiła w uprawach zbóż jarych na terenie około 65 proc. polskich gmin. W przypadku zbóż ozimych było to 57 proc. gmin.
Według przedwynikowego szacunku GUS tegoroczne zbiory zbóż mają być o około 5 proc. niższe niż przed rokiem. Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) zwraca uwagę, że problem przestał być wyjątkowym zjawiskiem pogodowym.
- Susze nie są w Polsce wyjątkiem, lecz stają się stałym kosztem gospodarowania – podkreślają autorzy analizy opublikowanej 22 października 2026 roku. I ten koszt jest ogromny.
Rolnicy tracą przez suszę nawet 6,5 mld zł rocznie
W raporcie z 2022 roku PIE oszacował, że straty w plonach ponoszone przez polskich rolników z powodu suszy wynoszą przeciętnie od 3,9 do 6,5 mld zł rocznie.
Najnowsza analiza pokazuje jednak, że na samych gospodarstwach straty się nie kończą. Mniejsze plony oznaczają mniej surowca dla przetwórni, ograniczenie produkcji żywności i konsekwencje dla handlu oraz transportu.
Eksperci przeanalizowali dane satelitarne dotyczące niedoborów wody w latach 2004–2025 i wykorzystali model gospodarczy pokazujący powiązania między poszczególnymi sektorami.
Wyniki wskazują, że w przeciętnym roku susza obniża plony zbóż i rzepaku o około 12 proc., a ziemniaków i buraków cukrowych aż o 20 proc.
Susza kosztuje Polskę 7,5 mld zł. Rolnictwo ponosi największy ciężar
Według PIE w przeciętnym roku susza obniża polski PKB o niecałe 0,2 proc. w porównaniu z sytuacją, w której niedobór wody nie występuje. W przeliczeniu na wartość PKB z 2025 roku oznacza to około 7,5 mld zł rocznie.
Największe straty wartości dodanej dotyczą rolnictwa. Jednak spadek całkowitej produkcji rozkłada się na znacznie więcej branż. Z wyliczeń PIE wynika, że:
- 55 proc. spadku produkcji przypada na rolnictwo,
- 22 proc. na przemysł spożywczy,
- 18 proc. na handel i transport,
- 5 proc. na pozostałe sektory.
Oznacza to, że aż 45 proc. spadku produkcji wywołanego suszą występuje poza rolnictwem.
Susza u rolnika, straty w przetwórniach i handlu
Dlaczego susza na polu uderza także w inne branże? Gdy rolnicy zbierają mniej zbóż, ziemniaków czy buraków, do zakładów trafia mniej surowca. Przetwórstwo spożywcze ogranicza skalę działalności, a skutki odczuwają również firmy zajmujące się handlem i przewozem produktów.
PIE wskazuje, że w tych sektorach susza wpływa przede wszystkim na wielkość produkcji, a nie bezpośrednio na marże. Jednocześnie eksperci zaznaczają, że ich szacunki nie obejmują wszystkich możliwych konsekwencji niedoboru wody. Poza analizą pozostały między innymi straty w energetyce, przemyśle, leśnictwie i żegludze śródlądowej. Oznacza to, że całkowity koszt suszy dla polskiej gospodarki może być jeszcze większy.
Mniej strat o jedną piątą? Polska mogłaby zaoszczędzić 1,5 mld zł
Zdaniem autorów opracowania Polska powinna nie tylko reagować na skutki kolejnych susz, lecz przede wszystkim ograniczać ryzyko ich występowania i skalę strat.
Wśród najważniejszych działań PIE wymienia zwiększanie retencji krajobrazowej, ograniczanie nadmiernego odwadniania gruntów, renaturyzację rzek oraz ochronę mokradeł i lasów. Potrzebne są również skuteczny monitoring, system wczesnego ostrzegania i ocena zagrożenia suszą na poszczególnych obszarach.
Eksperci wyliczyli, że ograniczenie strat wywołanych suszą o 20 proc. pozwoliłoby zmniejszyć jej koszty o około 1,5 mld zł rocznie. Część działań zapobiegawczych mogłaby być finansowana ze środków Wspólnej Polityki Rolnej.
Kamila Szałaj, źródło: Polski Instytut Ekonomiczny, „Tygodnik Gospodarczy” nr 42/2026 z 22 października 2026 r.
