Młodzi rolnicy dostaną nowy pakiet. Starsi stracą dopłaty. UE ujawnia plan

Młodzi rolnicy dostaną „Starter pack”. A starszym mogą ograniczyć dopłaty

Unia Europejska szykuje duże zmiany we wsparciu dla rolnictwa po 2027 roku. W centrum nowej WPR mają znaleźć się młodzi rolnicy, którzy dostaną specjalny „Starter Pack”, czyli pakiet ułatwiający przejęcie i rozwój gospodarstwa. Jednocześnie Bruksela chce stopniowo ograniczać dopłaty dla rolników, którzy zakończyli już aktywną działalność. Takie wnioski płyną z najnowszego opracowania Parlamentu Europejskiego dotyczącego wymiany pokoleniowej w rolnictwie.

Co ma zawierać „Starter Pack” dla młodych rolników?

Według propozycji Komisji Europejskiej nowy pakiet dla młodych rolników "Starter Pack"ma działać jako „jedno okienko”, czyli uproszczony system wsparcia dostępny w jednym miejscu. W skład pakietu mają wejść:

• premie na start gospodarstwa,
• dotacje inwestycyjne (np. dotacje na maszyny i budowę)
• preferencyjne kredyty i gwarancje finansowe,
• wsparcie w zakupie ziemi,
• doradztwo i szkolenia,
• pomoc w przygotowaniu biznesplanu,
• uproszczone procedury składania wniosków.

Bruksela chce, aby młody rolnik mógł szybciej przejąć gospodarstwo i łatwiej zdobyć finansowanie na rozwój produkcji.

Nawet 6 proc. budżetu WPR dla młodych?

Komisja Europejska rekomenduje, aby co najmniej 6 proc. środków przeznaczonych na rolnictwo trafiało właśnie na wymianę pokoleniową. Obecnie państwa muszą przeznaczyć minimum 3 proc. puli dopłat na wsparcie młodych rolników. 

To oznacza miliardy euro dla młodych rolników w nowej perspektywie finansowej po 2027 roku. Na razie nie podano jeszcze dokładnych stawek dopłat dla poszczególnych krajów, ale dokument wyraźnie wskazuje, że młodzi mają być jedną z najważniejszych grup wspieranych przez nową WPR.

Już dziś Polska należy do krajów, które mocno wspierają młodych rolników. Obecna premia na start gospodarstwa wynosi 200 tys. zł (a od tego roku będzie to nawet 300 tys. zł dla rolników z produkcją zwierzęcą) i – jak wskazuje Parlament Europejski – jest jedną z najwyższych form wsparcia tego typu w UE.

Starsi rolnicy mogą stracić część dopłat

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych propozycji jest stopniowe wygaszanie dopłat obszarowych dla rolników, którzy przeszli na emeryturę. Według propozycji nowej WPR państwa członkowskie mają do 2032 roku ograniczyć płatności dla osób, które formalnie zakończyły działalność rolniczą.

Celem ma być szybsze przekazywanie gospodarstw młodszemu pokoleniu. Autorzy raportu zwracają uwagę, że w wielu krajach starsi rolnicy nadal utrzymują ziemię głównie po to, by pobierać dopłaty.

Ilu młodych rolników jest w Polsce i UE?

Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że w całej Unii Europejskiej jest obecnie około 960 tys. rolników poniżej 40. roku życia. To tylko około 11 proc. wszystkich prowadzących gospodarstwa.

W Polsce młodzi rolnicy prowadzą zwykle większe gospodarstwa niż średnia krajowa. Średnia powierzchnia gospodarstwa młodego rolnika wynosi ok. 21 ha. Dominują gospodarstwa nastawione na produkcję mleka i uprawy polowe.

Raport przypomina też, że między 2010 a 2023 rokiem w UE zniknęło około 3,6 mln gospodarstw rolnych.

Problemem nadal ziemia i pieniądze

Autorzy raportu podkreślają, że największą barierą dla młodych pozostaje dostęp do ziemi i kapitału. Dlatego nowe unijne plany zakładają rozwój preferencyjnych kredytów, państwowych gwarancji i systemów ułatwiających zakup gruntów przez młodych gospodarzy.

W dokumencie wskazano też, że Polska jest jednym z krajów, które już dziś stosują specjalne kredyty preferencyjne dla młodych rolników kupujących ziemię.

Kamila Szałaj