METSAF, to skrót od Middle East Crisis Temporary State Aid Framework, czyli przyjętego pod koniec kwietnia br. programu KE, który umożliwia państwom członkowskim wydatkowanie środków publicznych na łagodzenie skutków wzrostu kosztów wywołanych kryzysem na Bliskim Wschodzie, w co wchodzi m.in. pomoc rolnikom, w postaci dopłat do paliwa i nawozów. Jak dotąd z tego mechanizmu skorzystały Hiszpania, Francja, Grecja, Irlandia, a teraz także Szwecja.
KE zatwierdziła 149 mln euro dla szwedzkich rolników
Komisja Europejska 28 lipca zatwierdziła szwedzki program pomocy państwa o wartości 1,6 mld koron szwedzkich (149 mln euro) dla przedsiębiorstw z sektora rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury. Program będzie obowiązywał do 31 grudnia 2026 r. Ma złagodzić wspomniane skutki wzrostu cen paliw i nawozów spowodowanego kryzysem na Bliskim Wschodzie.
Pomoc będzie miała formę dotacji bezpośrednich. Szwedzkie gospodarstwa rolne otrzymają rekompensatę na poziomie 85% szacowanego wzrostu kosztów paliwa i nawozów azotowych, a tamtejsze gospodarstwa z sektora rybołówstwa i akwakultury tylko z tytułu kosztów paliwa. Całkowita kwota pomocy będzie się musiała zamknąć w 50 tys. euro na gospodarstwo.
Pięć krajów już korzysta z programu METSAF
Aktualne zestawienie pomocy dla rolników w ramach MESAF wygląda więc następująco:
- Hiszpania – 609 mln euro (w tym 500 mln euro na nawozy, a 109 mln euro na paliwa)
- Francja – 227 mln euro
- Szwecja – 149 mln euro
- Irlandia – 85 mln euro
- Grecja – 41 mln euro
Łącznie – 1 111 mln euro na dopłaty do paliwa i nawozów.
Dlaczego Polska nie korzysta z METSAF?
METSAF obowiązuje do 31 grudnia 2026 r. i umożliwia państwom członkowskim finansowanie pomocy dla rolnictwa, rybołówstwa, transportu oraz przemysłów energochłonnych. W przypadku rolnictwa wsparcie może obejmować część kosztów paliwa lub nawozów, jednak wymaga przygotowania krajowego programu i jego notyfikacji Komisji Europejskiej. Ale co wydaje się najważniejsze – pieniądze w ramach tego programu nie pochodzą z budżetu UE, ale z budżetów krajowych. I zdaje się, że tym należy tłumaczyć fakt, że Polska do tej pory nie wystąpiła do KE o zgodę na uruchomienie tego programu.
Ministerstwo rolnictwa planuje pójść inną drogą, taką, która zaangażuje krajowy budżet – w porównaniu - w mniejszym stopniu, a niewykluczone, że ostatecznie nawet w żadnym. Może się bowiem okazać, że polscy rolnicy skorzystają tylko z 66 mln euro, jakie KE przyznała Polsce w ramach tzw. unijnego Fertilisers Action Plan (ogłoszonego przez unijnego komisarza ds. rolnictwa Christophe Hansena 17 czerwca br., przy czym konkretne kwoty wsparcia podano – przypomnijmy na początku lipca br.).
Co prawda, KE założyła, że 66 mln euro może być zwiększone o 200% środkami krajowymi, ale tu też nie słychać – jak dotąd - by rząd zrobił jakikolwiek krok w tę stronę.
Agnieszka Kozłowska
