Produkcja prosiąt w dłuższym cyklu
Josef Möst utrzymuje 176 loch rasy landrace. Cztery lata temu część porodówek przekształcił w kojce swobodne dla loch. Obecnie dysponuje ośmioma takimi stanowiskami, podczas gdy pozostałe kojce nadal są jarzmowe. Impulsem do inwestycji była zmiana organizacji produkcji. W 2022 roku rolnik chciał przejść z cyklu czterotygodniowego na pięciotygodniowy, aby prosięta mogły przebywać z lochą 28 dni zamiast dotychczasowych 21.
– Chciałem, aby prosięta były silniejsze w momencie odsadzenia – wyjaśnia Möst.
Dotychczasowe 36 kojców nie wystarczało do przejścia na dłuższy cykl i obsługi większych grup porodowych. Rolnik wybudował nową chlewnię, a starą zmodernizował. W dwóch istniejących pomieszczeniach z pełną podłogą znalazło się miejsce na osiem dodatkowych kojców porodowych, potrzebnych do obsługi grupy liczącej 44 lochy.
Inwestycja w kojce dla loch
Möst wybrał kojce porodowe BeFree 3.0 firmy Schauer Agrotronic. Koszt jednego stanowiska wyniósł około 3000 euro netto. Hodowca zdecydował się ponieść ten wydatek nie tylko z myślą o spełnieniu przyszłych wymagań, lecz także po to, aby porównać codzienną pracę w kojcach swobodnych z obsługą tradycyjnych porodówek.
Każdy kojec ma 2,8 m długości i 2,4 m szerokości, czyli łącznie 6,72 m² powierzchni. Po zamknięciu locha stoi w nim po przekątnej, przodem do przejścia. Po jednej stronie znajdują się koryto i gniazdo dla prosiąt, co pozwala na wygodną obsługę zwierzęcia z korytarza. Początkowo koryto znajdowało się w narożniku, pomiędzy dwiema ścianami kojca a gniazdem. Takie ustawienie tworzyło wąskie przejście i zwiększało ryzyko, że prosię znajdzie się w strefie, w której locha może je przygnieść podczas kładzenia się.
Przesunięte koryto w porodówce
W 2024 roku Möst zlecił przebudowę czterech z ośmiu kojców swobodnych. Koryta przesunięto dalej w głąb kojca, dzięki czemu wokół nich powstało przejście dla prosiąt, które zyskały możliwość łatwiejszego zejścia z drogi lochy, gdy ta kładzie się lub zmienia pozycję.
– Po tej modyfikacji mamy mniej strat spowodowanych przygnieceniami w tym obszarze – informuje producent prosiąt.
Hodowca planuje wprowadzić tę zmianę również w pozostałych czterech kojcach. Sugestia została również uwzględniona przez producenta wyposażenia przy opracowywaniu kolejnego modelu BeFree 4.0. Jest to przykład, jak doświadczenia z codziennej pracy mogą wpływać na rozwój technologii utrzymania zwierząt.
Rolnik przetestował trzy rodzaje koryt
Podczas modernizacji Möst przetestował trzy rozwiązania. W pierwszym kojcu zastosowano betonowe koryto umieszczone na poziomie podłogi, w drugim wyżej położone koryto ze stali nierdzewnej, a w trzecim płytkie, stalowe koryto przeznaczone dla lochy i prosiąt. Lochy mają stały dostęp do paszy dzięki sterowanym czujnikami dozownikom zamontowanym w kojcach. Ostatecznie hodowca najlepiej ocenia koryto łączone dla lochy i prosiąt. Jest ono podzielone na dwie części: po jednej stronie znajduje się poidło, a po drugiej miejsce na suchą paszę. Koryto ma zaledwie 7 cm wysokości, dlatego mogą z niego korzystać również młode zwierzęta. Konstrukcja pozwala im jeść i pić bez przeszkadzania lochom.
– Prosięta uczą się pobierania paszy, obserwując lochę – uważa Möst.
Płytkie koryto ma również zalety higieniczne. Pasza nie zalega w nim w dużych ilościach, łatwiej je oczyścić, a straty paszy nie stanowią takiego problemu jak w głębszych konstrukcjach. Hodowca rozważa zastosowanie tego rozwiązania także w starszych, konwencjonalnych kojcach porodowych.
Bezpieczna strefa legowiskowa dla prosiąt
Prosięta docierają do gniazda przez przejście prowadzące wokół koryta. Fakt, że znajduje się ono bezpośrednio obok koryta dla lochy nie stanowi problemu. Strefa legowiskowa jest osłonięta, dzięki czemu tworzy ciepłe miejsce odpoczynku. Podłoga gniazda jest ogrzewana, a ciepło dostarcza piec wykorzystujący zrębki drzewne. Pokrywa gniazda składa się z dwóch części. Można je otwierać razem lub niezależnie. Jedna z nich umożliwia włożenie dodatkowej lampy grzewczej, a druga pozwala szybko sprawdzić, co dzieje się wewnątrz gniazda, bez otwierania całej konstrukcji.
Szczególnie praktyczna jest możliwość całkowitego odizolowania prosiąt w gnieździe. Möst wykorzystuje tę funkcję podczas leczenia, szczepień i znakowania zwierząt. Najpierw opuszcza drzwi przesuwne oddzielające gniazdo od kojca, a następnie zamyka niewielkie drzwi prowadzące do przejścia.
Organizacja pracy w nowej porodówce dla loch
Lochy są unieruchamiane w kojcach porodowych na jeden dzień przed porodem i cztery dni po nim. Poza tym okresem mają możliwość korzystania z większej części kojca. Rozwiązanie pozwala pogodzić potrzebę zabezpieczenia prosiąt w najbardziej krytycznym okresie z większą swobodą ruchu w pozostałym czasie. Hodowca nie zauważył większych różnic w przebiegu porodów między lochami utrzymywanymi w kojcach swobodnych a zwierzętami przebywającymi w tradycyjnych kojcach jarzmowych. W kojcu BeFree locha stoi tyłem do ściany, ale dzięki ustawieniu po przekątnej pozostaje wystarczająco dużo miejsca do udzielenia pomocy przy porodzie.
– Ukośne ustawienie lochy zapewnia mi łatwy dostęp do zwierzęcia – wyjaśnia Möst.
W razie potrzeby można także odsunąć tylny metalowy element jednego ze skrzydeł kojca, uzyskując jeszcze swobodniejszy dostęp do lochy.
Więcej czasu potrzebnego do kontroli
Möst pozytywnie ocenia zmodyfikowane kojce, choć przyznaje, że wymagają one większego nakładu pracy. W większych kojcach prosięta nie zawsze przebywają razem, dlatego podczas obchodu wymagają dokładniejszej kontroli na całej powierzchni.
– W jarzmowych kojcach wszystko widzę na pierwszy rzut oka – zauważa hodowca.
Więcej czasu może zajmować również wyłapywanie prosiąt oraz sprzątanie pomieszczenia. Z drugiej strony system umożliwia bardziej naturalne przemieszczanie się zwierząt i odpowiada kierunkowi zmian legislacyjnych dotyczących ograniczenia unieruchamiania loch. Hodowca nie wyklucza w przyszłości modernizacji pozostałych 36 kojców porodowych.
Doświadczenia bawarskiego hodowcy pokazują, że przejście na otwierane kojce porodowe wymaga nie tylko zakupu wyposażenia, lecz także dokładnego zaplanowania pracy. Znaczenie ma układ koryt, poideł, gniazd i przegród, a także możliwość łatwego oddzielenia prosiąt podczas zabiegów. Przesunięcie koryta i stworzenie okrągłego przejścia poprawiło bezpieczeństwo prosiąt w gospodarstwie Mösta. Przed zakupem wyposażenia warto zatem analizować nie tylko cenę i powierzchnię kojca, lecz także drogę przemieszczania się zwierząt, możliwość kontroli prosiąt i sposób wykonywania codziennych zabiegów.
Oprac. Dominika Stancelewska na podstawie artykułu w topagrar.com
