Nasza strona zapisuje niewielkie pliki tekstowe, nazywane ciasteczkami (ang. cookies) na Twoim urządzeniu w celu lepszego dostosowania treści oraz dla celów statystycznych. Możesz wyłączyć możliwość ich zapisu, zmieniając ustawienia Twojej przeglądarki. Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawień oznacza zgodę na przechowywanie cookies w Twoim urządzeniu. Więcej informacji o plikach cookies.

Zgadzam się

r e k l a m a

Partner serwisu

Ograniczanie antybiotyków w hodowli

Hodowla Zwierząt
Data publikacji 21.05.2017r.

Rosnąca oporność bakterii na antybiotyki stosowane w leczeniu ludzi sprawia, że coraz mocniej zwraca się uwagę na konieczność podjęcia działań zmierzających do ograniczenia nadużywania antybiotyków w produkcji zwierzęcej. Krajowy program działania w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe jest właśnie w trakcie opracowywania. Ma ograniczyć masowe profilaktyczne podawanie antybiotyków zwierzętom.

Celem programu jest upowszechnienie wiedzy na temat zagrożeń płynących z nadmiernego i nierozważnego stosowania antybiotyków u zwierząt oraz wypracowanie dobrych praktyk mających na celu ograniczenie stosowania antybiotyków w medycynie weterynaryjnej. Oba te zagadnienia dotyczą w tym samym stopniu lekarzy weterynarii co hodowców mających bezpośredni wpływ na zdrowie zwierząt poprzez przestrzeganie m.in. warunków dobrostanu zwierząt, żywienie, higienę czy bioasekurację.

r e k l a m a



Jak pokazują dane opublikowane przez Europejską Agencję Leków, stosowanie antybiotyków w Europie jest ponad dwukrotnie wyższe u zwierząt niż u ludzi. W latach 2011–2014 zużycie antybiotyków w rolnictwie wzrosło o 23%, a Polska zajmuje 2 miejsce w Europie pod względem zużycia w hodowli zwierząt antybiotyków najsilniejszych w leczeniu chorób ludzi. Coraz częściej apeluje się więc o zmniejszenie zużycia antybiotyków w całej Unii Europejskiej i podjęcie działań, które mają wyeliminować rutynowe profilaktyczne podawanie antybiotyków zdrowym zwierzętom na rzecz działań mających na celu poprawę zdrowia i warunków życia zwierząt.

W opracowaniu program kontroli

Jak informuje Główny Inspektorat Weterynarii, krajowy plan działania w zakresie zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe jest w trakcie opracowywania i ma zostać wdrożony do połowy 2017 roku. Zadania, które mają być realizowane w ramach programu w latach 2017–2018 to między innymi opracowanie i wdrożenie dobrych praktyk dla lekarzy wolnej praktyki, w tym opracowanie rekomendacji terapeutycznych dla lekarzy, opracowanie „Przewodnika Dobrej Praktyki Oznaczania Oporności na Substancje Przeciwbakteryjne” czy rozbudowa programu informatycznego zbierającego dane dotyczące zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych z podziałem na gatunki zwierząt, u których je zastosowano. Przewidziane są także warsztaty dla lekarzy, jak i nadzoru farmaceutycznego Inspekcji Weterynaryjnej oraz szkolenia dla hodowców związane z propagowaniem zasad higieny i polepszania dobrostanu jako alternatywy dla stosowania antybiotyków.



Inspekcja Weterynaryjna kontroluje gospodarstwa w zakresie obecności i stosowania antybiotyków w produkcji zwierzęcej

Program ma zapewnić monitorowanie oporności bakterii na substancje antybakteryjne jako skutki ich stosowania w weterynarii. Jak wyjaśnia GIW, w tym celu ma powstać strona internetowa (niezależna platforma), w skład której wejdą wszyscy zainteresowani, którym zależy na podnoszeniu jakości produktów pochodzenia zwierzęcego, a więc organy administracji państwowej, przedstawiciele uczelni, samorządu lekarsko-weterynaryjnego, stowarzyszenia producentów i przetwórców. Na stronie tej znajdą się przewodniki adresowane zarówno do rolników, jak i lekarzy weterynarii.

Od 2009 roku przeprowadzana już jest przez Zakład Farmacji Weterynaryjnej Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w Puławach analiza stosowania produktów leczniczych weterynaryjnych u zwierząt gospodarskich. W badaniach sondażowych bierze co roku udział około 100 lekarzy weterynarii z różnych województw, a celem programu jest m.in. rozpoznanie krajowych tendencji postępowania terapeutycznego oraz ocena preferencji w stosowaniu leków w podejmowanej antybiotykoterapii.

Zagrożenie dla zdrowia ludzi

Inspekcja Weterynaryjna wspólnie z Państwowym Instytutem Weterynaryjnym w Puławach wprowadziła w ostatnich latach kilka działań kontrolnych w zakresie ograniczenia stosowania antybiotyków oraz monitorowania antybiotykooporności. Jednym z nich jest Plan Urzędowej Kontroli Pasz. Po raz pierwszy został on opracowany i wdrożony w 2004 roku. Plan jest corocznie modyfikowany i opiera się na wynikach badań kontrolnych z lat ubiegłych. W Planie Urzędowej Kontroli Pasz prowadzone są m.in. badania w kierunku wykrywania niedozwolonych antybiotykowych stymulatorów wzrostu.

Jak podkreśla Główny Inspektorat Weterynarii, wyniki urzędowej kontroli pasz wskazują na znaczący spadek wyników dodatnich w próbkach pasz badanych w kierunku obecności różnych grup antybiotyków. Zdaniem Inspekcji, ta pożądana tendencja wiąże się z podejmowaniem na fermach inwestycji w obiekty, infrastrukturę i systemy bioasekuracji. Należy też wspomnieć o monitoringu wody na obecność antybiotyków. Dodatnie wyniki badań wody przeznaczonej do pojenia zwierząt nie wskazują na nielegalne stosowanie antybiotyków w chowie i hodowli. Większość stwierdzanych przypadków związana była z niewielkimi poziomami antybiotyków w wodzie (kilka, kilkanaście mikrogramów) i wynikała najczęściej ze złego stanu technicznego i sanitarnego instalacji wodnej na fermach. Każdorazowo bowiem w instalacjach stwierdzano obecność biofilmu wiążącego pozostałości substancji leczniczych, których niewielkie ilości były uwalniane do wody do pojenia.

  • Monitoring sprzedaży antybiotyków
    Zbieranie danych dotyczących sprzedaży przeciwbakteryjnych produktów leczniczych weterynaryjnych ma na celu określenie trendów w dystrybucji tych produktów, określenia jej tendencji (wzrostowej lub spadkowej), a przez to, w zależności od uzyskanych wyników, określenie dalszego postępowania. Program realizowany jest przez ministerstwo rolnictwa. W raportach przekazywanych co kwartał przez hurtownie farmaceutyczne produktów leczniczych weterynaryjnych do MRiRW uwzględnione są wszystkie dopuszczone do obrotu w kraju produkty lecznicze weterynaryjne (w tym środki przeciwdrobnoustrojowe) z określeniem: nazwy, postaci produktu, wielkości opakowania produktu, całkowitej ilości wydanego produktu w danym kwartale, całkowitej wartości netto wydanego produktu.

    Zdecydowanie większy odsetek stosowanych przeciwbakteryjnych leków weterynaryjnych stanowią te, które są przeznaczone dla zwierząt gospodarskich konsumpcyjnych. Na podstawie danych zebranych w 2014 roku stwierdzono, że całkowita sprzedaż antybiotyków była na poziomie 581 ton substancji czynnych.
Jak przekonuje Inspekcja Weterynaryjna, wprowadzenie w gospodarstwach procedur dokładnego czyszczenia linii do pojenia oraz usuwanie biofilmu w każdym ze stwierdzanych przypadków prowadziło do eliminacji obecności pozostałości antybiotyków w wodzie. Dlatego ważne jest, by hodowcy byli świadomi konieczności czyszczenia systemów pojenia każdorazowo po stosowanym leczeniu z wykorzystaniem wody.



Krajowy program ostrożnego stosowania antybiotyków będzie oparty o analizę zużycia antybiotyków w medycynie weterynaryjnej

Inspekcja Weterynaryjna przeprowadza nie tylko kontrole w gospodarstwach, ale też regularnie kontroluje 124 hurtownie produktów leczniczych weterynaryjnych oraz około 7 tys. zakładów leczniczych dla zwierząt. Corocznie jest to około 1200 kontroli.

Monitoring antybiotykooporności

Inspekcja Weterynaryjna prowadzi od 2014 roku monitoring oporności bakterii występujących u zwierząt (np. Salmonella, E. coli, Campylobacter) na środki przeciwbakteryjne. Od 2015 roku w proces monitoringu antybiotykooporności włączyła się również Państwowa Inspekcja Sanitarna. Program jest realizowany w oparciu o Decyzję wykonawczą Komisji z 12 listopada 2013 r. nr 652/2013 w sprawie monitorowania i sprawozdawczości w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u bakterii zoonotycznych i komensalnych i będzie kontynuowany przynajmniej do 2020 roku. Wyniki monitoringu wyraźnie wskazują, że stosowanie antybiotyków przyczynia się do wzrostu oporności drobnoustrojów. Przy czym oporność mikrobiologiczna nie jest tożsama z opornością kliniczną, przy której stwierdza się brak skuteczności leczniczej danego leku. Niemniej jednak ocena tendencji i źródeł oporności na antybiotyki jest niezbędna do walki z rosnącym zagrożeniem.

Dominika Stancelewska

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a