Zwalczanie omacnicy prosowianki w kukurydzy - czas wystawić pułapki!

Uprawa
Data publikacji 06.06.2017r.

Średnie straty w plonach powodowane przez omacnicę prosowiankę w Polsce szacowane są na ok. 15%, ale lokalnie tracony jest nawet cały plon. Trzeba wiedzieć, że szkodnik ten ma szereg roślin alternatywnych, na których może przechodzić swój rozwój. Są to: proso, sorgo, buraki cukrowe, papryka, chmiel, winorośl, jabłoń oraz rabarbar.

Na tych roślinach gąsienice omacnicy prosowianki mogą się rozwijać, ale na szczęście nie masowo. Do zwalczania omacnicy, jeśli zajdzie taka potrzeba, mamy jeszcze co najmniej miesiąc. Dziś przypominamy biologię rozwoju szkodnika i wyjaśnimy zasady poprawnego monitoringu tego szkodnika, z czym w praktyce zdarzają się spore problemy.


Krytyczny początek lipca

Omacnica prosowianka rozwija w warunkach Polski jedno pokolenia i tylko okresowo może pojawić się nieliczna grupa drugiego pokolenia. Stadium zimującym są gąsienice ukryte w resztkach pożniwnych, które w maju przędą kokony i przepoczwarczają się. Wyloty motyli omacnicy rozpoczynają się już w połowie czerwca i trwają nawet do 8 tygodni. Składanie jaj przez samice rozpoczyna się natomiast w połowie czerwca, a maksymalne nasilenie składania jaj przypada na drugą połowę lipca. Gąsienice zależnie od warunków pogodowych wylęgają się po 7–10 dniach i trwa to od końca czerwca do końca sierpnia.


Omacnica uszkadza wszystkie nadziemne części roślin: wiechy, pochwy liściowe, zawiązki kolb, nerwy główne. Dużo gąsienic zaraz po wylęgu migruje na świeże znamiona kolb i je przegryza. Jak wzmocni się aparat gębowy młodych larw, wgryzają się one do wnętrza twardszych tkanek rośliny tj. do łodyg i tworzą komory przegryzając też międzywęźla. To powoduje w konsekwencji łamanie i zasychanie wiech, co bardzo skraca okres pylenia kukurydzy i ilość produkowanego przez rośliny pyłku. To wszystko skutkuje znacznie gorszym i nierównomiernym zaziarnieniem kolb. Omacnica żerując w pochwach liści zmniejsza też powierzchnię asymilacyjną roślin. Z powodu uszkodzeń liści okrywowych kolb te bieleją i przedwcześnie zasychają. W późniejszym okresie, kiedy już rośliny są osłabione, omacnica interesuje się łodygami – wgryza się do środka i zżera rdzenie łodyg. Zaburza to transport wody i substancji odżywczych, a w miejscach najsilniejszych uszkodzeń łodygi łamią się.




Szczególnie szkodliwe jest, kiedy łodyga łamie się pod osadzeniem kolby. Potem przychodzi czas na żer w kolbach – gąsienice odżywiają się miękkimi ziarniakami, a gdy te stwardnieją, żerują w osadkach. Szkodliwe dla plonu jest też podgryzanie przez gąsienice kolb u nasady, po którym kolby charakterystycznie zwisają i ostatecznie opadają na ziemię. Uszkodzenia wyrządzane przez omacnicę prosowiankę skutkują też wzrostem porażenia kukurydzy przez fuzariozę kolb, a to do zagrożenia polonu mikotoksynami.

Omacnica prosowianka lubi monokulturę

Omacnica zimuje w resztkach pożniwnych i dlatego namnażaniu jej populacji bardzo sprzyja monokultura i uproszczona uprawa. Lata suche i ciepłe sprzyjają namnażaniu się populacji, co może doprowadzić w niektórych rejonach do gradacji szkodnika. Agrotechnika z właściwym płodozmianem jest najskuteczniejszą metodą ograniczania omacnicy.



Zależnie od warunków pogodowych zwykle po 7–10 dniach od złożenia przez omacnicę prosowiankę jaj wylęgają się z nich larwy (gąsienice). Od tego momentu, zanim gąsienice wzmocnią aparat gębowy i wgryzą się do rośliny, mamy ok. 3 dni na skuteczne ich zwalczenie

Do agrotechnicznych metod ochrony kukurydzy przed omacnicą prosowianką zaliczyć trzeba właśnie właściwy płodozmian i zmianowanie, wczesny zbiór, rozdrabnianie i głębokie przyoranie resztek pożniwnych możliwie szybko po zbiorze. Ważne jest niszczenie i usuwanie z pola chwastów (zwłaszcza o grubych łodygach, które mogą być miejscem zimowania gąsienic omacnicy). Zalecana jest możliwie głęboka orka zimowa, wiosenne talerzowanie, zrównoważone nawożenie azotem, uprawa odmian mniej podatnych i izolacja pól z ubiegłorocznymi resztkami pożniwnymi po kukurydzy. Uprawa bezorkowa kukurydzy, zwłaszcza w monokulturze, może spowodować 7–10-krotne zwiększenie populacji wylatujących motyli omacnicy w stosunku do uprawy orkowej.

Dobór odmian

Ważne w ograniczaniu szkodliwości omacnicy są metody hodowlane polegające na wyborze do uprawy odmian, które są mniej podatne na uszkodzenia. Najbardziej istotny jest wybór mieszańców o odpowiedniej wczesności. Tam gdzie omacnica występuje licznie, nie powinno uprawiać się odmian najwcześniejszych. Takie odmiany omacnica zasiedla w pierwszej kolejności.



Pułapkę typu delta składa się w kształt trójkąta. Na podłodze takiego domku z daszkiem jest naniesiony specjalny lep i doklejony jest do niej dyspenser feromonowy (najczęściej gumowy). Taką pułapkę mocuje się zazwyczaj na specjalnym paliku dołączonym do zestawu. Przy obsłudze pułapki trzeba wymieniać podłogę lepową no i oczywiście raz na 7 dni dyspenser

Różnica w podatności odmian kukurydzy na uszkodzenia wyrządzane przez omacnicę prosowiankę bywa duża. Odmiany podatne są uszkadzane nawet dwa do trzech razy silniej od odmian odpornych. Niestety, w praktyce trudno znaleźć obiektywne wyniki doświadczeń w zakresie podatności odmian, zwłaszcza tych spoza Krajowego Rejestru. Wynika to z tego, że średnio odmiana kukurydzy żyje na rynku przez 3 lata i znika, bo zastępują ją nowsze odmiany. Natomiast, aby przeprowadzić obiektywne badania w zakresie podatności na uszkodzenia przez omacnicę też trzeba 2–3 lat. W efekcie, kiedy wyniki badań mogłyby być udostępnione, odmiany na rynku często już nie ma.

Mimo wszystko cenne pod względem odporności na uszkodzenia omacnicy są badania COBORU, w których po każdym sezonie podawany jest procent uszkodzonych roślin dla większości badanych odmian kukurydzy. Analizując te wyniki trzeba porównać uszkodzenia z kilku lat doświadczeń. Z danych COBORU wynika, że odmiany z tych samych grup wczesności, uprawianych w tych samych lokalizacjach mają uszkadzanych od ok. 15% do 25% roślin. Różnica jest zatem duża.

Artykuł podzielony na strony, czytasz 1 z 2 stron.

Czytaj dalej

Zwalczaj omacnice w kukurydzy

Partner serwisu