Dzwonek Letnia promocja - Czytaj za 1 zł Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak chłopi w Armii Witosa walczyli w wojnie polsko-bolszewickiej?

Paweł Mikos
Kategoria: Wiadomości
Jak chłopi w Armii Witosa walczyli w wojnie polsko-bolszewickiej?
Wiadomości Ciekawostki
Data publikacji 27.12.2020r.

Stanisław Zyś, rolnik z Małopolski, odpowiedział na apel premiera Witosa do chłopów i zaangażował się w obronę Polski w okresie wojny polsko-bolszewickiej. Został nawet ranny w głowę. Jak tamten czas wygląda we wspomnieniach jego bliskich?

r e k l a m a

Chłopi i Witos uratowali Polskę przed bolszewikami

 W tym roku przypada setna rocznica bitwy warszawskiej i przełamania bolszewickiej ofensywy. Niezwykle duże znaczenie w wojnie polsko-bolszewickiej odegrali mieszkańcy wsi oraz Wincenty Witos powołany na stanowisko premiera pod koniec lipca 1920 roku. Jednak coraz mniej osób pamięta o wkładzie chłopów w uratowanie Polski przed bolszewicką niewolą. Połączenie tego z geniuszem taktycznym Piłsudskiego i jego sztabu pozwoliło odwrócić losy wojny i uchronić Polskę przed bolszewikami

Z tego powodu niedawno redakcja „Tygodnika Poradnika Rolniczego” ogłosiła konkurs na wspomnienia rodzin chłopów, którzy odpowiedzieli na dramatyczne apele premiera Wincentego Witosa i zaangażowali się w obronę Ojczyzny podczas wojny polsko-bolszewickiej.

Chłopi i Witos uratowali Polskę przed bolszewikami

Witos: lepsza śmierć niż podła niewola

Za to, czy państwo nasze obronimy od zagłady, siebie od jarzma niewoli, rodziny nasze od nędzy, a całe pokolenia nasze od hańby, za to my, Bracia Włościanie, odpowiedzialność poniesiemy i ponieść musimy – napisał już jako premier Wincenty Witos w „Odezwie do Braci Włościan” 30 lipca 1920 roku . – Od nas, Bracia Włościanie, Polska Ludowa może wymagać ratunku, w pierwszym rzędzie od nas, by my jesteśmy najliczniejsi, bo nam ona najwięcej dać może w przyszłości. Państwo to Naród, Państwo to Wy! (…) Gdyby przyszła potrzeba, musimy podjąć walkę na śmierć i życie, bo lepsza nawet śmierć niż życie w kajdanach, lepsza śmierć niż podła niewola – można przeczytać dalej.

Witos: lepsza śmierć niż podła niewola

70% polskich żołnierzy w wojnie polsko-bolszewickiej miała pochodzenie chłopskie

Dodatkowym bodźcem do obrony Polski przez mieszkańców wsi miała być przyjęta przez Sejm 15 lipca ustawa od reformie rolnej oraz powołanie Rządu Obrony Narodowej pod kierownictwem Witosa. Chłopów motywowała także chęć obrony wiary przed bolszewikami.

Niektórzy wskazują, że w Armii Ochotniczej „zaledwie” 20% stanowili chłopi, ale należy także pamiętać, że mieszkańcy wsi żyjący z roli już wcześniej masowo odpowiedzieli na pobór do wojska i w trakcie wojny polsko-bolszewickiej aż 70% żołnierzy armii regularnej było pochodzenia chłopskiego!
Warto także wspomnieć o zaangażowaniu, głównie finansowym, właścicieli majątków ziemskich w obronę Ojczyzny.

70% polskich żołnierzy w wojnie polsko-bolszewickiej miała pochodzenie chłopskie

Konkurs TPR "Moi bliscy w armii Witosa”.

r e k l a m a

O tym jak wyglądało codzienne zaangażowanie chłopów w obronę Ojczyzny opowiedział Marian Zyś, Czytelnik „Tygodnika Poradnika Rolniczego”, który opisał losy swojego ojca, Stanisława. Poniżej publikujemy w całości list nadesłany przez Pana Mariana Zysia wraz ze zdjęciem jego ojca oraz wierszem z okresu wojny polsko-bolszewickiej. Jedynie śródtytuły pochodzą od redakcji.

 

Stanisław Zyś wziął udział w pospolitym ruszeniu Witosa

Bardzo się ucieszyłem z konkursu „Moi bliscy w armii Witosa”. Chcę napisać, że mój ojciec ur. W 1890 r. też brał udział w tym pospolitym ruszeniu Witosa. Ojciec to Stanisław Zyś. Wyruszył na Warszawę furmanką zaprzężoną w konie, prawdopodobnie jechało więcej.  Ja jako kilkuletni chłopiec (urodziłem się w 1951 r., a ojciec zmarł w 1959 r.) zapamiętam jak ojciec w towarzystwie rówieśników często powtarzał słowo „moskole”.

 Stanisław Zyś wziął udział w pospolitym ruszeniu Witosa

Stanisław Zyś był ranny w głowę i operowany na froncie

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Pamiętniki mieszkańców wsi. Sto lat mojego gospodarstwa

Pamiętniki mieszkańców wsi. Sto lat mojego gospodarstwa

Płacisz tylko

29,00 zł

Cena regularna 37,80 zł

SPRAWDŹ

W późniejszych latach wiedziałem że ojciec brał udział w  bitwie warszawskiej, ale to było wielkie „tabu”. Zapamiętałem też, że za uchem miał zagłębienie, które stale smarował jakimś płynem. Dla uzupełnienia moich wiadomości pytałem starszego o  17 lat a Adolfa o przeżycia ojca z okresu tej wojny. Brat powiedział, że z ojcem pojechało ich więcej i tam na tyłach frontu „furmanił” tzn. dowoził wszystko potrzebne wraz z amunicją, a z linii frontu odwoził na tyły rannych. W tym czasie ojciec też był ranny i na miejscu był operowany i opatrywany. Po tym postrzale pozostało mu zagłębienie za uchem. Był czynny do końca wojny. Po zakończeniu szczęśliwie powrócił, tylko nie wiem  czy wszyscy, którzy nim pojechali wrócili.

Chcę jeszcze przekazać, że w kościele w Szreniawie k. Miechowa (małopolskie) jest tablica ufundowana w 1930 r. przez parafian na 10 rocznicę bitwy warszawskiej, na pamiątkę tych z parafii szreniawskiej, którzy nie powrócili z bitwy.

„Boże w chłopie polskim siłę wzbudź, złego moc skrusz”

Chcę przekazać piękny wiersz napisany na cześć Witosa, a podało mi go z pamięci 90-letnia sąsiadka:

Smutna wierzba u jeziora
kąpie swój brunatny włos, 
wódz nasz Witos co wieczora
śle do kraju tęskny głos.  

Powiedz wietrze mej rodzinie
jak mi smutno bez niej żyć,
jak mi smutno czas tu płynie.
Długo jeszcze mam tu być? 

Tam znam każdą rzekę, górę,
każdy strumień, każdy gaj,
tutaj wszystko tak ponure
woła do mnie, gdzie Twój kraj.  

Boże Ojcze coś jest w niebie
w chłopie polskim siłę wzbudź,
złego moc skrusz, błagam Ciebie
do Ojczyzny wróć, mnie wróć.

 wspomnienie o Stanisławie Zysiu z wojny polsko-bolszewickiej

 

Paweł Mikos
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe,
Fot. listu Mariana Zysia – Paweł Mikos

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody