Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Zasadowica żwacza - nie mniej groźna niż kwasica

Polskie mleko Choroby krów
Data publikacji 16.04.2021r.

Zasadowica żwacza jest schorzeniem metabolicznym wywoływanym przede wszystkim nadmiarem białka w dawce pokarmowej, przy jednoczesnym niedoborze energii żwaczowej. Pobieranie przez krowy nadmiernych ilości białka ulegającego rozkładowi w żwaczu przyczynia się do powstawania dużych ilości amoniaku, który jest wchłaniany, a następnie przekształcany w wątrobie w mocznik.

Pozostało 60% artykułu.
Więcej przeczytasz dzięki prenumeracie lub kupując dostęp.

Masz już prenumeratę lub dostęp?

Możesz już teraz kupić dostęp do wszystkich treści lub do wybranego artykułu

Kup dostęp Kup ten artykuł za 3,69 zł Kup ten artykuł za 0 złpo wyrażeniu zgód

r e k l a m a

Wszystkiemu winna zbyt duża ilość białka

W tym okresie obserwujemy często obniżenie białka w mleku, co jest przede wszystkim wynikiem niedostatecznego zaopatrzenia krów w energię i białko nieulegające rozkładowi w żwaczu. Przebiałczenie krów wchodzących w szczyt laktacji powoduje pogłębienie ujemnego bilansu energii oraz zaburzenia płodności. Na przemianę 1g azotu z amoniaku do mocznika krowa zużywa 4,4 kcal energii NEL. Ogólnie straty energii związane z syntezą mocznika mogą być równe potrzebom na syntezę 2–3 kg mleka.

Nadmierne ilości białka ogólnego w dawce (powyżej 19–20%) powodują podwyższenie pH treści żwacza i gromadzenie w nim dużych ilości amoniaku. Zasadowica może występować w następstwie braku lub niedoboru łatwo fermentujących węglowodanów w paszy. Białka pokarmu, przez niebiałkowe związki azotowe w żwaczu rozkładane są przez enzymy bakteryjne do amoniaku. Amoniak wykorzystywany jest przez bakterie i pierwotniaki do syntezy ich własnych białek. Jest to w znacznym stopniu uzależnienie od podaży łatwo fermentujących węglowodanów. Stężenie NH3 w treści żwacza wzrasta natychmiast po pobraniu pokarmu i osiąga maksimum po 1–4 godzinach.

Do optymalnej syntezy białek stężenie powinno wynosić 5–15 mmol NH3/l płynu żwaczowego. Nadmiar amoniaku nie jest wykorzystywany do żwaczowej syntezy białek.

Jak dochodzi do rozwoju zasadowicy?

r e k l a m a

Amoniak w żwaczu występuje w postaci zasady aminowej i dlatego nie jest usuwany podczas odbijania gazów. Nadmiar amoniaku dociera żyłą wrotną do wątroby, gdzie przekształca się w mocznik, który ze śliną i przez ścianę żwacza wraca z powrotem do przedżołądków lub jest wydalany przez nerki. Jeżeli produkcja amoniaku w żwaczu jest zbyt szybka i w dużych ilościach, wówczas zostaje przekroczona wydajność wątroby do syntezy mocznika i dochodzi do zasadowicy. Możliwości detoksykacyjne wątroby wynoszą około 2 mmol NH3/min/1kg wątroby. Górna granica poziomu amoniaku w treści żwacza wynosi 20 mg/100 ml. Powyżej 40 mg/100 ml pojawiają się pierwsze objawy alkalozy subklinicznej a przy 80–100 mg/100 ml dochodzi do zatrucia organizmu. Podczas rozwoju zasadowicy obniża się także proces jonizacji Ca i Mg, w wyniku czego powstają słabo rozpuszczalne sole anionowe. Sprzyja to powstawaniu tężyczki magnezowej, zaleganiu poporodowemu, gniciu w żwaczu oraz zaparciach i przemieszczaniu trawieńca. W środowisku żwacza przy zasadowicy szybko namnaża się gnilna mikroflora, głównie bakterie Enterbacteriaceae (E-coli, Proteus).


  • W środowisku zasadowym żwacza szybko rozwija się gnilna flora bakteryjna (bakterie grupy Coli i Proteus), a ich toksyny oraz produkty rozpadu białek wywołują stany zapalne układu pokarmowego

Jakie są konsekwencje zasadowicy u krów mlecznych?

Konsekwencją wystąpienia zasadowicy u krów cielnych jest gorsza zdrowotność cieląt, które rodzą się z alkalozą i wykazują słabą żywotność i niską masę ciała. Ponadto mogą występować przykurcze ścięgien kończyn oraz zgrubienie nasad kości długich. W krwi występują zmiany biochemiczne w gospodarce elektrolitowej, tłuszczowej i węglowodanowej.

Mocznik i amoniak oddziałują na rozwój pęcherzyka, owulacje, zapłodnienia i rozwój zarodków. U krów z zasadowicą dochodzi do osłabienia czynności rozrodczych, ciężkich porodów, opóźnienia inwolucji macicy i czasu wystąpienia cyklu jajnikowego. Zaburzenia immunologiczne objawiające się upośledzeniem funkcji białych ciałek krwi, stwarzają wspólne ryzyko wystąpienia zapalenia wymienia i macicy. Alkaloza metaboliczna z niedoborem wapnia występuje wtórnie przy przemieszczaniu trawieńca. Istnieje ścisły związek między zasadowicą, a porażeniem poporodowym, ponieważ receptory białkowe na powierzchni kości i nerek rozpoznające parathormon są mniej aktywne, jak również nie powstaje aktywna forma witaminy D3.

Objawy choroby:

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Elita – dwuletnia prenumerata

Elita – dwuletnia prenumerata

Płacisz tylko

126,00 zł SPRAWDŹ
  • upośledzony apetyt, przeżuwanie i motoryka żwacza i czepca,
  • nawracające wzdęcia,
  • okresowe stany biegunkowe,
  • spadek tłuszczu w mleku,
  • objawy podobne do porażenia,
  • płyn żwaczowy ma barwę brązową, wodnistą konsystencję o zapachu amoniaku,
  • płyn żwaczowy nie zawiera pierwotniaków.

Zawartość mocznika w krwi oraz w mleku jest ściśle związana z terminem pobrania paszy. Najwyższe stężenie amoniaku w treści żwacza i krwi występuje 1–2 godz. po podaniu, a mocznika we krwi po 3–5 godz. i w mleku po 4–7 godz.

  • Zawartość mocznika w krwi oraz w mleku jest ściśle związana z terminem pobrania paszy. Najwyższe stężenie amoniaku w treści żwacza i krwi występuje 1–2 godz. po podaniu, a mocznika we krwi po 3–5 godz. i w mleku po 4–7 godz.

Jak leczyć ketozę w stadzie?

Po stwierdzeniu zasadowicy konieczna jest zmiana diety z ograniczoną ilością białka i N-niebiałkowego i zwiększona podaż pasz energetycznych, bogatych w skrobię. Korzystnie działa dodanie do paszy propionianu sodu lub wapnia oraz podanie płynu żwaczowego od zdrowych krów. Można też podać zwierzęciu 0,5–1,0 litra 3% roztworu octu spirytusowego z wodą (w stosunku 1:1) oraz 100 g kwasu glutaminowego. Pomocne są także iniekcje glukonianu wapniu i magnezu.

Jak rozpoznać chorobę i jak ją leczyć?

  • wartość pH treści żwacza przy zasadowicy wynosi ponad 7,5 a w formie gnilnej nawet 8,5,
  • barwa treści żwacza jest brunatna o zapachu amoniaku lub gnilnym oraz wodnistej konsystencji,
  • ocena zawartości składników mleka może być myląca, ponieważ mocznik charakteryzuje się dużą zmiennością indywidualną.
Prof. dr hab. Adam Traczykowski
Zdjęcia: Beata Dąbrowska

r e k l a m a

r e k l a m a

Partner serwisu

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody