Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Zasadowica żwacza - nie mniej groźna niż kwasica

Zasadowica żwacza - nie mniej groźna niż kwasica
Polskie mleko Choroby krów
Data publikacji 16.04.2021r.

Zasadowica żwacza jest schorzeniem metabolicznym wywoływanym przede wszystkim nadmiarem białka w dawce pokarmowej, przy jednoczesnym niedoborze energii żwaczowej. Pobieranie przez krowy nadmiernych ilości białka ulegającego rozkładowi w żwaczu przyczynia się do powstawania dużych ilości amoniaku, który jest wchłaniany, a następnie przekształcany w wątrobie w mocznik.

r e k l a m a

Wszystkiemu winna zbyt duża ilość białka

W tym okresie obserwujemy często obniżenie białka w mleku, co jest przede wszystkim wynikiem niedostatecznego zaopatrzenia krów w energię i białko nieulegające rozkładowi w żwaczu. Przebiałczenie krów wchodzących w szczyt laktacji powoduje pogłębienie ujemnego bilansu energii oraz zaburzenia płodności. Na przemianę 1g azotu z amoniaku do mocznika krowa zużywa 4,4 kcal energii NEL. Ogólnie straty energii związane z syntezą mocznika mogą być równe potrzebom na syntezę 2–3 kg mleka.

Nadmierne ilości białka ogólnego w dawce (powyżej 19–20%) powodują podwyższenie pH treści żwacza i gromadzenie w nim dużych ilości amoniaku. Zasadowica może występować w następstwie braku lub niedoboru łatwo fermentujących węglowodanów w paszy. Białka pokarmu, przez niebiałkowe związki azotowe w żwaczu rozkładane są przez enzymy bakteryjne do amoniaku. Amoniak wykorzystywany jest przez bakterie i pierwotniaki do syntezy ich własnych białek. Jest to w znacznym stopniu uzależnienie od podaży łatwo fermentujących węglowodanów. Stężenie NH3 w treści żwacza wzrasta natychmiast po pobraniu pokarmu i osiąga maksimum po 1–4 godzinach.

Do optymalnej syntezy białek stężenie powinno wynosić 5–15 mmol NH3/l płynu żwaczowego. Nadmiar amoniaku nie jest wykorzystywany do żwaczowej syntezy białek.

Jak dochodzi do rozwoju zasadowicy?

Amoniak w żwaczu występuje w postaci zasady aminowej i dlatego nie jest usuwany podczas odbijania gazów. Nadmiar amoniaku dociera żyłą wrotną do wątroby, gdzie przekształca się w mocznik, który ze śliną i przez ścianę żwacza wraca z powrotem do przedżołądków lub jest wydalany przez nerki. Jeżeli produkcja amoniaku w żwaczu jest zbyt szybka i w dużych ilościach, wówczas zostaje przekroczona wydajność wątroby do syntezy mocznika i dochodzi do zasadowicy. Możliwości detoksykacyjne wątroby wynoszą około 2 mmol NH3/min/1kg wątroby. Górna granica poziomu amoniaku w treści żwacza wynosi 20 mg/100 ml. Powyżej 40 mg/100 ml pojawiają się pierwsze objawy alkalozy subklinicznej a przy 80–100 mg/100 ml dochodzi do zatrucia organizmu. Podczas rozwoju zasadowicy obniża się także proces jonizacji Ca i Mg, w wyniku czego powstają słabo rozpuszczalne sole anionowe. Sprzyja to powstawaniu tężyczki magnezowej, zaleganiu poporodowemu, gniciu w żwaczu oraz zaparciach i przemieszczaniu trawieńca. W środowisku żwacza przy zasadowicy szybko namnaża się gnilna mikroflora, głównie bakterie Enterbacteriaceae (E-coli, Proteus).


  • W środowisku zasadowym żwacza szybko rozwija się gnilna flora bakteryjna (bakterie grupy Coli i Proteus), a ich toksyny oraz produkty rozpadu białek wywołują stany zapalne układu pokarmowego

Jakie są konsekwencje zasadowicy u krów mlecznych?

Konsekwencją wystąpienia zasadowicy u krów cielnych jest gorsza zdrowotność cieląt, które rodzą się z alkalozą i wykazują słabą żywotność i niską masę ciała. Ponadto mogą występować przykurcze ścięgien kończyn oraz zgrubienie nasad kości długich. W krwi występują zmiany biochemiczne w gospodarce elektrolitowej, tłuszczowej i węglowodanowej.

Mocznik i amoniak oddziałują na rozwój pęcherzyka, owulacje, zapłodnienia i rozwój zarodków. U krów z zasadowicą dochodzi do osłabienia czynności rozrodczych, ciężkich porodów, opóźnienia inwolucji macicy i czasu wystąpienia cyklu jajnikowego. Zaburzenia immunologiczne objawiające się upośledzeniem funkcji białych ciałek krwi, stwarzają wspólne ryzyko wystąpienia zapalenia wymienia i macicy. Alkaloza metaboliczna z niedoborem wapnia występuje wtórnie przy przemieszczaniu trawieńca. Istnieje ścisły związek między zasadowicą, a porażeniem poporodowym, ponieważ receptory białkowe na powierzchni kości i nerek rozpoznające parathormon są mniej aktywne, jak również nie powstaje aktywna forma witaminy D3.

Objawy choroby:

r e k l a m a

  • upośledzony apetyt, przeżuwanie i motoryka żwacza i czepca,
  • nawracające wzdęcia,
  • okresowe stany biegunkowe,
  • spadek tłuszczu w mleku,
  • objawy podobne do porażenia,
  • płyn żwaczowy ma barwę brązową, wodnistą konsystencję o zapachu amoniaku,
  • płyn żwaczowy nie zawiera pierwotniaków.

Zawartość mocznika w krwi oraz w mleku jest ściśle związana z terminem pobrania paszy. Najwyższe stężenie amoniaku w treści żwacza i krwi występuje 1–2 godz. po podaniu, a mocznika we krwi po 3–5 godz. i w mleku po 4–7 godz.

  • Zawartość mocznika w krwi oraz w mleku jest ściśle związana z terminem pobrania paszy. Najwyższe stężenie amoniaku w treści żwacza i krwi występuje 1–2 godz. po podaniu, a mocznika we krwi po 3–5 godz. i w mleku po 4–7 godz.

Ten produkt może Ciebie zainteresować

Elita – dwuletnia prenumerata

Elita – dwuletnia prenumerata

Płacisz tylko

149,00 zł SPRAWDŹ

Jak leczyć ketozę w stadzie?

Po stwierdzeniu zasadowicy konieczna jest zmiana diety z ograniczoną ilością białka i N-niebiałkowego i zwiększona podaż pasz energetycznych, bogatych w skrobię. Korzystnie działa dodanie do paszy propionianu sodu lub wapnia oraz podanie płynu żwaczowego od zdrowych krów. Można też podać zwierzęciu 0,5–1,0 litra 3% roztworu octu spirytusowego z wodą (w stosunku 1:1) oraz 100 g kwasu glutaminowego. Pomocne są także iniekcje glukonianu wapniu i magnezu.

Jak rozpoznać chorobę i jak ją leczyć?

  • wartość pH treści żwacza przy zasadowicy wynosi ponad 7,5 a w formie gnilnej nawet 8,5,
  • barwa treści żwacza jest brunatna o zapachu amoniaku lub gnilnym oraz wodnistej konsystencji,
  • ocena zawartości składników mleka może być myląca, ponieważ mocznik charakteryzuje się dużą zmiennością indywidualną.
Prof. dr hab. Adam Traczykowski
Zdjęcia: Beata Dąbrowska

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a

Użytkowniku zadecyduj o wyrażeniu zgody!

Skrollując treść naszego Serwisu, zamykając okno tego komunikatu (X), klikając na elementy strony poza tym komunikatem bez zmian ustawień w zakresie prywatności, zgadzasz się na przetwarzanie danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. (dalej PWR/my) i Zaufanych Partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji w serwisach PWR i w Internecie. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć.
Dowiedz się więcej lub zdecyduj o zgodzie.

Nasz cel to dostarczanie interesujących Ciebie treści, również przez dopasowane do Twoich zainteresowań reklamy. Twoja zgoda na wykorzystanie plików cookies i podobnych technologii w Twojej przeglądarce umożliwi nam dostosowanie przekazu do Twoich preferencji. Pozwoli ograniczyć ilość prezentowanych reklam Brak zmian ustawień przeglądarki jest Twoją zgodą na zapis plików cookies i podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym i wykorzystanie zapisanych w nich informacji. Ustawienia przeglądarki w zakresie cookies możesz zawsze zmienić
(szczegóły w Polityce Prywatności).

Drogi Użytkowniku!

Przez dalsze Aktywne korzystanie z Serwisu, bez zmian ustawień przeglądarki, oznacza, że zgodziłeś się na przechowywanie w Twojej przeglądarce plików cookies i na przetwarzanie gromadzonych dzięki nim danych osobowych przez Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. i naszych Zaufanych Partnerów. Dowiedz się więcej lub wycofaj zgody