Dzwonek Pierwszy miesiąc prenumeraty za 50% ceny Skorzystaj

r e k l a m a

Partner serwisu

Jak określić start wegetacji w zbożach ozimych i rzepaku?

Kategoria: Uprawa
Jak określić start wegetacji w zbożach ozimych i rzepaku?
Uprawa Oziminy
Data publikacji 10.03.2019r.

Czy to już koniec zimy, czy jednak jeszcze da się oziminom we znaki? Tego nie wie nikt, chociaż patrząc na temperatury i rośliny, wszystko wskazuje na to, że wybudziły się z zimowego spoczynku. Właściwie każdy rolnik może to sprawdzić i ocenić.

To ważne przed ostateczną oceną przezimowania i oceną potencjału plonotwórczego. Na taki polowy test wybieramy się z firmą BASF do Pągowa i w numerze 11 „Tygodnika Poradnika Rolniczego” przedstawimy szeroką relację z polowej lustracji ozimin. Dziś przypominamy kilka istotnych informacji o zimowym uśpieniu roślin i ich wybudzaniu.  

Mrozoodporność ozimin

r e k l a m a

W większości rejonów oziminy właśnie wybudziły się, a to oznacza, że rośliny rozhartowane są już mało odporne na spadki temperatury poniżej 0 st. C. Temperatura wymarzania najbardziej zimotrwałego z ozimin żyta przy braku okrywy śnieżnej wynosi ok. –25 st. C. Oczywiście mówimy o roślinach zahartowanych, a nie wybudzonych. Jeżeli żyto jest okryte warstwą śniegu, dobrze przetrwa spadki temperatury nawet do –35 st. C. Mrozoodporność pszenżyta i pszenicy (nieco wyższa dla pszenżyta) można traktować na równi. Gatunki te znoszą spadki temperatur do –20 st. C bez okrywy śnieżnej i do –30 z okrywą śnieżną. Najmniej mrozoodporny jest jęczmień ozimy – poważne straty wyrządzają już spadki temperatury do –15 st. C bez okrywy śnieżnej i –25 st. C z okrywą śnieżną. Przy temperaturze –15 st. C bez okrywy śnieżnej wymarza rzepak ozimy. 

Stan spoczynku, uśpienia, anabioza

r e k l a m a

W stan spoczynku  wegetacyjnego albo stan uśpienia fizjologicznego zwanego fachowo anabiozą wprowadza rośliny tzw. temperatura uśpienia. Rośliny wchodzą w anabiozę po obniżeniu się temperatury poniżej minimalnej. Dla zbóż ozimych temperatura minimalna (liczona jako średnia temperatura dobowa) mieści się w granicach od 0 do 5 st. C. Zimotrwałość roślin jest w dużym stopniu warunkowana tym, w jakiej fazie rozwoju poszczególne gatunki wchodzą w stan anabiozy. I tak, pszenica najlepiej zimuje, jeśli w anabiozę wejdzie w fazie 2–4 liści, żyto i jęczmień – po rozkrzewieniu, rzepak i rzepik – w fazie rozetki z 6–8 liśćmi. W stanie anabiozy oddychanie i wszelkie procesy metaboliczne roślin ograniczone są do minimum. 

Jaka jest temperatura wybudzenia?

Temperatura wybudzenia nie jest taka łatwa do określenia i bardziej zależy od temperatury gleby niż powietrza. Niemniej na podstawie wieloletnich pomiarów średnich temperatur dobowych i obserwacji roślin, naukowcy ustalili, że średnią temperaturą graniczną, od której można liczyć dni wegetacji jest ta powyżej 5 st. C. Ta średnia dobowa odnosi się jednak do temperatury powietrza i przy dużym zmrożeniu gleby nie wystarczy, aby roślina rozpoczęła rozwój. Dlatego zbadano i wyliczono, że wiosenne ruszenie wegetacji ozimin wyznaczające początek prac polowych w warunkach Polski ma miejsce, kiedy średnia dobowa temperatura gleby mierzona na głębokości 10 cm wynosi minimum 2,5 st. C. Średnią temperaturę dobową oblicza się sumując cztery pomiary temperatury (o godzinie 7,00, 13,00, 19,00 i 1,00 czasu środkowoeuropejskiego) i dzieląc wynik przez 4.



Z temperatury powietrza obserwowanej w czasie zimy i na przedwiośniu można wnioskować o stratach mrozowych lub ruszeniu wegetacji. Nie jest to jednak miarodajna informacja, bo tak naprawdę najważniejsza jest temperatura gleby na głębokości 10 cm i można ją kontrolować prostym termometrem glebowym.


Marek Kalinowski
fot. Marek Kalinowski
zdj. główne Pixabay
 

r e k l a m a

r e k l a m a

r e k l a m a