Nowoczesna obora przyszłości - pomysł
Instytut Badawczy Biologii Zwierząt Gospodarskich (FBN) we współpracy z Wyższą Szkołą Zawodową w Neubrandenburgu opracował koncepcję hodowli nazwaną "Oborą mleczną przyszłości". Ideą inicjatywy jest połączenie wysokich standardów dobrostanu zwierząt i procesów operacyjnych przy jednoczesnym zachowaniu pełnej transparentności.
Pomysł niemieckiego konsorcjum badawczego jest wynikiem obserwowanego w społeczeństwie trendu dotyczącego negatywnego postrzegania hodowli bydła mlecznego w debacie publicznej oraz pogłębiającego się braku akceptacji dla tej gałęzi produkcji.
Jak wygląda nowoczesna obora przyszłości?
Innowacyjna koncepcja niemieckiego konsorcjum badawczego zakłada utrzymywanie stada bydła mlecznego, w którym prowadzony będzie zarówno odchów samic - matek, jak i samców oraz cieląt. Na wyposażeniu hali ma się znajdować kompostownik, a regulację temperatury zapewniać posadzone w jej wnętrzu drzewa. Dzięki integracji inteligentnych technologii, w tym automatyzacji doju i technologii żywienia, obciążenie pracy ma być mniejsze, a dane na temat zdrowia i dobrostanu zwierząt dostarczane regularnie.
Ile stanowisk ma obora przyszłości?
W projekcie obory przyszłości uwzględniono miejsce dla:
- 60 krów mlecznych w laktacji,
- 6 krów zasuszonych,
- 12 cieląt w wieku od 0 do 4 miesięcy,
- 51 jałówek i byków w wielu od 5 do do 24 miesięcy.
Co więcej, obora ma mieć również zapewniony dostęp do 20 ha pastwisk lub wybiegu o powierzchni 440 m2 w celu pozostawienia krowom wyboru, czy chcą pozostać w oborze, czy jednak na zewnątrz.
Dodatkowym atutem projektu jest uwzględnienie innych pomieszczeń niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania obory, czyli: magazynu paszowego, wiaty na słomę, miejsca na kompost i zbiornika na gnojowicę. Ponadto w projekcie obory zawarto również obszar dla budynku gospodarczego z szatniami, toaletami, przyłączami technicznymi, biurem oraz salą seminaryjną.
Obora w postaci luźnego systemu ogrodzeniowego
Obora została zaprojektowana jako luźny system ogrodzeniowy z dwoma centralnymi obszarami do leżenia (oznaczonymi jako „A” na rysunku 1. poniżej) otoczonymi przejściem do karmienia (oznaczonym jako „B” na rysunku 1. poniżej) oraz stołem do karmienia (oznaczonym jako „J” na rysunku 1. poniżej), do którego wszystkie zwierzęta mają dostęp jednocześnie.
Za AMS, czyli Automatycznym Systemem Dojenia, mają się znajdować: osobne pomieszczenie do rekonwalescencji zwierząt („K” na rysunku 1. poniżej), zagroda selekcyjna („H” na rysunku 1. poniżej) i zagroda dla zwierząt chorych („I” na rysunku 1. poniżej).
Wybieg dla cieląt zaaranżowano jako cielętnik („D” na rysunku 1. poniżej), natomiast matki mogłyby schronić się w zagrodzie porodowej („C” na rysunku 1. poniżej).
W celu indywidualnego zaspokojenia potrzeb żywieniowych i energetycznych poszczególnych zwierząt, zastosowano by inteligentne bramki do karmienia o szerokości 1,0 m. Dzięki identyfikacji radiowej bramka otwierałaby się natychmiast po zbliżeniu się uprawnionego zwierzęcia i pozostawałaby zamknięta dla zwierząt nieupoważnionych.
Zautomatyzowany system karmienia umożliwiałby karmienie różnych TMR-ów, w tym celu kontenery na paszę zostałyby umieszczone w hali żywieniowej o wymiarach 24 m długości, 10 m szerokości i 4 m wysokości.
Odchów cieląt przy boku matki
Jednym z głównych założeń projektu jest pielęgnowanie w stadzie zachowań macierzyńskich poprzez odchów cieląt, zarówno jałówek, jak i byków, wraz z matkami. W tym celu przewidziano w projekcie dostosowanie miejsca dla krów ciężarnych, by mogły oddzielić się od stada i budować więź z cielęciem od pierwszych chwil jego życia. W kolejnym etapie założono oddzielenie cieląt od stada i odstawienie od matek. Pierwotnie cielęta ssące miałyby znajdować się na powierzchni ok. 54 m2, a po odstawieniu od piersi mieć umożliwiony powrót do stada. Eksperci zaznaczają, że w nowoczesnej oborze byki powinny być odchowywane przez matki przez 100 dni, a następnie oddzielane od stada i wysyłane na fermy tuczu w celu dalszego chowu.
Legowiska dla bydła na otwartej przestrzeni
W projekcie przewidziano również otwartą przestrzeń do leżenia, dzięki której możliwy byłby wybór pozycji leżącej, naturalne zachowania w leżeniu i staniu, a także naturalne wzorce aktywności. Dzięki niej cielęta, jałówki i krowy będą mogły przebywać w przestrzeni wspólnej.
W przypadku stada rodzinnego całkowita powierzchnia do leżenia wynosi 11,7 m² na jednostkę hodowlaną. Przestrzeń do leżenia, wyposażona w wentylację podpodłogową, została zaprojektowana jako kompostownik (30–50 cm ściółki). Obie przestrzenie do leżenia byłyby ograniczone dwoma grządkami drzew. Aby uporządkować przestrzeń i obniżyć temperaturę w oborze do nasadzeń wybrano by wierzby, ponieważ szybko rosną, są nietoksyczne dla krów, a ich opadłe liście dobrze się kompostują.
Dostęp do wybiegu i pastwiska dla stada bydła
Przejścia, czyli ścieżki do karmienia, kojec selekcyjny, poczekalnia wokół AMS, dostęp do strefy zewnętrznej, byłyby utwardzone. Strefy te o łącznej powierzchni ok. 1307 m² miałyby być automatycznie czyszczone, co najmniej raz na godzinę przez cztery roboty zbierające obornik.
Wszystkie krowy i bydło powinny mieć dostęp do pastwiska (20 ha) od wiosny do jesieni oraz do betonowego wybiegu (440 m²) w miesiącach zimowych. Cień na pastwiskach powinny zapewniać liczne, mobilne systemy zacieniające.
Brak przestojów w doju dzięki widocznemu AMS
AMS wyposażony w kanał dojowy zostałby umieszczony po środku obory, dzięki czemu krowy widziałyby go z każdego miejsca w pomieszczeniu. Dzięki temu ograniczana byłaby suma długich przerw w udoju, niska częstotliwość dojenia oraz nie byłoby konieczności dojenia dużej liczby krów. Strefa oczekiwania na dojenie miałaby obejmować 143m2, dzięki czemu stres wśród oczekujących na dojenie krów byłby redukowany. Natomiast strefę selekcji umieszczono w projekcie poza systemem AMS, gdzie krowy miałyby być sterowane przy użyciu bramki selekcyjnej.
Czujniki i kamery w nowoczesnej oborze przyszłości
W nowoczesnej oborze przyszłości zachowanie zwierząt miałoby być stale monitorowane przy użyciu wielu systemów i czujników, np. czujników rejestrujących aktywność, przeżuwanie i pozycję zwierzęcia oraz kamer, np. monitorujących aktywność, zachowania żywieniowe czy społeczne, a także stan zdrowia, np. kulawizny, zaburzenia metaboliczne i płodności, czy wydajność, np. mleczna, skład paszy, zmiana masy ciała oraz interakcje między zwierzętami.
Przejście dla odwiedzających oborę
Kluczowy element koncepcji obory stanowi dostęp dla zwiedzających. W celu ograniczenia przenoszenia chorób, w projekcie przewidziano utworzenie specjalnego korytarza dla odwiedzających. Dzięki niemu zwiedzający mieliby w sposób szczegółowy zapoznać się z oborą i procesami produkcyjnym, ograniczając bezpośredni kontakt ze zwierzętami. Natomiast prezentacja obszarów bezpośrednio niedostępnych dla zwiedzających miałaby się odbywać w sali seminaryjnej za pośrednictwem wideo prezentacji.
W celu zapewnienia bezpieczeństwa biologicznego w projekcie przewidziano instalację śluzy higienicznej w budynku funkcjonalnym, przez którą po oczyszczeniu i dezynfekcji można byłoby wejść do strefy czarnej i białej.
Jak informują autorzy projektu, nowoczesna obora przyszłości nie została jeszcze wybudowana, ale jeśli znajdą się inwestorzy chętni na wdrożenie tych praktycznych rozwiązań, okaże się, czy koncepcja sprawdza się w rzeczywistości.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. https://www.journalofdairyscience.org/
