Dopłaty 2026: lista zmian już znana. Co czeka rolników od 15 marca?
Kampania dopłat bezpośrednich 2026 zbliża się wielkimi krokami. Wnioski będzie można składać już od 15 marca, dlatego poprosiliśmy ministerstwo rolnictwa o wskazanie, jakie zmiany szykowane są w płatnościach, ekoschematach i zasadach warunkowości. Resort przekazał pełną listę planowanych modyfikacji, choć podkreśla, że prace legislacyjne wciąż trwają.
Warunkowość środowiskowa: mniej kontroli i więcej elastyczności
Najważniejsze zmiany wynikają z rozporządzenia UE obowiązującego od 1 stycznia 2026 r. i dotyczą norm GAEC oraz systemu kontroli.
Według informacji ministerstwa:
- rolnicy korzystający ze wsparcia dla małych gospodarstw zostaną wyłączeni z systemu warunkowości środowiskowej – bez kontroli i kar,
- gospodarstwa do 10 ha powierzchni kwalifikującej się do płatności będą zwolnione z kontroli i sankcji,
- gospodarstwa do 30 ha nie będą podlegały kontrolom i karom w ramach normy GAEC 7,
- gospodarstwa ekologiczne oraz w trakcie konwersji zostaną uznane za spełniające normy GAEC 1, 3, 4, 5, 6 i 7,
- zwiększono z 5% do 10% dopuszczalny spadek udziału trwałych użytków zielonych względem poziomu z 2018 r.
Jak podkreśla resort, zmiany te mają dać rolnikom większą swobodę w gospodarowaniu gruntami przy zachowaniu wymogów środowiskowych.
Ekoschematy 2026: pełna lista
Ministerstwo wskazuje, że w 2026 roku pozostanie jeden ekoschemat dobrostanowy oraz siedem ekoschematów obszarowych w praktycznie niezmienionej formule względem 2025 r.
Rolnicy będą mogli ubiegać się o wsparcie w ramach:
Rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi:
- Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt
- Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe
- Plan nawożenia – wariant podstawowy i z wapnowaniem
- Zróżnicowana struktura upraw
- Wymieszanie obornika w ciągu 12 godzin
- Stosowanie nawozów naturalnych płynnych innymi metodami niż rozbryzgowo
- Uproszczone systemy uprawy
- Wymieszanie słomy z glebą
Pozostałe ekoschematy:
- Obszary z roślinami miododajnymi
- Retencjonowanie wody na TUZ
- Integrowana Produkcja Roślin
- Biologiczna uprawa (mikrobiologiczne ŚOR i produkty nawozowe)
- Grunty wyłączone z produkcji
- Materiał siewny elitarny lub kwalifikowany
Jakie konkretnie zmiany w ekoschematach od 2026?
W przypadku ekoschematów obszarowych na 2026 r. nie planuje się wprowadzania zmian w zakresie wymogów i praktyk. Zmiany, które planuje się, że zostaną wdrożone od 2026 r. to:
- w ramach praktyki Opracowywanie i przestrzeganie planu nawożenia - w wariancie z wapnowaniem wyłączenie możliwości jego realizacji na obszarach objętych normą GAEC 2;
- w związku ze zmianą ustawy o PS WPR i „przejściem” zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych PROW 2014-2020 do ustawy o PS WPR konieczne jest dostosowanie w zakresie możliwości łączenia ekoschematów obszarowych z tymi zobowiązaniami. Dodatkowo, zmiana w tym zakresie wynika z planowanej do uruchomienia od kampanii 2026 nowej Interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PS 2023-2027- Interwencja 8. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo;
- w ramach ekoschematu Integrowana Produkcja Roślin – przyznawanie płatności do upraw określonych w załączniku 5a do rozporządzenia ekoschematowego, dla których są zatwierdzone metodyki.
Dobrostan zwierząt: nowe systemy jakości
Od kampanii 2026 najważniejszą zmianą ma być rozszerzenie praktyki dobrostanowej na rolników uczestniczących w innych systemach jakości ograniczających stosowanie antybiotyków.
Dotyczy to:
- świń – QAFP, PQS, TAQ oraz rolnictwa ekologicznego,
- bydła mięsnego – QMP i ekologii,
- drobiu rzeźnego – QAFP i ekologii.
Ekologia i II filar: mniej formalności
W płatnościach obszarowych II filaru zaplanowano uproszczenia:
- zniesienie obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej,
- dostosowanie przepisów po przeniesieniu zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych do PS WPR.
Nowe dopłaty: torfowiska i obszary podmokłe
Od kampanii 2026 planowane jest uruchomienie nowej interwencji: Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych, z trzema wariantami:
- 581 zł/ha/rok – TUZ,
- 627 zł/ha/rok – grunty orne,
- 2387 zł/ha/rok – przekształcenie gruntów ornych w użytki zielone (zobowiązanie 5-letnie).
Ministerstwo: ostateczne przepisy jeszcze powstają
Resort rolnictwa zaznacza, że przedstawione zmiany mają charakter planowany, ponieważ wciąż trwają prace nad aktami prawnymi wdrażającymi przepisy dotyczące płatności bezpośrednich, ekoschematów, dobrostanu oraz działań rolno-środowiskowo-klimatycznych.
Kamila Szałaj
