Nowe zasady „rolnika aktywnego”. Dopłaty mają trafić do faktycznie gospodarujących
Minister rolnictwa Stefan Krajewski przedstawił w Sejmie szczegóły zmian w definicji aktywnego rolnika. Nowe przepisy mają uporządkować system dopłat i skierować pieniądze do tych gospodarstw, które prowadzą produkcję i ponoszą koszty działalności rolniczej.
– O aktywnym rolniku mówimy już od dłuższego czasu, bo takie są oczekiwania polskich rolników, tych, którzy gospodarują i ponoszą koszty tego gospodarowania – podkreślił minister Stefan Krajewski.
Dopłaty dla aktywnych rolników
Resort zapowiada, że celem projektowanych zmian jest wyeliminowanie sytuacji, w których dopłaty trafiają do osób nieprowadzących działalności rolniczej.
– Chcemy wyeliminować przypadki, w których dopłaty pobierają osoby, które faktycznie nie prowadzą działalności, a pieniądze powinny trafiać do czynnych rolników – zaznaczył minister.
Jednocześnie Krajewski podkreślił, że zmiany nie mają na celu wykluczania rolników z systemu wsparcia.
– Rolą tej ustawy nie jest eliminowanie kogokolwiek, kto prowadzi działalność. Chodzi o wyeliminowanie tych, którzy nie powinni otrzymywać dopłat – powiedział.
Kto będzie uznany za rolnika aktywnego?
Jak zaznaczył minister, nowa definicja rolnika aktywnego zawodowo wynika z przepisów Unii Europejskiej. Ma ona ukierunkować wsparcie Wspólnej Polityki Rolnej na osoby, dla których działalność rolnicza jest realnym źródłem przychodów.
– Zgodnie z przepisami UE definicja rolnika aktywnego zawodowo ma ukierunkować wsparcie na rolników prowadzących działalność rolniczą co najmniej na minimalnym poziomie – wyjaśnił minister.
Zmiany są odpowiedzią na postulaty rolników i organizacji branżowych oraz były przedmiotem konsultacji prowadzonych przez MRiRW na początku 2025 roku.
Jak ARiMR będzie sprawdzać aktywność rolnika?
Weryfikacja aktywności rolniczej ma się odbywać na podstawie minimalnych kosztów bezpośrednich ponoszonych na działalność rolniczą lub przychodów uzyskiwanych z tej działalności. Rolnik będzie mógł sam wybrać sposób potwierdzenia aktywności.
– Weryfikacja będzie opierać się na kosztach lub przychodach z działalności rolniczej, a rolnik będzie mógł wybrać sposób udowodnienia tej aktywności – zaznaczył Krajewski.
Jakie dokumenty mają udowodnić, że rolnik jest aktywny? W projekcie pada szeroki katalog dowodów, m.in.:
- faktury/dowody zakupu nawozów, środków ochrony, materiału siewnego i rozmnożeniowego,
- faktury/dowody za usługi i zabiegi agrotechniczne,
- dokumenty ubezpieczeniowe,
- faktury/dowody sprzedaży płodów rolnych,
- dowody opłacenia czynszu dzierżawnego,
- dowody opłacenia pracy najemnej.
Dokumenty będą obejmowały okres od 1 czerwca roku poprzedzającego złożenie wniosku do 31 maja roku jego złożenia. Szczegółowe progi mają zostać określone w rozporządzeniu ministra.
Kto będzie uznany automatycznie za aktywnego rolnika?
Projekt zakłada ograniczenie biurokracji. Część rolników ma zostać uznana za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie danych możliwych do sprawdzenia z urzędu.
– Zaproponowaliśmy kryteria, które pozwolą zwolnić część rolników z obowiązku dokumentowania działalności rolniczej – wskazał minister.
Szacuje się, że w ten sposób automatycznie uznanych zostanie około 570 tys. rolników.
Automatycznie aktywni mają być m.in.:
- spółdzielnie i grupy producentów
-
rolnicy ze zwierzętami – próg obsady 0,1 DJP/ha
- Aktywny „z automatu” ma być rolnik, który w okresie 1 stycznia – 30 czerwca roku złożenia wniosku ma zwierzęta, a średnia obsada wynosi co najmniej 0,1 DJP na hektar wszystkich UR. Ważne: do obsady mają się też liczyć zwierzęta trawożerne wypasane kulturowo (np. owce) należące do innej osoby, ale wypasane na TUZ rolnika (to doprecyzowanie po uwagach z konsultacji).
-
rolnicy korzystający z dopłat. Chodzi o:
- wybrane płatności związane z produkcją,
- wybrane ekoschematy,
- płatności ekologiczne,
- wybrane płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.
- Uwaga: z projektu wynika, że wyłączone z „automatu” mają być płatności do strączkowych na nasiona i roślin pastewnych – resort uzasadnia to ryzykiem „pozornego rolnictwa”.
-
rolnicy korzystający z wybranych dotacji inwestycyjnych:
- dotacji na rozwój małych gospodarstw,
- premii dla młodych rolników,
- wsparcia inwestycji zwiększających konkurencyjność.
- rolnicy z dopłatą de minimis do materiału siewnego
- rolnicy w FSDN, czyli unijnej sieci danych o zrównoważeniu gospodarstw.
Okres przejściowy w 2026. Rolnicy z płatnością dla małych aktywni z automatu
Na 2026 rok zaplanowano rozwiązanie przejściowe dla najmniejszych gospodarstw.
– W 2026 roku rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości nieprzekraczającej 1125 euro, nie będą zobowiązani do dokumentowania kosztów ani przychodów – poinformował Krajewski.
Według szacunków dotyczyć to będzie około 600 tys. gospodarstw.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Status rolnika aktywnego zawodowo będzie warunkiem uzyskania płatności bezpośrednich oraz ONW i będzie weryfikowany przez ARiMR. Resort podkreśla, że prowadzenie działalności pozarolniczej nie wyklucza uzyskania tego statusu.
Projekt ustawy został 30 grudnia przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu. 7 stycznia 2026 r. trafił do I czytania w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nowe przepisy mają obowiązywać od 15 marca 2026 r., czyli od pierwszego dnia składania wniosków o dopłaty bezpośrednie i ONW za 2026 rok.
Kamila Szałaj
