Nawet 3000 euro rocznie dla małego gospodarstwa
Od 2028 roku ma zmienić się sposób przyznawania dopłat rolniczych w całej Unii Europejskiej. Komisja Europejska proponuje nowy system wsparcia dochodów, w którym szczególną uwagę poświęcono małym gospodarstwom.
Jednym z najważniejszych rozwiązań ma być uproszczona płatność dla małych gospodarstw. Jej maksymalna wysokość została określona na 3000 euro na gospodarstwo rocznie, czyli 13,2 tys. złtoych.
Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel kilku hektarów otrzyma taką kwotę. Jest to górny limit przewidziany w unijnym projekcie. Szczegółowe zasady przyznawania pieniędzy, w tym wysokość płatności i kryteria kwalifikowania gospodarstw, mają zostać dopiero ustalone.
Z prezentacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawionej 8 lipca 2026 roku wynika, że w proponowanym systemie państwa członkowskie miałyby obowiązek udostępnienia specjalnej płatności, natomiast skorzystanie z niej byłoby dobrowolne dla rolników.
Jedna dopłata zamiast kilku. Na co trzeba uważać?
Nowe rozwiązanie ma przede wszystkim uprościć system wsparcia. Rolnik korzystający z płatności dla małych gospodarstw nie musiałby oddzielnie ubiegać się o kilka innych rodzajów dopłat. Uproszczona płatność zastępowałaby:
- degresywne obszarowe wsparcie dochodów;
- wsparcie związane z produkcją;
- płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi (ONW).
Jednocześnie w projektowanym rozwiązaniu przewidziano możliwość ubiegania się o dodatkowe wsparcie rolno-środowiskowo-klimatyczne, pod warunkiem spełnienia odpowiednich wymogów.
Czy gospodarstwa do 5 ha dostaną nowe dopłaty?
W Polsce dotychczasowa płatność dla małych gospodarstw obejmuje gospodarstwa posiadające do 5 ha użytków rolnych.
W materiałach ministerstwa przedstawiono symulację zakładającą utrzymanie takiego limitu również po 2027 roku. Według wyliczeń polskiego resortu z nowego rozwiązania mogłoby wówczas potencjalnie korzystać około 611 tys. gospodarstw, czyli 51 proc. rolników składających wnioski o dopłaty.
Nie jest to jednak przesądzone. Wiadomo natomiast, że małe gospodarstwa mają być jedną z grup preferowanych w nowej WPR. Komisja Europejska zakłada bardziej ukierunkowany podział pieniędzy, uwzględniający sytuację ekonomiczną gospodarstw, a nie wyłącznie ich powierzchnię.
Rolnicy z małych gospodarstw mogą mieć mniej obowiązków
W propozycji przewidziano również uproszczenie wymogów środowiskowych. Według prezentacji ministerstwa, gospodarstwa korzystające ze specjalnej płatności miałyby być wyłączone z nowego systemu wymogów zarządzania gospodarstwem, określanego jako farm stewardship. Miałoby to ograniczyć formalności związane z otrzymywaniem podstawowych dopłat.
Nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia ze wszystkich obowiązków środowiskowych. Rolnicy chcący korzystać z dodatkowych działań rolno-środowiskowo-klimatycznych musieliby przestrzegać wymogów związanych z tym wsparciem.
A co z gospodarstwami od 5 do 30 ha?
Osobnym zagadnieniem jest sytuacja gospodarstw, które są zbyt duże, aby korzystać z najprostszych rozwiązań dla najmniejszych producentów, ale jednocześnie zbyt małe, aby łatwo konkurować z dużymi gospodarstwami.
Podczas lipcowych konsultacji przyszłej WPR eksperci Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zwrócili szczególną uwagę na gospodarstwa o powierzchni od 5 do 30 ha.
Wskazali, że często znajdują się one w trudnym położeniu ekonomicznym. Powierzchnia gospodarstwa bywa za duża, aby traktować rolnictwo wyłącznie jako dodatkowe źródło dochodu, ale jednocześnie za mała, aby zapewnić stabilne utrzymanie rodziny.
W nowej WPR podstawowym instrumentem wsparcia dochodów ma być degresywna płatność obszarowa. Jej konstrukcja ma umożliwiać korzystniejsze ukierunkowanie pomocy m.in. na mniejsze i rodzinne gospodarstwa. W prezentacji ministerstwa przywołano projektowany unijny przedział średniej płatności wynoszący od 130 do 240 euro na hektar.
Czy dopłaty ONW zostaną zlikwidowane?
Wątpliwości dotyczą również przyszłości płatności ONW, ważnych dla gospodarstw położonych na terenach o trudniejszych warunkach gospodarowania.
Ministerstwo Rolnictwa w komunikacie z 30 października 2026 roku wyjaśniło, że zmiany omawiane podczas unijnych negocjacji nie oznaczają automatycznego zniesienia tych dopłat. Resort podkreślił, że rozważane jest ich utrzymanie w polskim systemie wsparcia po 2027 roku.
Kiedy poznamy nowe stawki dopłat?
Ostateczny kształt WPR na lata 2028–2034 nie został jeszcze zatwierdzony. Rada UE przyjęła 26 października 2026 roku częściowe stanowisko negocjacyjne, ale nie rozstrzygnięto wszystkich kwestii finansowych.
Polski resort rolnictwa zapowiada, że pierwsze propozycje krajowych rozwiązań zostaną przedstawione w 2027 roku. Dopiero wtedy powinno stać się jaśniejsze, jak duże gospodarstwa będą kwalifikowały się do uproszczonej płatności i ile rzeczywiście wyniesie ona w Polsce.
Kamila Szałaj
