Nowa definicja aktywnego rolnika od 2026 roku
Od 2026 roku zmieni się definicja aktywnego rolnika. Dopłaty bezpośrednie mają trafiać wyłącznie do gospodarstw, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą i ponoszą jej koszty. Część rolników zostanie jednak uznana za aktywnych zawodowo automatycznie – bez konieczności składania dodatkowych dokumentów.
Szacuje się, że automatycznie uznanych za aktywnych zawodowo zostanie około 570 tys. rolników.
Dopłaty rolno-środowiskowe jako jedno z kryteriów aktywnego rolnika
Wśród kryteriów automatycznego uznania rolnika za aktywnego zawodowo wymieniono m.in. dopłaty rolno-środowiskowe. Ten zapis wzbudził jednak wątpliwości części rolników.
Jeden z Czytelników zwrócił uwagę, że nie jest jasne, które konkretnie dopłaty rolno-środowiskowe będą brane pod uwagę i czy chodzi o wszystkie działania w tym obszarze. W związku z tym redakcja zwróciła się z pytaniem do ministerstwa rolnictwa.
Ministerstwo o dopłatach rolno-środowiskowych
Ministerstwo wyjaśnia, że dopłaty rolno-środowiskowo-klimatyczne są jednym z elementów, które mogą pozwolić na automatyczne uznanie rolnika za aktywnego zawodowo, ale w określonych przypadkach.
- Spełnianie warunków do przyznania płatności rolno-środowisko-klimatycznych jest jednym z szeregu kryteriów, które pozwolą na automatyczne uznanie rolnika za aktywnego zawodowo. Pod uwagę będą brane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne realizowane na użytkach rolnych, jeżeli rolnik będzie posiadał plan działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do tych użytków rolnych, a także płatności rolno-środowisko-klimatyczne do zwierząt - wyjaśnia nam ministerstwo.
Resort podkreśla jednocześnie, że zmiana definicji aktywnego rolnika nie wpłynie na już realizowane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne.
"Rolnik nie zostanie pozbawiony płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych"
Jak zaznacza ministerstwo, zarówno w obecnym, jak i wcześniejszym systemie wsparcia, beneficjent dopłat rolno-środowiskowo-klimatycznych nie musi spełniać definicji aktywnego rolnika.
- Aby otrzymać płatności za realizację zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych zarówno w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014- 2020, jak i Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 beneficjent nie musi być rolnikiem aktywnym zawodowo - tłumaczy nam ministerstwo.
Co istotne dla gospodarstw, które już realizują pięcioletnie zobowiązania, resort zapewnia, że zmiany w przepisach nie będą miały dla nich negatywnych konsekwencji.
- Rolnik nie zostanie pozbawiony płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych za realizację zobowiązania w związku ze zmianą przepisów dotyczącą rolnika aktywnego zawodowo. - zapewnia resort.
Bez ryzyka utraty dopłat
Ministerstwo jednoznacznie deklaruje, że trwające zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne będą realizowane do końca, niezależnie od nowych przepisów.
- Podjęte 5- letnie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne będą kontynuowane bez względu na zmianę przepisów dotyczącą rolnika aktywnego zawodowo. Tym samym procedowana obecnie zmiana ustawy w zakresie przepisów dotyczących rolnika aktywnego zawodowo nie będzie miała wpływu na realizowane zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne, nie spowoduje przerwania ich realizacji i konieczności zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, czy też braku możliwości przyznania płatności za ich realizację - informuje ministerstwo.
Jak ARiMR będzie sprawdzać aktywność rolnika?
Przypomnijmy. Od 2026 weryfikacja aktywnego rolnika ma się odbywać na podstawie minimalnych kosztów bezpośrednich ponoszonych na działalność rolniczą lub przychodów uzyskiwanych z tej działalności. Rolnik będzie mógł sam wybrać sposób potwierdzenia aktywności.
Jakie dokumenty mają udowodnić, że rolnik jest aktywny? W projekcie pada szeroki katalog dowodów, m.in.:
- faktury/dowody zakupu nawozów, środków ochrony, materiału siewnego i rozmnożeniowego,
- faktury/dowody za usługi i zabiegi agrotechniczne,
- dokumenty ubezpieczeniowe,
- faktury/dowody sprzedaży płodów rolnych,
- dowody opłacenia czynszu dzierżawnego,
- dowody opłacenia pracy najemnej.
Dokumenty będą obejmowały okres od 1 czerwca roku poprzedzającego złożenie wniosku do 31 maja roku jego złożenia. Szczegółowe progi mają zostać określone w rozporządzeniu ministra.
Kto będzie uznany automatycznie za aktywnego rolnika?
Projekt zakłada ograniczenie biurokracji. Część rolników ma zostać uznana za aktywnych zawodowo automatycznie, na podstawie danych możliwych do sprawdzenia z urzędu. Szacuje się, że w ten sposób automatycznie uznanych zostanie około 570 tys. rolników.
Automatycznie aktywni mają być m.in.:
- spółdzielnie i grupy producentów
-
rolnicy ze zwierzętami – próg obsady 0,1 DJP/ha
- Aktywny „z automatu” ma być rolnik, który w okresie 1 stycznia – 30 czerwca roku złożenia wniosku ma zwierzęta, a średnia obsada wynosi co najmniej 0,1 DJP na hektar wszystkich UR. Ważne: do obsady mają się też liczyć zwierzęta trawożerne wypasane kulturowo (np. owce) należące do innej osoby, ale wypasane na TUZ rolnika (to doprecyzowanie po uwagach z konsultacji).
-
rolnicy korzystający z dopłat. Chodzi o:
- wybrane płatności związane z produkcją,
- wybrane ekoschematy,
- płatności ekologiczne,
- wybrane płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne.
- Uwaga: z projektu wynika, że wyłączone z „automatu” mają być płatności do strączkowych na nasiona i roślin pastewnych – resort uzasadnia to ryzykiem „pozornego rolnictwa”.
-
rolnicy korzystający z wybranych dotacji inwestycyjnych:
- dotacji na rozwój małych gospodarstw,
- premii dla młodych rolników,
- wsparcia inwestycji zwiększających konkurencyjność.
- rolnicy z dopłatą de minimis do materiału siewnego
- rolnicy w FSDN, czyli unijnej sieci danych o zrównoważeniu gospodarstw.
Okres przejściowy w 2026. Rolnicy z płatnością dla małych aktywni z automatu
Na 2026 rok zaplanowano rozwiązanie przejściowe dla najmniejszych gospodarstw. Otóż w 2026 roku rolnicy, którzy w 2025 r. otrzymali płatności bezpośrednie w wysokości nieprzekraczającej 1125 euro, nie będą zobowiązani do dokumentowania kosztów ani przychodów. Według szacunków dotyczyć to będzie około 600 tys. gospodarstw.
Nowe przepisy mają obowiązywać od 15 marca 2026 r., czyli od pierwszego dnia składania wniosków o dopłaty bezpośrednie i ONW za 2026 rok.
Kamila Szałaj
