Rolnikowi zabrakło miesiąca ubezpieczenia. Sąd podtrzymał odmowę KRUS
Do redakcji zgłosił się rolnik, który od lat prowadzi gospodarstwo i pobiera emeryturę z ZUS. Mężczyzna starał się także o emeryturę rolniczą z KRUS, jednak usłyszał odmowę. Powód? Według wyliczeń Kasy zabrakło mu ledwie miesiąca do wymaganych 25 lat ubezpieczenia rolniczego.
Problem pojawił się przy dokumentach z urzędu gminy, jak twierdzi rolnik. W zaświadczeniu dotyczącym opłacania podatku rolnego początek lat 90 został wpisany żonie rolnika, ale już nie jemu, mimo że gospodarstwo prowadzili wspólnie jako małżonkowie.
Rolnik odwołał się od decyzji KRUS do sądu. Zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd apelacyjny podtrzymały jednak stanowisko Kasy. Skarga do Sądu Najwyższego również została odrzucona.
25 lat ubezpieczenia to warunek konieczny
Zgodnie z przepisami emerytura rolnicza przysługuje osobie, która spełni jednocześnie dwa warunki:
- osiągnęła wiek emerytalny,
- podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez minimum 25 lat.
Dla mężczyzn wiek emerytalny wynosi 65 lat, a dla kobiet 60 lat.
Najważniejsze jest jednak to, że oba warunki muszą być spełnione łącznie. Jeśli brakuje nawet kilku dni do pełnych 25 lat ubezpieczenia rolniczego, KRUS nie może przyznać świadczenia.
Rok 1990 decydował o stażu rolnika. Dokumenty prowadził wtedy urząd gminy
W praktyce wielu rolników dowiaduje się o brakach w stażu dopiero podczas składania wniosku o emeryturę. Najczęściej problem dotyczy lat 80. i początku lat 90., gdy dokumentację prowadziły urzędy gmin, a nie KRUS. W opisywanej sprawie kluczowy okazał się właśnie rok 1990.
Rzecznik prasowy KRUS wyjaśnia, że do końca grudnia 1990 r. decyzje dotyczące podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wydawał naczelnik gminy. To urzędy gmin potwierdzały więc okresy ubezpieczenia na podstawie prowadzonych rejestrów.
Etat w 1990 roku mógł wykluczać ubezpieczenie rolnicze w KRUS
KRUS przypomina także, że od 1 stycznia 1989 r. obowiązywały przepisy, zgodnie z którymi rolnik nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu, jeśli jednocześnie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem pracowniczym w ZUS.
To oznacza, że jeśli rolnik w 1990 r. pracował na etacie i podlegał ubezpieczeniu w ZUS, mógł nie być jednocześnie ubezpieczony w systemie rolniczym.
I właśnie dlatego sam fakt prowadzenia gospodarstwa czy opłacania podatku rolnego nie zawsze wystarcza do zaliczenia okresu do stażu emerytalnego w KRUS.
Czy można dopłacić składki, by uzupełnić brakujący staż w KRUS?
To pytanie pojawia się bardzo często. Wielu rolników uważa, że skoro brakuje im kilku miesięcy lub dni, powinni mieć możliwość dopłacenia składek. KRUS odpowiada jednak jednoznacznie: obecne przepisy nie pozwalają uzupełnić brakującego stażu po uzyskaniu prawa do emerytury z ZUS.
Oznacza to, że osoba, która pobiera już emeryturę pracowniczą z ZUS, nie może ponownie zostać objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym w KRUS tylko po to, aby „dobić” do wymaganych 25 lat. Dotyczy to także czynnych rolników nadal prowadzących gospodarstwo.
Po prawomocnym wyroku trudno zmienić decyzję o emeryturze z KRUS
Po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego możliwości zmiany decyzji są bardzo ograniczone. Prawomocne orzeczenie jest wiążące dla stron postępowania, co oznacza, że KRUS ma obowiązek je wykonać. Jednocześnie Kasa podkreśla, że bez analizy pełnej dokumentacji i indywidualnej sytuacji danej osoby nie można jednoznacznie ocenić okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Brakuje 25 lat w KRUS? Składki rolnicze mogą zwiększyć emeryturę z ZUS
KRUS przypomina jednak, że osoby, które nie mają wymaganych 25 lat ubezpieczenia rolniczego, mogą wystąpić do ZUS o zwiększenie emerytury pracowniczej za okresy opłacania składek rolniczych. Wysokość takiego zwiększenia ustala ZUS na podstawie zaświadczenia wydanego przez KRUS. To rozwiązanie nie daje drugiej emerytury, ale może podwyższyć już pobierane świadczenie z ZUS.
Przed emeryturą sprawdź w KRUS staż i dokumenty z dawnych lat
Podobnych spraw może być więcej. Problemy z dokumentacją dotyczą głównie okresów sprzed powstania KRUS, gdy była prowadzona ona lokalnie przez gminy. Braki w rejestrach, różnice w zaświadczeniach małżonków czy niepełne dane sprzed kilkudziesięciu lat dziś decydują o prawie do świadczeń. Dlatego osoby zbliżające się do wieku emerytalnego powinny jak najwcześniej sprawdzić w KRUS cały przebieg swojego ubezpieczenia i komplet dokumentów potwierdzających okresy pracy w gospodarstwie.
Agnieszka Sawicka
