Droga do niepodległości prowadziła także przez działalność polskich towarzystw łowieckich. W czasach zaborów pielęgnowano w nich rodzimy język, obyczaje i więzi społeczne. Wydawane po polsku czasopisma, takie jak lwowski „Łowiec”, warszawski „Łowiec Polski” czy „Łowiec Wielkopolski”, pozwalały przekazywać wiedzę o przyrodzie i podtrzymywać wspólną kulturę mimo granic dzielących kraj.
Miał 64 lata, gdy ruszył do powstania wielkopolskiego
Jedną z postaci, które szczególnie zapisały się w tej historii, był Władysław Janta-Połczyński. Ziemianin z Redgoszczy, pisarz i działacz łowiecki współtworzył w 1906 r. Towarzystwo Łowieckie w Poznaniu. Rok później zaczął ukazywać się „Łowiec Wielkopolski”, którego był redaktorem i współfundatorem. W jego majątku odbywały się spotkania patriotyczne i wydarzenia kulturalne.
Gdy wybuchło powstanie wielkopolskie, miał już 64 lata. Zgłosił się jako ochotnik, a w styczniu 1919 r. uczestniczył w walkach w rejonie Budzynia i pod Szubinem. Jeszcze przed powstaniem przechowywał w piwnicach swojego pałacu broń dla przyszłych uczestników zrywu.
W niepodległej Polsce angażował się również w ochronę przyrody. Był pierwszym przewodniczącym zarządu polskiego oddziału Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Żubra. Jego działalność łączyła więc walkę o państwo z troską o jego przyrodnicze dziedzictwo.
Walczył o Polskę, a potem ratował pamiątki w niemieckiej niewoli
Inną drogę przeszedł kapitan Józef Władysław Kobylański, publicysta i jeden z pionierów polskiego kolekcjonerstwa łowieckiego. Do Wojska Polskiego wstąpił w grudniu 1918 r. Walczył o Lwów, bronił Przemyśla, uczestniczył także w wojnie polsko-bolszewickiej. Służbę wojskową łączył z działalnością oświatową, prowadzeniem bibliotek i popularyzowaniem historii Polski.
Podczas II wojny światowej znalazł się w niemieckich obozach jenieckich. W Dorsten organizował wystawę twórczości łowieckiej i wieczór myśliwski, a w Dössel uczestniczył w działalności wykładowej. Gromadził dokumenty, wspomnienia i prace współwięźniów. Dzięki jego wysiłkom świadectwa obozowego życia przetrwały wojnę i trafiły do polskich zbiorów muzealnych. Łowieckie zainteresowania pomagały podtrzymywać więź z ojczyzną także za drutami obozów.
– Wśród ludzi, którzy walczyli o niepodległość i odbudowywali Polskę, było wielu myśliwych. Chcemy przypominać ich nazwiska i dokonania, żeby ta historia była znana także poza naszym środowiskiem. Ich życiorysy przypominają nam, że odpowiedzialność za ojczyznę oznacza również codzienną pracę dla innych i troskę o przyrodę, którą zostawimy kolejnym pokoleniom – mówi Wacław Matysek, p.o. rzecznika prasowego Polskiego Związku Łowieckiego.
Myśliwi pomagali odbudowywać Polskę. Dziś przypominają ich historie
Po 1918 r. środowisko łowieckie uczestniczyło również w tworzeniu wspólnych instytucji w kraju scalanym z trzech zaborów. W 1923 r. powstał Centralny Związek Polskich Stowarzyszeń Łowieckich, który w 1936 r. przyjął nazwę Polski Związek Łowiecki. Organizowanie łowiectwa i odbudowa zasobów przyrodniczych były częścią pracy na rzecz odrodzonego państwa.
Dokumentowaniu tych losów służyła m.in. konferencja naukowa zorganizowana 28 i 29 stycznia 2019 r. w Janowie Lubelskim. Towarzyszyła jej wystawa „Leśnicy i myśliwi w obronie niepodległości”, przygotowana przez członków Klubu Kolekcjonera i Kultury Łowieckiej PZŁ. Prezentowano na niej historyczne dokumenty, fotografie i pamiątki, także związane z działalnością Kobylańskiego.
Biografie zasłużonych myśliwych i leśników opisano również w wydanej w 2019 r. książce „W służbie ludziom i przyrodzie”, pod redakcją naukową prof. Dariusza J. Gwiazdowicza, która powstała dzięki zaangażowaniu Zarządu Okręgowego PZŁ w Tarnobrzegu.
„Tę pamięć musimy zachować, zapisać, aby przekazać ją tym, którzy przyjdą po nas” – napisał prof. Gwiazdowicz w przedmowie do publikacji.
Narodowe Święto Niepodległości jest okazją, by przypomnieć te życiorysy i przywrócić należne miejsce osobom, których służba Polsce pozostaje dziś mniej znana.
oprac. na podstawie informacji Polskiego Związku Łowieckiego
