Kiedy można zamienić prawo dożywocia na rentę lub rozwiązać umowę?
Artykuł 913 Kodeksu cywilnego określa, że jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień. W wyjątkowych przypadkach sąd może, na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.
Jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby uznać dany przypadek za „wyjątkowy”?
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 stycznia 2026 r.(sygn. akt: I CSK 683/24) stwierdził, że wspólną cechą wszystkich zaszłości, kwalifikujących wypadek z art. 913 § 2 k.c. jako „wyjątkowy”, są krzywdzenie dożywotnika, agresja i zła wola po stronie jego kontrahenta. Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że doszło do niewywiązywania się z obowiązków względem dożywotnika. Z określoną w tym przepisie „wyjątkowością” mamy do czynienia wtedy, gdy zachowanie się zobowiązanego wobec dożywotnika jest szczególnie naganne.
