Mleczarstwo ma pozostać pod ochroną
W ostatnich miesiącach pojawiały się propozycje, aby mleczarstwo wyłączyć do osobnego funduszu albo nawet zlikwidować obecny Fundusz Ochrony Rolnictwa. Eksperci Agraves przekonują jednak, że byłby to błąd.
– Jak pokazują dane KOWR – ponad 64 mln zł wypłacone rolnikom w latach 2023–2025 – Fundusz Ochrony Rolnictwa to realne wsparcie, które działa. Argumenty za jego likwidacją są całkowicie chybione i niebezpieczne – podkreśla Mikołaj Baum, prawnik Agraves.
Ekspert zaznacza, że choć niewypłacalności w mleczarstwie zdarzają się rzadziej niż w innych branżach, problem nadal istnieje.
– Skala niewypłacalności skupujących w mleczarstwie jest strukturalnie minimalna, ale skoro „minimalna”, to nie została jednak zupełnie wyeliminowana. Przypomnieć wypada przy tym głośne sprawy spółdzielni mleczarskich ROTR w Rypinie czy Bielmleku, potwierdzających potrzebę utrzymania tego rozwiązania. Ponadto, FOR przychodzi z pomocą rolnikom także w przypadku dostaw do mleczarni poprzez pośredników działających na rynku mleka – dodaje Mikołaj Baum.
Według Agraves likwidacja Funduszu nie przełożyłaby się też realnie na wyższe ceny mleka.
– Najsłabszym ogniwem w tej relacji są zawsze producenci rolni, a skutki niewypłacalności dotykają bezpośrednio ich gospodarstw i rodzin. Nie przekonuje również teza o możliwości znaczącego podniesienia ceny skupu mleka kosztem zaoszczędzonych na wpłatach na FOR środków. Przy ustawowej stawce wpłaty w wysokości 0,125% wartości produktu rolnego, cena 1 litra mleka zostałaby podniesiona średnio o zaledwie … 0,2 grosza – podkreśla Baum.
Rolnicy mają dostać 100 proc. rekompensat
Nowelizacja ustawy pojawia się równolegle z projektem resortu rolnictwa, który zakłada, że w 2026 roku rekompensaty z FOR mają wynieść nawet 100 proc. należności za niezapłacone produkty rolne.
Do KOWR wpłynęło już 658 wniosków na ponad 43,7 mln zł, a na rachunku Funduszu zgromadzono ponad 258 mln zł. To oznacza, że pieniędzy na wypłaty nie powinno zabraknąć.
Dla wielu gospodarstw to bardzo ważna informacja. W praktyce FOR pozwala szybciej odzyskać przynajmniej część pieniędzy za sprzedane produkty, zamiast latami walczyć o należności w sądzie.
Większa ochrona dla grup producentów
Nowe przepisy zwiększają również bezpieczeństwo grup producentów, organizacji producentów i spółdzielni.
Limit rekompensaty ma wzrosnąć do równowartości 300 tys. euro w ciągu trzech lat.
– Sama idea zwiększenia limitu rekompensaty dla grup producentów do równowartości 300 tys. euro to bardzo ważny krok. Grupy oczekiwały tej zmiany, aby poczuć się bezpieczniej w obliczu niewypłacalności skupującego – podkreśla Martyna Pawlak z Agraves.
Będzie dodatkowy termin składania wniosków
Rolnicy zyskają także drugi termin składania dokumentów o rekompensaty. Oprócz dotychczasowego naboru pojawi się możliwość składania wniosków od 1 lipca do 31 sierpnia każdego roku.
To ważne szczególnie dla tych producentów, którzy trafiali na problemy ze skupującym już po zakończeniu podstawowego naboru. Do tej pory część gospodarstw mogła stracić możliwość uzyskania wsparcia tylko dlatego, że nie zdążyła złożyć dokumentów w terminie.
Uwaga na nowy obowiązek wobec KOWR
Eksperci Agraves ostrzegają jednak, że nowe przepisy wprowadzają też ważny obowiązek formalny.
Grupy producentów, które jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji dostały ostateczną decyzję o przyznaniu rekompensaty, będą miały tylko 14 dni na dostarczenie do KOWR odpowiednich dokumentów dotyczących pomocy de minimis i innych wymaganych informacji.
Brak dokumentów w terminie będzie oznaczał wygaśnięcie decyzji o przyznaniu rekompensaty, a wypłacone pieniądze mogą zostać uznane za nienależnie pobrane.
To obecnie najważniejsze ostrzeżenie dla grup producentów. Nowelizacja daje większą ochronę i wyższe limity, ale jednocześnie wymaga pilnowania terminów i formalności.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. topagrar.pl
