Plantatorzy mają prawo wyboru odmian buraka cukrowego. Mogą wybierać nie tylko z listy rekomendowanej przez cukrownie. Mogą wybierać z odmian dostępnych i będących w legalnym obrocie. Mogą wybierać do uprawy materiał siewny odmiany, którą uważają za najbardziej odpowiednią dla swojego gospodarstwa rolnegoMarek Kalinowski
StoryEditorUprawa

Rolnik może kupić nasiona buraka spoza listy cukrowni. Jakie odmiany są rekomendowane?

22.12.2023., 09:00h
W większości plantatorzy buraka cukrowego mają podpisane umowy kontraktacyjne na przyszły sezon, a spójną ich częścią jest zadeklarowany wybór odmian z rekomendowanej listy, których nasiona przed siewem dostarcza cukrownia.

Taki model obowiązywał do czerwca br. i dla większości rolników był optymalny. Nie dla wszystkich. Nie dla tych plantatorów, którzy śledzą postęp hodowlany i chcieliby testować lub uprawiać odmiany buraka cukrowego spoza listy rekomendowanej, która mówiąc wprost, była listą obligatoryjną wyboru odmian.

Cukrownie bez prawa ograniczania oferty materiału siewnego

W obecnym sezonie sprzedaży nasion odmian buraka cukrowego do siewów wiosną 2024 r. cukrownie nie miały i nie mają prawa ograniczać ogólnie dostępnej oferty materiału siewnego. Wynika to z decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), wydajnej 23 czerwca br. w sprawie RBG-5/2023, dotyczącej praktyk stosowanych przez Pfeifer und Langen w Polsce. Ta decyzja, o której większość plantatorów dowiedziała się w czerwcu, zmienia zasadniczo dotychczasowe relacje pomiędzy cukrownią a plantatorem buraka cukrowego w zakresie zasad zakupu materiału siewnego.

UOKiK jest zdania że działanie cukrowni polegające na nakładaniu na dostawców buraków cukrowych obowiązku zakupu nasion stosowanych do ich siewu wyłącznie od tej cukrowni, z umownym zastrzeżeniem możliwości odmowy zakupu buraków wyhodowanych z innych nasion, narusza prawo, a konkretnie ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej. W ocenie Prezesa UOKiK, taki system, wiążący i ograniczający plantatorów, nie ma racjonalnego uzasadnienia.

Czy to oznacza, że dziś plantator nie powinien się obawiać, że w sytuacji dokonania zakupu materiału siewnego bezpośrednio od producenta nasion (np. w jego sklepie internetowym), cukrownia nie zakontraktuje z nim buraka cukrowego albo w odwecie zmniejszy mu zakontraktowany areał uprawy?

Decyzja UOKiK te obawy w sposób oczywisty rozwiewa pokazując bardzo wyraźnie każdej cukrowni w Polsce, że takie zachowania są niezgodne z ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej i mogą być przedmiotem przyszłych postępowań UOKiK, a także skutkować nałożeniem przez UOKiK kar finansowych na podmioty naruszające prawo.

image

Większy wybór odmian buraka cukrowego jest ważny w ograniczaniu chorób. W przypadku chwościka buraka są bowiem odmiany tolerancyjne CR i najnowsze CR+ dające nowy, wyższy poziom ochrony plantacji przed chwościkiem

FOTO: Marek Kalinowski

Dlaczego rekomendacja odmian buraka do uprawy ma sens?

Rekomendacja odmian buraka do uprawy ma duży sens i nie można negować przydatności badań odmianowych prowadzonych przez cukrownie w rejonach surowcowych. Zależnie od cukrowni i jej przynależności do spółki lub koncernu prowadzącego przerób korzeni w Polsce, plantatorzy mogą wybierać z ok. 25–30 odmian rekomendowanych. Przyjrzałem się takim listom i wyraźnie z nich widać, że cukrownie słusznie stawiają na odmiany odporne na rizomanię i z deklarowaną przez hodowców tolerancją na chwościka, mątwika i zgorzel.

Jednak w Krajowym rejestrze zarejestrowanych jest nie 30, ale obecnie 168 odmian buraka cukrowego. W katalogu CCA jest wielokrotnie więcej odmian i też nie można zakazać ich uprawy. Reasumując – rekomendacje odmian są przydatne i nadal będzie z nich korzystała zdecydowana większość plantatorów. Jednak po decyzji UOKiK cukrownie nie mogą w umowach kontraktacyjnych ograniczać rolnikowi możliwości wyboru odmian tylko z listy rekomendowanych i sankcjonować inny wybór.

image
Plony w roku 2023

GUS: w tym roku dobrze obrodziły buraki. Ale rolnicy zebrali mniej zbóż i ziemniaków

Marek Kalinowski

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
19. czerwiec 2024 05:39