Poza rolą pokarmową miedź i siarka powstrzymują, i hamują infekcje sprawców chorób, i ten aspekt wykorzystywany jest z powodzeniem do tzw. wczesnych zabiegów czyszczących infekcje.
Miedź aktywuje i kontroluje hormony roślinne
Stymuluje fotosyntezę, biosyntezę lignin i wzrost odporności na choroby, a szczególnie ważną funkcją jest kontrola gospodarki azotowej i przemian azotu w roślinie. Dodatni wpływ miedzi na plon ziarna ujawnia się od fazy strzelania w źdźbło do dojrzewania zbóż. Miedź przyczynia się do wzrostu liczby źdźbeł kłosonośnych i płodnych kwiatków w kłosie, wpływa na produkcję i jakość pyłku. Odpowiednia zawartość miedzi jest szczególnie ważna w liściach podflagowym i flagowym. W fazie nalewania ziarniaków miedź zwiększa stopień remobilizacji azotu z tkanek wegetatywnych i jego transportu do ziarniaków.
Na dokarmianie miedzią najlepiej reaguje pszenica, najsłabiej żyto bo jest najmniej wrażliwe na niedobory miedzi. W zbożach ozimych termin dolistnego dokarmiania miedzią powinien być tak dobrany, aby uwzględnić okresy krytycznego zapotrzebowania na miedź, ale także potencjalną presję chorób. Miedź bowiem powstrzymuje i hamuje infekcje sprawców chorób grzybowych.
W zbożach miedź stosuje się od fazy krzewienia do początku strzelania w źdźbło, najlepiej w 2–3 zabiegach i jeżeli to możliwe, razem z ochroną fungicydową lub dokarmianiem azotem w łącznej dawce odpowiadającej od 0,5 do 3-krotnemu zapotrzebowaniu pokarmowemu (na 1 tonę ziarna zboża pobierają około 8–9 gramów miedzi). Jednak przekroczenie tej optymalnej dawki grozi fitotoksycznością miedzi.
Plonotwórcza rola siarki ważna przez kontrolę gospodarki azotem
Składnik ten poprawia wykorzystanie azotu z gleby i nawozów. Zbilansowanie azotu siarką i magnezem pozwala zwiększyć plon ziarna pszenicy ozimej o 10–15%. Składnik ten na każdym etapie tworzenia plonu odgrywa istotną rolę, kształtując liczbę pędów wegetatywnych, kłosów, ziarniaków w kłosie i masę tysiąca nasion. Nawożenie siarką stabilizuje poziom plonowania w latach, umożliwia roślinie lepiej przejść okresy stresu wywołanego czynnikami abiotycznymi i biotycznymi. Siarka uczestniczy w budowaniu odporności roślin na mróz i suszę. Jest także pierwiastkiem mobilizującym roślinę do aktywnej ochrony przed czynnikami chorobotwórczymi – grzybami. Stymuluje przykładowo biosyntezę grzybobójczych fitoaleksyn. Prawidłowe odżywienie zbóż siarką poprawia cechy jakościowe mąki, a w konsekwencji jakość pieczywa. Wynika to z faktu, że siarka jest niezbędna do uzyskania odpowiedniej jakości glutenu.
Magnez to wydajna fotosynteza
Ten pierwiastek jest pobierany przez zboża progresywnie przez cały okres wegetacji, a szczególnie ważne jest odżywienie roślin tym pierwiastkiem podczas wschodów i tworzenia systemu korzeniowego, w fazie krzewienia, w czasie regeneracji uszkodzeń mrozowych oraz w okresie wzrostu ziarniaków. Niedobór pierwiastka prowadzi do słabszego krzewienia, zmniejsza liczbę kłosów i ziarniaków w kłosie. Rośliny bez magnezu nie są w stanie pobrać i zagospodarować odpowiednich ilości azotu i potasu. Wrażliwość roślin na niedobór magnezu zwiększa się w okresach niedoboru wody.
Magnez warunkuje wysoką efektywność fotosyntezy i jest pierwiastkiem, który w największym stopniu stymuluje transport asymilatów z komórek liści do innych części roślin. Dodatnio wpływa na wielkość pobranego azotu i fosforu oraz na skład frakcji azotu w ziarniakach stymulując biosyntezę glutenu.
W trakcie wegetacji rośliny można dokarmiać siarką i magnezem w postaci dolistnych oprysków. Najlepszym związkiem do tego celu jest siarczan magnezu siedmiowodny. Standardowa procedura obejmuje dwa terminy dokarmiania: koniec krzewienia oraz koniec strzelania w źdźbło lub ukazania się liścia flagowego. Roztwór nie powinien przekraczać stężenia 5%.
Ochronne działanie miedzi i siarki
Te pierwiastki pokarmowe bardzo ważne w rozwoju zbóż, ale też mają działanie mobilizujące odporność roślin i bezpośrednio ograniczające rozwój chorób roślin. Miedź wnika do rośliny, siarka działa powierzchniowo. Te mikroelementy żywią, ale też mają silne działanie fungistatyczne. Kluczowa jest tutaj formulacja. Mamy na rynku np. tlenochlorki miedzi, miedź systemiczną, siarkę elementarną.
Siarka elementarna dobrze pomaga w czyszczeniu roślin z mączniaka prawdziwego, a także z fuzarioz. Mocne, zbadane i potwierdzone działanie fungistatyczne i bakteriostatyczne mają środki miedziowe, a miedź systemiczna działa jak fungicydy systemiczne. Co bardzo ważne, miedź i siarka działają w niskich temperaturach. Z powodu wycofania wielu substancji czynnych fungicydów i narastającej wczesnej presji sprawców chorób zbóż i rzepaku nawozy dolistne z odpowiednio sformułowaną siarką i miedzią są wykorzystywane do zabiegów czyszczących w terminach T0. Są też bazą programów ograniczania chwościka w burakach.
Marek Kalinowski
