![Łubin wąskolistny: które odmiany plonują najlepiej? [LOZ]](https://static.tygodnik-rolniczy.pl/images/2026/01/08/o_662146_1024.webp?2026-01-22-07-00-00)
Wojewódzkie zespoły tworzące Listy Zalecanych Odmian nie przedstawiły jeszcze rekomendacji odmian łubinu wąskolistnego na 2026 r., ale prawdopodobnie niewiele się zmieni w stosunku do zaleceń z ub.r. Na mapie prezentujemy LOZ na 2025 r. Nowe rekomendacje pojawią się na stronie COBORU za kilka tygodni.
Łubin wąskolistny najwyżej plonował w rejonie VI
Przez najczęściej niebieską barwę kwiatów większości odmian łubinu wąskolistnego, zwany jest on łubinem niebieskim. Odmiany tego gatunku są jednak zróżnicowane, zarówno pod względem cech rolniczo-użytkowych, jak i morfologicznych identyfikujących odmiany. Bardzo różnorodna jest paleta barw kwiatków od białych, poprzez różowe do niebieskich, jak i nasion od białych, gładkich po marmurkowane z różną intensywnością wybarwienia. Cechą charakterystyczną nasion tego gatunku są trójkątne znamiona.
Oszacowany przez naukowców COBORU na podstawie syntezy wyników doświadczeń rejestrowych i porejestrowych w 1989–2006 roczny postęp hodowlany w plonowaniu dla łubinu wąskolistnego wynosi 57,4 kg/ha. Od roku 2016 systematycznie rejestrowane są rokrocznie 1–3 odmiany wnoszące znaczny postęp hodowlany. W ub.r. zarejestrowano jedną – Nefryt.
Wg przedstawionych przez COBORU wstępnych wyników plonowania odmian w 2025 r. łubin wąskolistny plonował na poziomie 19,7 q nasion z hektara (to o 2,1 q/ha mniej niż w 2024 r.). Wg wstępnych wyników taki był średni plon z doświadczeń krajowych, przy czym łubin wąskolistny najlepiej zaplonował w VI rejonie uprawy (woj. małopolskie, świętokrzyskie i podkarpackie) dając plon wzorca 28,5 q/ha. Powyżej wzorca plonowało w ub.r. 5 odmian, najwyżej Roland i Pogo (111% wzorca), Bolero (107%), SM Orion (104%) i Agat (101%).
Łubin działa na glebę jak głębosz i zostawia azot związany z powietrza
Najlepszym przedplonem dla łubinu wąskolistnego są zboża, niepolecanym bobowate i okopowe. Ten gatunek wymaga gleb klasy IIIa, IIIb, IVa i IVb, kompleksów: żytniego bardzo dobrego i żytniego dobrego o pH zbliżonym do obojętnego i zasobnych w magnez. Włączenie łubinu do zmianowania, zwłaszcza na słabszych stanowiskach, pozwala na znaczącą poprawę warunków do uprawy roślin następczych, którymi często są zboża. Łubin penetrując korzeniami glebę na głębokość nawet 2,4 m działa strukturotwórczo i poprawia warunki wodno-powietrzne gleby. Łubin wąskolistny wymaga nawożenia fosforem (60 kg/ha) i potasem (70 kg/ha). Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi nie wymaga nawożenia azotem (ewentualnie w symbolicznej dawce 10–15 kg N/ha) i pozostawia spore jego ilości roślinom następczym.
Przygotowane nasiona (zaprawione bakteriami symbiotycznymi) należy wysiewać na głębokość około 3–4 cm, w rozstawie rzędów 20–30 cm. Zagęszczenie roślin na 1 m2 powinno wynosić ok. 100 dla odmian tradycyjnych. Odmiany samokończące nie wytwarzają pędów bocznych, dlatego zalecana jest większa gęstość siewu – 120 nasion/m2. Odmiany łubinu wąskolistnego mogą być uprawiane we wszystkich rejonach kraju, poza nadmorskimi i podgórskimi. Podstawową zaletą łubinu wąskolistnego jest jego wyższe plonowanie i szybsze dojrzewanie oraz niższa wrażliwość na antraknozę łubinu w porównaniu z łubinem żółtym.
Najwięcej jest odmian słodkich, niesamokończących
W Krajowym rejestrze znajdują się obecnie 32 odmiany łubinu wąskolistnego z przewagą odmian słodkich, przy czym połowę stanowią odmiany nowe, o wysokim potencjale plonowania, rejestrowane od 2016 r. W ub.r. do Krajowego rejestru wpisano odmianę Nefrtyt, w 2024 r. – odmiany SM Cyrkon i SM Filemon; w 2023 r. – Pogo, SM Kastor i SM Tales, w 2022 r. – SM Orion; w 2021 r. – Zorba, w 2020 r. – Furman i Twist; w 2019 r. – Agat, Bazalt i Swing; w 2018 r. – Homer, Lila Baer i Szot; w 2017 r. – Neron, Roland i Samba; w 2016 r. – Bolero, Jowisz, Koral i Tytan.
Większość odmian niskoalkaloidowych (słodkich) należy do grupy o niesamokończącym typie wzrostu. Odmianami słodkimi o samokończącym typie wzrostu są: Boruta, Homer, Regent, Sonet i Szot. Są doskonałym wyborem, jeżeli zależy nam na równomiernym i szybszym dojrzewaniu łubinu. W rejestrze są też odmiany gorzkie (wysokoalkaloidowe) o niesamokończącym typie wzrostu (Karo, Oskar), doskonałe do uprawy w międzyplonach z przeznaczeniem na zielony nawóz.
Czym charakteryzuje się najnowsza odmiana Nefryt? Jest niesamokończąca, niskoalkaloidowa, przeznaczona do uprawy na nasiona paszowe. Wydaje plon nasion średni do dużego, plon białka bardzo duży. Masa 1000 nasion jest duża, zawartość białka ogólnego w nasionach bardzo duża, tłuszczu surowego średnia, alkaloidów bardzo mała, włókna surowego mała. Termin kwitnienia i dojrzewania roślin nieco późniejszy od średniej, okres kwitnienia średni. Rośliny są dość wysokie. Odporność na wyleganie w fazie końca kwitnienia i przed zbiorem średnia. Równomierność dojrzewania średnia. Odporność na fuzaryjne więdnięcie i na antraknozę – średnia, na szarą plamistość liści – większa od średniej.
Marek Kalinowski
