Bruksela zmienia zasady dla hodowców świń
W piśmie skierowanym do ministra rolnictwa Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwrócił uwagę na trwające na poziomie Unii Europejskiej działania związane z wdrażaniem znowelizowanej Dyrektywy o Emisjach Przemysłowych (IED 2.0) oraz przygotowywaniem aktów wykonawczych.
Samorząd rolniczy podkreślił, że sektor produkcji świń już dziś znajduje się pod presją wielu czynników. Wśród nich wymieniono spadek liczby gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną, problemy z sukcesją, rosnące koszty produkcji, konkurencję ze strony państw trzecich oraz skutki afrykańskiego pomoru świń.
Zdaniem KRIR kolejne obowiązki środowiskowe i dobrostanowe mogą być szczególnie trudne dla mniejszych gospodarstw rodzinnych.
Jak wskazano w wystąpieniu:
„Szczególne zaniepokojenie budzi przewidywane rozszerzenie zakresu dyrektywy na mniejsze, często rodzinne gospodarstwa, co może prowadzić do nałożenia na nie nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych i finansowych.”
Według samorządu rolniczego nowe wymagania powinny uwzględniać zróżnicowanie gospodarstw oraz realne możliwości dostosowania się producentów do nowych regulacji.
KRIR zwróciła również uwagę na możliwe skutki strukturalne dla całego sektora.
„Istnieje realne ryzyko, że w konsekwencji przyjęcia takich rozwiązań dojdzie do przyspieszonej koncentracji produkcji, ograniczenia liczby gospodarstw oraz marginalizacji mniejszych producentów”.
Czym jest dyrektywa IED 2.0?
IED (Industrial Emissions Directive) to unijna dyrektywa dotycząca emisji przemysłowych. Przepisy obejmują instalacje, których działalność może oddziaływać na środowisko, w tym największe fermy zwierząt.
W 2024 roku przyjęto nowelizację tych przepisów, określaną jako IED 2.0. Jedną z najważniejszych zmian było odejście od kwalifikowania gospodarstw na podstawie liczby stanowisk dla zwierząt i zastąpienie tego systemu wskaźnikiem DJP, czyli dużej jednostki przeliczeniowej.
Ministerstwo: Polska zabiegała o złagodzenie pierwotnych propozycji
W odpowiedzi skierowanej do prezesa KRIR minister rolnictwa podkreślił, że rozumie obawy producentów świń związane z nowymi regulacjami.
Resort przypomniał jednocześnie, że rozszerzenie zakresu dyrektywy zostało przesądzone podczas nowelizacji przyjętej w 2024 roku, a Polska aktywnie uczestniczyła w negocjacjach dotyczących ostatecznego kształtu przepisów.
Jak wskazano w odpowiedzi ministerstwa:
„Pierwotna propozycja KE zakładała przyjęcie wartości współczynnika DJP na poziomie 150, od którego gospodarstwa rolne powinny być włączone w zakres dyrektywy".
Jak podaje MRiRW dla gospodarstw utrzymujących świnie oznaczałoby to objęcie regulacjami instalacji posiadających co najmniej 500 tuczników lub 195 macior.
Sprawdź, czy dotyczą Twojej chlewni
Ostatecznie próg został podniesiony do 350 DJP, co odpowiada gospodarstwom utrzymującym około 1167 tuczników lub 700 macior.
Które gospodarstwa zostały wyłączone?
Ministerstwo przypomniało również o innych rozwiązaniach wypracowanych podczas negocjacji.
Z zakresu dyrektywy wyłączono działalność prowadzoną w systemach produkcji ekologicznej zgodnie z rozporządzeniem UE 2018/848. Przepisy nie obejmą także gospodarstw, w których gęstość obsady jest mniejsza niż 2 DJP na hektar.
Dodatkowo dla gospodarstw rolnych przewidziano wydłużone okresy przejściowe na wdrożenie nowych wymogów. W zależności od wielkości obsady wyniosą one od 4 do 6 lat od momentu przyjęcia jednolitych zasad eksploatacyjnych.
Bydło poza zakresem nowych regulacji
Resort przypomniał również, że pierwotne propozycje Komisji Europejskiej przewidywały objęcie dyrektywą nie tylko sektora świń i drobiu, ale również bydła.
Ostatecznie rozwiązanie to nie zostało przyjęte.
„W toku prac (o co Polska zabiegała) odstąpiono od tego rozwiązania i sektor ten pozostał poza zakresem dyrektywy” – podkreślono w odpowiedzi ministerstwa.
Trwają prace nad wdrożeniem przepisów do polskiego prawa
Jak informuje MRiRW, obecnie trwa proces wdrażania IED 2.0 do krajowych przepisów. Prace prowadzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska w ramach projektu ustawy zmieniającej Prawo ochrony środowiska (UC99).
Równolegle przygotowywany jest także tzw. Omnibus środowiskowy, czyli pakiet uproszczeń dotyczących wybranych regulacji środowiskowych.
Jedna z planowanych zmian może mieć istotne znaczenie dla producentów świń. Ministerstwo poinformowało, że przygotowywane jest rozwiązanie, zgodnie z którym prosięta nieodstawione nie będą uwzględniane przy obliczaniu wielkości DJP decydującej o objęciu gospodarstwa przepisami dyrektywy.
źródło: KRIR, MRiRW
oprac. Agnieszka Sawicka
