Co dzieje się z rośliną podczas upału? PIORiN wyjaśniaEnvato Elements
StoryEditorrolnictwo

Co dzieje się z rośliną podczas upału? PIORiN wyjaśnia

01.07.2026., 08:30h

Upały i susza mocno dają się we znaki nie tylko rolnikom, ale także samym roślinom. Gdy temperatury rosną, uruchamiają one własne mechanizmy obronne, aby ograniczyć utratę wody i przetrwać najtrudniejszy okres. Sprawdź, co dzieje się z rośliną podczas upału. PIORiN wyjaśnia.

Wysoka temperatura to dla roślin ogromny stres

Kiedy słupek rtęci przekracza 30 stopni Celsjusza, a deszczu nie widać przez kolejne dni i tygodnie, rośliny przechodzą w tryb oszczędzania. Choć z zewnątrz często widać jedynie lekko zwinięte liście lub spowolniony wzrost, w ich wnętrzu zachodzi szereg procesów mających ograniczyć skutki suszy.

Największym problemem jest utrata wody. To właśnie ona odpowiada za transport składników pokarmowych, przebieg fotosyntezy i prawidłowe funkcjonowanie komórek. Bez odpowiedniej ilości wody roślina nie jest w stanie rozwijać się tak, jak powinna.

Pierwsza linia obrony znajduje się na liściach

PIORIN przypomina, że na powierzchni liści znajdują się mikroskopijne aparaty szparkowe. To przez nie roślina pobiera dwutlenek węgla potrzebny do fotosyntezy, ale jednocześnie traci wodę w postaci pary.

Podczas upałów roślina ogranicza ten proces. Aparaty szparkowe częściowo się zamykają, dzięki czemu parowanie staje się mniejsze. To naturalny sposób na ochronę przed odwodnieniem, choć ma też swoją cenę. Ograniczony dostęp do dwutlenku węgla oznacza wolniejszą fotosyntezę i słabszy wzrost.

image
Aparaty szparkowe to mikroskopijne "zawory", które decydują, kiedy roślina traci wodę. Podczas upałów potrafią się zamykać, ograniczając transpirację
FOTO: PIORIN

Co dzieje się z rośliną podczas upału? PIORiN wyjaśnia

Jak dalej wyjaśnia PIORIN, cały proces zaczyna się w korzeniach. To tam pobierana jest woda wraz ze składnikami mineralnymi, które następnie transportowane są przez tkanki przewodzące do wszystkich części rośliny – od łodyg po liście, kwiaty i owoce.

Jeżeli gleba jest przesuszona, cały ten system zaczyna działać znacznie mniej efektywnie. Roślina ma coraz większy problem z dostarczeniem odpowiedniej ilości wody tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna.

image
fragment liścia pelargonii z otwartymi i zamkniętymi aparatami szparkowymi, widoczne są też włoski gruczołowe zakończone pęcherzykami, w których roślina produkuje olejki eteryczne
FOTO: PIORIN

Susza uderza także w pojedyncze komórki

Co więcej, skutki niedoboru wody nie kończą się na więdnących liściach. Problemy pojawiają się również na poziomie komórkowym.

Jak podaje PIORIN, komórki stopniowo tracą jędrność, a przy silnym odwodnieniu może dojść do zjawiska nazywanego plazmolizą. Oznacza ono oddzielenie wnętrza komórki od jej ściany, co świadczy o bardzo dużym stresie wodnym. To jeden z powodów, dla których długotrwała susza tak mocno odbija się na kondycji całych upraw.

image
proces plazmolizy, czyli zjawiska odwracalnego kurczenia się protoplastu (żywa część komórki) i jego odstawania od sztywnej ściany komórkowej
FOTO: PIORIN

Mniejsze plony i większe ryzyko chorób

Roślina, która przez dłuższy czas walczy z brakiem wody, przeznacza energię na przetrwanie, a nie na intensywny wzrost czy budowanie plonu.

Efekt? Niższe zbiory, gorsza jakość plonów oraz większa podatność na choroby i szkodniki. Osłabione rośliny znacznie trudniej radzą sobie także z kolejnymi stresami środowiskowymi.

image
Co dzieje się z rośliną podczas upału? PIORiN wyjaśnia
FOTO: PIORIN

oprac. Agnieszka Sawicka na podst. PIORIN

Warsaw
wi_00
mon
wi_00
tue
wi_00
wed
wi_00
thu
wi_00
fri
wi_00
01. lipiec 2026 10:34