Elektroniczna ewidencja środków ochrony
W obecnym stanie prawnym wszyscy rolnicy, zarówno w Polsce, jak i w UE, niezależnie od powierzchni posiadanego gospodarstwa są użytkownikami profesjonalnymi środków ochrony roślin. To oznacza, że są zobowiązani do prowadzenia elektronicznej ewidencji ś.o.r.
Obowiązek prowadzenia dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym obowiązuje w całej UE od dnia 1 stycznia 2026 r., przy czym wprowadzona na wniosek Polski nowelizacja tego rozporządzenia pozwoliła państwom członkowskim na przesunięcie daty wejścia w życie tego obowiązku o 1 rok. W konsekwencji, ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin odroczono w Polsce datę stosowania obowiązku prowadzenia dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym do 1 stycznia 2027 r., a także przewidziano dodatkowy okres przejściowy, pozwalający na dostosowanie się rolników do nowego stanu prawnego – tj. termin ten mija z końcem 2029 r.
Zobacz WIDEO:
Bez zmian pozostawiono jednak wówczas przepisy, na podstawie których – w przypadku naruszenia obowiązku prowadzenia dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym – na rolnika może być nałożona kara w postaci grzywny. Ale teraz to też ma się zmienić.
Zamiast grzywny ma być pouczenie i możliwość poprawy
Do Sejmu wpłynął projekt przepisów dot. prowadzenia elektronicznej ewidencji środków ochrony roślin, który zakłada czasowe ograniczenie sankcji w przypadku uchybień - zamiast grzywny ma być pouczenie i możliwość poprawy.
– W okresie przejściowym, w którym rolnicy będą dostosowywać się do nowych obowiązków prawnych w zakresie prowadzenia dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym oczywistym jest, iż działania organów kontrolnych powinny ograniczać się do środków oddziaływania wychowawczego – czytamy w uzasadnieniu do omawianych przepisów, które przygotowali posłowie Koalicji Obywatelskiej.
Aby zapewnić jednak jednolite postępowanie organów kontrolnych, a także zagwarantować rolnikom, i innym profesjonalnym użytkownikom środków ochrony roślin pewność prawną, posłowie zaproponowali zastosowanie jednoznacznej wykładni dla omawianych przepisów dotyczących ś.o.r. czyli zapis, iż w stosunku do sprawcy czynu zabronionego, w zakresie nieprowadzenia lub nieprzechowywania dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym, popełnionego przed upływem okresu przejściowego (tj. do 31 grudnia 2029 r.), organ kontrolny stwierdzający nieprawidłowość będzie poprzestawał na zastosowaniu środków oddziaływania wychowawczego (tj. nie będzie nakładał kary grzywny).
– Proponowane rozwiązanie ma charakter wyjątkowy i czasowy, wprowadzany przepisami epizodycznymi, oraz nie zwalnia z obowiązku prowadzenia dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formie alternatywnej (tj. np. papierowej) – dodano w uzasadnieniu.
„Nie można zaczynać od karania rolników”
– Od początku zwracaliśmy uwagę, że przy wdrażaniu elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin nie można zaczynać od karania rolników. 5 sierpnia br. jako Stowarzyszenie Dla Powiatu wystąpiliśmy o odroczenie nowych obowiązków i łagodniejsze podejście w okresie wdrażania systemu. Teraz w Sejmie pojawił się projekt, który zakłada czasowe ograniczenie sankcji — zamiast grzywny ma być pouczenie i możliwość poprawy. To nie jest jeszcze pełne odroczenie obowiązku do 2029 roku, o które wnioskowaliśmy, ale ten kierunek oceniamy pozytywnie. Cyfryzacja rolnictwa powinna pomagać, a nie powodować, że rolnik za błąd techniczny od razu dostaje karę. Najpierw wyjaśnienie, pomoc i możliwość poprawy. Dopiero później sankcje dla tych, którzy świadomie łamią przepisy. To nie koniec naszych starań, ale zdecydowanie krok w dobrą stronę – komentuje zaproponowane przepisy Jan Ogił, prezes Stowarzyszenia Dla Powiatu.
Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r., gdyż jest to termin, od którego obowiązkowe będzie prowadzenie dokumentacji (ewidencji) zastosowanych środków ochrony roślin w formacie elektronicznym, umożliwiającym odczyt maszynowy.
Agnieszka Kozłowska
