Skąd KOWR wziął prawie 5 mln hektarów ziemi?
Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa zaczął powstawać w 1992 roku. KOWR podaje, że od tego czasu do końca 2025 roku przejęto łącznie 4 764 tys. hektarów gruntów.
Największa część tej powierzchni pochodziła z dawnych Państwowych Przedsiębiorstw Gospodarki Rolnej. Było to aż 3 763 tys. ha, czyli około 79 proc. całego przejętego areału.
Pozostałe grunty trafiały do zasobu między innymi z Państwowego Funduszu Ziemi oraz z innych nieruchomości rolnych należących wcześniej do Skarbu Państwa.
Największa fala przejęć gruntów po byłych PGR-ach miała miejsce w pierwszej połowie lat 90. Później do zasobu trafiały już znacznie mniejsze powierzchnie.
Dawne PGR-y zostawiły ogromny majątek
Jak wynika ze sprawozdania rocznego KOWR, przejmowana ziemia nie była jedynym majątkiem, który znalazł się w zasobie państwowym. W latach 1992–2000 przejęto również majątek trwały i obrotowy po byłych PGR-ach oraz innych podmiotach. Jego wartość księgowa wynosiła około 8,6 mld zł netto. Do tego dochodziły zobowiązania byłych przedsiębiorstw państwowych, których wartość sięgała blisko 2 mld zł. Były to między innymi kredyty i pożyczki.
W wyniku przeprowadzonych działań restrukturyzacyjnych zadłużenie zostało całkowicie uregulowane do końca 2000 roku.
Nie tylko pola. KOWR przejął także budynki i całe zaplecze gospodarcze
Mówiąc o majątku po byłych PGR-ach, nie chodzi wyłącznie o grunty rolne. KOWR wskazuje, że wraz z ziemią przejmowano również budynki gospodarcze, zakłady przetwórcze, obiekty handlowe i usługowe, a także infrastrukturę mieszkaniową.
Od początku działalności do końca 2025 roku przejęto między innymi około 337,5 tys. mieszkań wraz z infrastrukturą techniczną, taką jak kotłownie, hydrofornie czy oczyszczalnie ścieków.
W zasobie znalazły się również liczne obiekty związane z przemysłem rolno-spożywczym, w tym gorzelnie, młyny i kaszarnie, mieszalnie pasz, suszarnie zbóż i zielonek, chłodnie, zakłady przetwórcze, sklepy i obiekty usługowe.
Przejęto także setki obiektów o charakterze społecznym i kulturalnym oraz tysiące zabytkowych zespołów dworskich i pałacowo-parkowych.
Gdzie znajduje się najwięcej państwowej ziemi?
Rozmieszczenie gruntów znajdujących się w zasobie KOWR nie jest równomierne w całym kraju. KOWR w sprawozdaniu zaznacza, że największe powierzchnie znajdują się przede wszystkim w północnej i zachodniej Polsce. Wynika to z faktu, że właśnie tam przed laty działało najwięcej dużych państwowych gospodarstw rolnych.
W sześciu województwach znajduje się obecnie zdecydowana większość gruntów pozostających w zasobie WRSP. Chodzi o województwa: zachodniopomorskie, wielkopolskie, dolnośląskie, warmińsko-mazurskie, lubuskie i pomorskie. Łącznie na ich terenie znajdowało się w 2025 roku około 986 tys. hektarów gruntów z zasobu.
Natomiast w centralnej, południowej i wschodniej Polsce zasób jest znacznie mniejszy. Ogranicza to możliwości poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych poprzez udostępnianie państwowej ziemi.
Źródło: KOWR (Sprawozdanie z działalności KOWR w 2025 roku)
Oprac. Agnieszka Sawicka
