Rolnik może korzystać z własnej studni bez pozwolenia, ale tylko w określonych granicach
Przepisy ustawy Prawo wodne pozwalają właścicielowi gospodarstwa na tzw. zwykłe korzystanie z wód. Oznacza to możliwość pobierania wody z własnego ujęcia bez konieczności uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego, pod warunkiem że średnioroczny pobór nie przekracza 5 m³ na dobę.
Limit ten dotyczy korzystania z wody na potrzeby gospodarstwa domowego oraz rolnego, o ile nie ma ono charakteru przemysłowego lub intensywnej działalności produkcyjnej. Po przekroczeniu dopuszczalnego poziomu poboru mogą pojawić się dodatkowe obowiązki, w tym konieczność uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych oraz ponoszenia opłat za usługi wodne.
Coraz większa kontrola zużycia wody
Rosnące ograniczenia związane są przede wszystkim z pogłębiającym się problemem suszy hydrologicznej. W wielu regionach Polski poziom wód podziemnych od kilku lat systematycznie się obniża, dlatego organy odpowiedzialne za gospodarkę wodną coraz dokładniej monitorują sposób korzystania z własnych ujęć.
Limit 5 m³ na dobę ma chronić zasoby wodne przed nadmierną eksploatacją i zapewnić możliwość ich naturalnego odnawiania. W praktyce oznacza to większą kontrolę szczególnie w gospodarstwach korzystających z własnych studni głębinowych.
Kiedy potrzebne jest pozwolenie wodnoprawne?
Pozwolenie wodnoprawne może być wymagane między innymi w sytuacji, gdy:
- pobór wody przekracza średniorocznie 5 m³ na dobę,
- korzystanie z wód wykracza poza zwykłe potrzeby gospodarstwa,
- woda wykorzystywana jest na większą skalę produkcyjną,
- parametry studni lub sposób jej wykonania wymagają uzyskania zgody wodnoprawnej,
- działalność może wpływać na stan wód lub środowisko.
W niektórych przypadkach sama budowa studni również może wymagać wcześniejszego zgłoszenia albo uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych.
Wysokie kary za nielegalny pobór wody
Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje rozszerzony katalog administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w ustawie Prawo wodne. Sankcje dotyczą m.in. poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W najpoważniejszych przypadkach kara administracyjna może wynosić od 5 tys. zł nawet do 1 mln zł. W przypadku nielegalnego poboru wód podziemnych lub powierzchniowych wysokość kary ustalana jest w odniesieniu do 500% opłaty zmiennej należnej za pobór wody.
Dodatkowe konsekwencje mogą grozić również wtedy, gdy użytkownik przekroczy warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym. W takiej sytuacji naliczana może być tzw. opłata podwyższona, obliczana jako wielokrotność standardowej stawki opłaty zmiennej.
Od czego zależy wysokość opłat i kar?
Przy ustalaniu wysokości należności brane są pod uwagę m.in.:
- ilość pobranej wody,
- rodzaj wykorzystywanych wód,
- sposób i cel wykorzystania,
- okres trwania naruszenia,
- wpływ działalności na środowisko.
W praktyce końcowa wysokość kary może być bardzo zróżnicowana i zależy od indywidualnych okoliczności sprawy.
Jak ustalany jest rzeczywisty pobór wody?
Problemy pojawiają się najczęściej wtedy, gdy gospodarstwo nie prowadzi pomiarów zużycia wody. Jeżeli rzeczywisty pobór nie może zostać dokładnie ustalony, organy kontrolne mogą oszacować go na podstawie parametrów technicznych instalacji, wydajności pomp lub możliwości ujęcia.
W efekcie wyliczone opłaty i kary mogą okazać się wyższe, niż zakładał właściciel studni.
To nie tylko kary finansowe
Naruszenie przepisów prawa wodnego może wiązać się nie tylko z administracyjnymi karami pieniężnymi. W zależności od rodzaju naruszenia możliwe są również:
- grzywny sięgające od 1 tys. do 7,5 tys. zł,
- odpowiedzialność wykroczeniowa lub karna,
- ograniczenie korzystania z ujęcia,
- obowiązek montażu urządzeń pomiarowych,
- nakaz dostosowania instalacji do obowiązujących przepisów.
W przypadku podejrzenia przekroczenia limitów lub nielegalnego poboru wody odpowiednie służby mogą przeprowadzić kontrolę gospodarstwa i sprawdzić sposób korzystania z ujęcia.
źródło: Prawo wodne, tygodnik-rolniczy
oprac. Agnieszka Sawicka
