Ustawa o dzierżawie rolniczej nie rozwiązuje problemów rolników
Rząd opublikował projekt ustawy, która wprowadza obowiązkowe umowy pisemne i nowe reguły dzierżawy ziemi. Wywołało to ostrą reakcję rolników.
Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze w stanowisku z 26 stycznia, skierowanym do ministerstwa rolnictwa, podkreśla, że nie sprzeciwia się idei uporządkowania rynku dzierżaw. Zastrzeżenia dotyczą jednak formy, w jakiej przygotowano projekt.
Zdaniem stowarzyszenia nowe przepisy nakładają na rolników i właścicieli gruntów dodatkowe obowiązki, nie oferując jednocześnie żadnych zachęt do legalnego zawierania umów. W ocenie organizacji może to prowadzić do rozwoju szarej strefy lub rezygnacji z dzierżaw, zamiast do poprawy funkcjonowania rynku ziemi rolnej.
Stowarzyszenie przypomina, że w polskich warunkach dzierżawa gruntów to temat wyjątkowo wrażliwy historycznie i społecznie. Każda próba sztywnego uregulowania umów bez systemu zachęt może zostać odebrana jako ingerencja w prawo własności, a nie jako wsparcie gospodarstw rolnych.
Dzierżawa ziemi: co przewiduje projekt ustawy?
Nowe przepisy mają wprowadzić m.in.:
- obowiązkową formę pisemną lub elektroniczną wszystkich umów,
- protokoły przekazania i zwrotu gruntów,
- podział umów na krótkoterminowe i długoterminowe,
- zmiany w zasadach wypowiadania umów, także po sprzedaży ziemi,
- ograniczenia poddzierżawy,
- nowe reguły rozliczania czynszu i termin referencyjny,
- ograniczenie swobody właściciela w dysponowaniu ziemią w trakcie trwania umowy.
Największe zastrzeżenia rolników z Lubelszczyzny do projektu ustawy o dzierżawie
- Likwidacja umów ustnych – Stowarzyszenie uważa, że całkowite wyeliminowanie ustnych dzierżaw nie rozwiąże problemów rynku, a jedynie zmieni jego formę.
- Słaba ochrona właściciela – Projekt dopuszcza opóźnienia w płatnościach czynszu do 270 dni, co zdaniem LSR stawia właściciela w gorszej pozycji niż w zwykłym obrocie gospodarczym.
- Ryzyko „zamrożenia” gruntów – Ograniczenia przy wypowiadaniu umów i po sprzedaży ziemi mogą zniechęcać właścicieli do dzierżawy.
- Brak jasnych reguł dla całego gospodarstwa – Niejasności w kwestii dzierżawy wraz z inwentarzem i prawami otwierają pole do nadużyć.
- Nieuregulowany problem KRUS – Projekt nie precyzuje kwestii ubezpieczenia rolników po przekazaniu ziemi w dzierżawę.
LSR postuluje o wprowadzenie katalogu zachęt dla rolników
Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze postuluje, aby zamiast samych obowiązków wprowadzić mechanizmy zachęcające właścicieli ziemi do zawierania dzierżaw.
- Ulgi podatkowe w podatku rolnym - Zachęty finansowe dla właścicieli oddających grunty w dzierżawę poprzez obniżki podatku rolnego.
- Jasne uregulowanie sytuacji w KRUS - Rozstrzygnięcie kwestii ubezpieczenia rolników i właścicieli ziemi po wydzierżawieniu gruntów.
- Mechanizm zabezpieczający terminową płatność czynszu - Propozycja obejmuje współpracę z ARiMR, aby zagwarantować regularne płatności dzierżawcom.
- Dodatki emerytalne dla właścicieli oddających ziemię w dzierżawę - Finansowe wsparcie poprawiające sytuację emerytalną właścicieli gruntów.
- Ryczałtowe, przewidywalne rozliczenia dla wydzierżawiających - Stałe i jasne stawki czynszu oraz klarowne zasady rozliczeń dla bezpieczeństwa ekonomicznego.
– Nie jest to zamknięty katalog zachęt – podsumowuje Lubelskie Stowarzyszenie Rolnicze. – Jednak wydaje się niezbędne wprowadzenie do projektu takich lub podobnych zapisów, aby właściciele byli skłonni zawierać umowy dzierżawy na zasadach opisanych w projekcie ustawy - czytamy w stanowisku LSR.
oprac. Agnieszka Sawicka na podstawie stanowiska Lubelskiego Stowarzyszenia Rolniczego z dnia 26 stycznia 2026 roku.
